حکمت ۱۳۰ نهج البلاغه
گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور؛ حقیقتی برزخی یا تمثیلی برای عبرت؟
ظاهر حکمت ۱۳۰ نهجالبلاغه از گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور حکایت دارد؛ موضوعی که این پرسش را برمیانگیزد که چگونه با آیه «وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَن فِي الْقُبُورِ» قابل جمع است. مفسران در پاسخ، با استناد به سیاق آیات قرآن و روایاتی مانند گفتوگوی پیامبر(ص) با کشتهشدگان بدر، این آیه را ناظر به هدایتناپذیری کافران یا مربوط به شرایط عادی دانسته و امکان شنیدن مردگان را در موارد خاص و به اذن الهی قابل پذیرش میدانند.
گفتوگوی امام علی(ع) با اهل قبور؛ حقیقت یا تمثیل؟
از ظاهر کلام امام علی(ع) در حکمت ۱۳۰ چنین بر می آید که ایشان با ارواح مردگان سخن گفته و آنها نیز سخنان امام(ع) را درک کرده اند. اما این سوال پیش می آید که چرا در قرآن آمده: «تو نمی توانی سخن خود را به گوش آنان که در گور [خفته اند] برسانی»؟ در پاسخ می توان گفت: مشرکان قطعاً سخنان پیامبر(ص) را می شنیدند؛ اما این سخنان در دل و جانشان نفوذ نمی کرد، بر این اساس آیه می گوید؛ همان گونه که نمی توانی مردگان را هدایت کنی این قوم مشرک را نیز نمی توان هدایت کرد، چرا که گوش شنوا ندارند.
