اگر روزی انسان از سوی خداوند مقدر شده است، پس تلاش و کوشش چه جایگاهی در زندگی دارد؟ آیا می‌توان به امید رزق الهی دست از کار کشید و منتظر گشایش ماند؟ قرآن کریم و روایات اسلامی با تأکید بر پیوند میان توکل و تلاش، به این پرسش پاسخ می‌دهند؛ پاسخی که روشن می‌کند چرا ایمان به روزی‌رسان بودن خداوند، نه مجوز تنبلی است و نه به معنای نادیده گرفتن نقش اراده انسان در ساختن زندگی.
تفاوت در میزان روزی، ثروت و امکانات زندگی انسان‌ها همواره یکی از پرسش‌های مهم درباره عدالت الهی بوده است؛ امام علی(ع) در خطبه ۹۱ نهج‌البلاغه با تبیین فلسفه تفاوت در روزی بندگان، تأکید می‌کند که عدالت الهی به معنای برخورداری یکسان همه انسان‌ها نیست، بلکه فقر و غنا، سلامت و بیماری و فراخی و تنگی روزی، هر یک می‌توانند عرصه‌ای برای آزمون صبر، شکر و مسئولیت‌پذیری انسان باشند.
رزق و روزی در نگاه امام علی(ع) تنها نتیجه تلاش مستقیم انسان نیست؛ بخشی از آن با کوشش و تدبیر به دست می‌آید و بخشی دیگر بی‌آنکه انسان در پی آن باشد، به سراغش می‌آید. امیرالمؤمنین(ع) در نامه ۳۱ نهج‌البلاغه با تبیین این دو گونه روزی، انسان را از حرص و ناامیدی برحذر می‌دارد و بر ضرورت تلاش همراه با امید به فضل الهی تأکید می‌کند.
چرا روزی هیچ موجودی در طبیعت تمام نمی‌شود؟ پاسخ، در چرخه شگفت‌انگیز و دقیق آفرینش نهفته است.
گاهی برای گشایش درهای روزی، بیش از هر چیز باید به خدا پناه برد؛ در آموزه‌های اسلامی، استغفار یکی از مهم‌ترین اذکار برای طلب رزق معرفی شده است. در کنار آن، دعاهای مأثور، تلاوت سوره واقعه، خواندن آیات سوره طلاق و صدقه دادن نیز از اعمالی است که برای افزایش برکت و گشایش در زندگی سفارش شده است.
استاد حوزه با اشاره به یکی از چالش‌هایِ فکری و دغدغه‌هایِ معیشتیِ خانواده‌ها در مواجهه با موضوعِ فرزندآوری، به نقدِ این تفکر پرداخت که «ابتدا باید ثروتمند شد و سپس اقدام به فرزندآوری کرد».
در حالی که نوساناتِ بازار و تورم به یکی از دغدغه‌هایِ اصلیِ خانواده‌هایِ ایرانی تبدیل شده، بازخوانیِ دعایِ بیست و نهم صحیفه سجادیه نه به مثابهِ یک راهکارِ انتزاعی، بلکه به عنوانِ یک دستورالعملِ روان‌شناختی برایِ عبور از بحران‌هایِ مالی مطرح است.
گاهی حساب بانکی‌مان خالی می‌شود، نه برای خریدهای تجملی، بلکه برای وسایل ساده‌ای که فقط «توهمِ نیاز» به آن‌ها را داشتیم. درکِ تفاوت ظریفِ میان هوس‌های پنهان و نیازهای واقعی تفاوت خاصی را در سبک زندگی رقم می‌زند.
در منابع اسلامی، دعاها، نمازها و اعمالی برای طلب روزی، افزایش برکت و رفع فقر و تنگدستی توصیه شده است. از تلاوت سوره واقعه و آیات پایانی سوره حشر گرفته تا نماز حاجت و سفارش به صدقه، استغفار و صله رحم، این اعمال به عنوان راهکارهای معنوی برای طلب رزق حلال و گشایش در زندگی معرفی شده‌اند.
غالباً این سؤال برای توده مردم مطرح است که در عین این که خداوند مکان و محلی ندارد، چرا هنگام دعا کردن چشم به آسمان می دوزیم؟ و دست به سوی آسمان بلند می کنیم؟ مگر العیاذ باللَّه خداوند در آسمان ها است؟
کارشناس تربیت فرزند گفت: ضمانت روزی فرزندان با خداست، اما تربیتشان به عهده‌ی والدین؛ غفلت از این مسئولیت، خسارتی جبران‌ناپذیر است.
امام حسین علیه السلام در حدیثی به ضمانت الهی برای روزیِ بی‌حساب کرده‌اند.
حجت‌الاسلام قرائتی گفت: بمباران‌های اخیر کشور سخت بود، اما در این اتفاقات رشدهایی هم وجود داشت و چهره‌هایی به انقلاب پیوستند که پیش از این انقلابی نبودند.
مرحوم آیت الله مجتبی تهرانی میگفتند:«استغفار در سحرگاه و طلب روزی در صبح گاه» گفت: پیغمبر اکرم (ص) فرمود: موقعی که نماز صبحتان را خواندید، به دعا کردن رو آورید و از همان صبح به دنبال کسب و کارتان بروید.
