انفاق در نگاه قرآن فقط بخشیدن بخشی از مال برای کمک به دیگران نیست؛ بلکه معامله‌ای است که سود آن در زندگی مادی متوقف نمی‌شود. قرآن کریم برای انفاق آثاری همچون پاداش الهی، آرامش و رهایی از ترس و اندوه، آمرزش گناهان و ورود به نعمت‌های جاودانه آخرت برشمرده است؛ وعده‌هایی که نشان می‌دهد آنچه انسان در راه خدا می‌بخشد، در منطق قرآن سرمایه‌ای برای آینده‌ای ماندگار است.
قیامت در قرآن فقط روایت یک روز هولناک نیست؛ صحنه‌ای است که انسان در آن با حقیقت اعمال خود روبه‌رو می‌شود. پایان سوره نبأ از روزی سخن می‌گوید که برخی از شدت حسرت آرزو می‌کنند ای‌کاش به خاک تبدیل شده بودند و سوره نازعات، با تصویر نفخ صور، حضور فرشتگان و بازگشت ناگهانی انسان، حقیقت معاد را به تصویر می‌کشد؛ روزی که دیگر نه جای انکار است و نه راهی برای فرار از نتیجه انتخاب‌های انسان.
برای پاسخ به یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های بشر، قرآن سراغ نشانه‌هایی پیچیده و دور از دسترس نمی‌رود؛ خواب، باران، رویش گیاهان، زمین و آمدوشد شب و روز، نمونه‌هایی هستند که قرآن در سوره نبأ به آنها استناد می‌کند تا امکان حیات دوباره پس از مرگ را برای انسان قابل فهم‌تر سازد.
علامه حسن‌زاده آملی(قدس‌سره) برای کسانی که در جست‌وجوی سیر و سلوک و معرفت نفس هستند، از یک دفترچه ساده اما مهم سخن می‌گفت؛ دفترچه‌ای که انسان باید پیش از آنکه روز حساب، دفتر اعمالش را در برابر او بگشاید، خودش هر روز آن را مرور کند و ببیند در مسیر زندگی یک قدم به خداوند نزدیک‌تر شده است یا نه.
قرآن کریم در سوره مزمل، پس از ترسیم مسیر آمادگی پیامبر(ص) برای تحمل «قولاً ثقیلاً»، ناگهان پرده‌ای هولناک از قیامت کنار می‌زند؛ روزی که شدت هراس آن به اندازه‌ای است که «یَجْعَلُ الْوِلْدَانَ شِیبًا»؛ کودکان را پیر می‌کند. این آیات، در کنار هشدار به تکذیب‌کنندگان و صاحبان قدرت و ثروت، نقشه‌ای برای ساختن انسانِ آماده مواجهه با یک مسئولیت بزرگ ترسیم می‌کنند؛ انسانی که پناهگاهش خدا، سلاحش صبر و مسیرش قرآن است.
قرآن از روزی خبر می‌دهد که آسمان دگرگون و کوه‌ها متلاشی می‌شوند و حتی نزدیک‌ترین آدم‌ها نیز سراغ یکدیگر را نمی‌گیرند؛ روزی که نه خانواده، نه ثروت و نه روابط دنیایی به یاری انسان نمی‌آیند. آیات سوره‌های حاقه و معارج، با تکیه بر تفسیر علامه طباطبایی، تصویری هشداردهنده از آن روز و سرنوشت کسانی ارائه می‌کند که در دنیا ایمان و مسئولیت در برابر محرومان را نادیده گرفتند.
«شبهه آکل و مأکول» یکی از پرسش‌هایی است که در بحث معاد و حشر انسان مطرح می‌شود. پرسش اصلی این است: اگر انسانی پس از مرگ، در چرخه طبیعت قرار گیرد و بخشی از مواد بدن او از طریق تغذیه وارد بدن انسان دیگری شود، در روز قیامت چه اتفاقی برای این مواد خواهد افتاد؟ بدن کدام‌یک از این دو انسان محشور می‌شود؟
سوگندهای قرآن فقط تأکیدی بر یک حقیقت نیستند؛ هر «قسم» دریچه‌ای است به یکی از مفاهیم عمیق وحی. از خورشید و شب و زمان گرفته تا قرآن، فرشتگان، قیامت و حتی جان پیامبر(ص)، خداوند با سوگندهای خود نگاه انسان را به نشانه‌هایی بزرگ در آفرینش و حقایق بنیادین هستی جلب می‌کند. بررسی این سوگندها نشان می‌دهد که پشت این تعبیرهای کوتاه، مجموعه‌ای از پیام‌های هدایتی، اعتقادی و اخلاقی نهفته است.
حجت‌الاسلام و المسلمین رضا محمدی در پاسخ به پرسشی درباره‌ی معنای رایجِ «دیدار به قیامت» توضیح داد که این تعبیر در گفتار عامه، بیشتر ناظر به قیامت صغرا یعنی مرگ و مرحله‌ی پس از آن است، نه لزوماً قیامت کبرا.
ریشه انکار قیامت را باید در ذهن جست‌وجو کرد یا در دل؟ قرآن کریم با استدلالی عقلانی نشان می‌دهد که گاه یک شبهه فکری و گاه دلبستگی به هوس‌ها، انسان را از پذیرش حقیقت بازمی‌دارد.