ترس از بی‌روزی ماندن، اضطرابی قدیمی است؛ اما قرآن در آیه «وَکَأَیِّنْ مِنْ دَابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا اللَّهُ یَرْزُقُهَا وَإِیَّاکُمْ» یادآوری می‌کند که رازق حقیقی خداست؛ همان که روزی همه جنبندگان را می‌رساند و انسان را نیز فراموش نکرده است.
نماز شب و رزق و روزی، پیوندی که قرن‌ها قبل، با ظهور اسلام به مسلمانان وعده داده شده؛ حال آیا این ارتباط، حقیقتی استوار بر آموزه‌های دینی است یا صرفاً افسانه‌ای برگرفته از باورهای عامیانه؟
شب نیمه شعبان، شب میلاد حضرت مهدی (عج)، تنها فرصتی برای اعمال معنوی و دعا نیست؛ بلکه طبق روایت‌ها، خواندن و نوشتن آیه ۵۴ سوره ص می‌تواند موجب افزایش رزق و برکت در مال و کسب و کار شود.
قرآن کریم، رزق همه موجودات را بر عهده خداوند می‌داند، اما در تاریخ عالمان دین، کسانی بوده‌اند که این باور را به زیباترین شکل زندگی کردند؛ از جمله آیت‌الله سید محمدکاظم یزدی که با توکل کامل، از بیت‌المال حتی برای نزدیک‌ترین خویشان خود استفاده نکرد.
حتی وقتی حقوق ماهانه از کارفرما یا کمک والدین دریافت می‌کنیم، حقیقت این است که روزی واقعی در دستان خداست. انسان‌ها تنها واسطه‌هایی هستند که فیض رزق الهی را به ما می‌رسانند؛ نگاهی که هم آرامش می‌دهد و هم تلاش و مسئولیت‌پذیری را معنا می‌کند.
تک تک افراد جامعه و دولتها باید نسبت به درآمد حلال و پاک حساسیت داشته باشند. دولتها اگر سفره مردم را آلوده به ربا و در آمدهای نامشروع نکنند، جامعه از لحاظ فرهنگی رشد می‌کند؛ چرا که بین رشد فرهنگی جامعه با اقتصاد حلال رابطه مستقیمی وجود دارد.
در اسلام مسجد به عنوان مهم ترین پایگاه برای برپایی نماز، عبادت خداوند، اقامه ذکر الهی و اجتماع مسلمانان به حساب می آید. مسجد علاوه بر کارکردهای عبادی و تبلیغی، دارای کارکردهای اجتماعی دیگری است. یکی از کارکردهای اجتماعی متصور برای مسجد، کارکردهای اقتصادی است.
از نگاه توحید، همه‌چیز به دست خداست؛ اما در زندگی روزمره، انگار این انسان‌ها هستند که روزی یکدیگر را تعیین می‌کنند: کارگر به کارفرما وابسته است، کارمند به دولت و فرزند به والدین. پس حقیقت ماجرا چیست؟ نگاه درست و عمیق به این موضوع کدام است؟
در میان تعلیمات مرحوم آیت الله العظمی سید علی قاضی به مواردی برمی خوریم که گویای احاطه بسیار ایشان بر آیات و روایات و نیز تعبد آن حکیم فرزانه و تمسک شدید آن عارف یگانه به ریسمان محکم قرآن و عترت می باشد.
انفاق کنید و بار از دوش مردم بردارید؛ صدقه رزق را زیاد می‌کند و کار نیک برکت می‌آورد. مانند روایت فرزند امام صادق(ع) که با صدقه چهل دینار، ظرف ده روز وضعش دگرگون شد. کلید حل مشکلات، اعمال مشروع و الهی است، نه راه‌های باطل یا جادو.
بشر همواره در سختی‌ها به منبعی متعالی روی آورده و خداوند این ارتباط را از طریق پیامبران برقرار کرده است. این فرستادگان الهی، پل‌هایی بین انسان و خدا هستند که می‌توان با توسل به جایگاهشان، یاری طلبید.
نماز شب، یکی از نمازهای مستحبی بسیار با فضیلت در دین اسلام است. این نماز فرصتی است برای نزدیکی و خلوت با خداوند، طلب آمرزش و برآورده شدن حاجات.
خداوند برای دست‌یابی به وسعت روزی حلال، دو دسته عوامل مادی و معنوی را تأثیرگذار دانسته است که هیچ‌یک از عوامل جایگزین دیگری نمی‌شود.
وقتی درس آخوند خراسانی می‌رفتم، رفقا اصرار داشتند که نوشته‌هایت را به آخوند نشان بده. من می‌گفتم: «کسی نوشته‌هایش را نشان می هد که یا پول بخواهد و یا اجازه و من طالب هیچ یک نیستم». چرا که اگر روزیِ من به دست آخوند باشد، او بر خودش لازم می‌داند که به دستم برساند.
اولاً آیا این روایت درست است؟ ثانیاً چگونه می‌شود که طلاق باعث زیاد شدن رزق می‌شود؟ اگر مردم در زمان حاضر این روایت را بفهمند بهانه‌ای به دست می‌آورند برای طلاق دادن همسر خود!!
ازدواج و تلاش برای آن برکت و وسعت مالی در رزق افراد را ایجاد می‌کند، افزون بر آیات و روایات فراوان،تجربه عمومی جامعه مومنان نیز این اصل را اثبات و تقویت می‌کند.