قرآن کریم در پاسخ به منکران معاد، داستان مرد مشرکی را نقل می‌کند که با قطعه‌ای استخوان پوسیده نزد پیامبر(ص) آمد و پرسید: «چه کسی می‌تواند این استخوان را زنده کند؟» خداوند در سوره یس با یادآوری آفرینش نخستین انسان پاسخ می‌دهد: همان خدایی که انسان را از هیچ آفرید، قادر است پس از خاک شدن نیز او را دوباره زنده کند.
یکی از نام های روز قیامت، «القارعة» است. «اَلْقارِعَة» از مادّه «قرع» در اصل به معنای کوبیدن با شدّت است به گونه ای که صدای بلندی از آن برخیزد و به همین جهت، چکش را «مقرعه» می گویند. در اینکه منظور از «قارعه» در این آیات چیست؟ گروهی از مفسّران گفته اند که این تعبیر یکی از نام های قیامت است. بعضی دیگر تصریح کرده اند که این تعبیر بر مجموعه حوادث قیامت که از نفخ صور اوّل شروع می شود و پایان آن خاتمه داوری خداوند درباره بندگان است اطلاق شده است.
ریختن خون بی‌گناه، در نگاه دینی نه یک حادثه گذرا بلکه جنایتی ماندگار در پیشگاه الهی است؛ جنایتی که هیچ قدرت، توجیه یا فرمانی نمی‌تواند مسئولیت آن را از دوش عاملانش بردارد. روایات اسلامی هشدار می‌دهند که فریب قدرت، انسان را به ظلم می‌کشاند، اما حقیقت هرگز پنهان نمی‌ماند و روزی فرا خواهد رسید که خون مظلوم، دادخواهی خود را طلب کند.
در حدیث آمده است تمامی چشم ها روز قیامت گریان است، به جز سه چشم: چشمی که نا محرم را ندیده باشد، چشمی که در راه اطاعت خدا شب زنده دار است و چشمی که در دل شب، از ترس خدا گریه کند.
دین، انسان را از بهره‌مندی‌های مشروع منع نکرده است؛ خوردن، نوشیدن، دیدن و حرکت در چارچوب حلال آزاد است. تنها یک قید اساسی وجود دارد و آن، پرهیز از حرام است: لقمه حرام نخوردن، نگاه حرام نکردن، قدم نگذاشتن در مسیر حرام و دست بلند نکردن بر مظلوم. همین یک قید، محور همه تکالیف است. اگر انسان به این اصل پایبند باشد و حرمت الهی را حفظ کند، برکات آن را در همین دنیا خواهد دید؛ و افزون بر آن، عزت در عالم برزخ و نتایج شگفت‌انگیز در روز قیامت در انتظار او خواهد بود.
قارعه سوره صد و یکم قرآن کریم است که ۱۱ آیه دارد و در مکه نازل شده است. مضمون این سوره در مورد قیامت و سختی‌های آن است. با ما همراه باشید تا درباره سوره قارعه بیشتر بدانیم.
سوره عادیات یا والعادیات صدمین سوره و از سوره های کوچک قرآن است که یازده آیه دارد و با قسم آغاز می شود. نام سوره از آیه اول آن گرفته شده است و به معنای دوندگان و تیزتک ها است. درباره مکی یا مدنی بودن عادیات اختلاف است. این سوره در جزء سی ام قرآن قرار دارد.
یک پژوهشگر قرآنی با اشاره به حکیم بودن قرآن و شهادت دادن آن در قیامت، گفت: قرآن موجودی زنده و عاقل است که در روز قیامت برای اعمال انسان شهادت می‌دهد و شفاعت او را برعهده دارد.
یک پژوهشگر قرآنی با توجه به آیات ۴۷ تا ۵۰ سوره یاسین که با رد بهانه‌های کافران درباره انفاق و قیامت، بر مسئولیت انسان در برابر نعمت‌های الهی تأکید کرده است، گفت: این آیات نشان می‌دهد که رشد اخلاقی و ایمانی بشر در گرو ایثار، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و باور به قطعیت قیامت است.
سوره زلزال مانند سوره‌های تکاثر، قارعه و عادیات درباره زندگی پس از این دنیا و محاسبه پس از مرگ به انسان هشدار می‌دهد، چندان که اسلام یا قرآن بتواند توجه انسان‌هایی را جلب کند که غافل‌اند و غرق در زندگی مادی خویش و یا سرگرم امور معمولی زندگی هستند.
مرجع تقلید و مفسر قرآن، در ادامه درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم، با تفسیر کلمه ۱۹۱ نهج‌البلاغه، تأکید کرد که انسان در دنیا همواره مغبون است و هر نعمتی که از دنیا به دست می‌آورد، بهایی گران یعنی عمر او را می‌طلبد؛ به عبارت دیگر، انسان در معامله با دنیا همیشه خسارت می‌دهد و زندگی او پر از از دست دادن‌ها و فراق‌هاست.
افراد در هر دوره‌ای از زندگی خود که باشند از جهتی در نعمت و از جهتی دیگر در مشقت‌اند و نداشتن برزخ برخی افراد، به عدالت الهی خدشه‌ای وارد نمی‌آورد.
آخرت، آخرین دورۀ وجودی انسان است که با حادثۀ قیامت شروع می‌شود و پایان دنیا با آغاز آن هم‌زمان است.
زرنگی واقعی در ترک گناه و رعایت حق‌الناس است، نه در نادیده گرفتن حقوق دیگران.
در پرتو آموزه‌های قرآن، روشن می‌شود که معاد، بازگشت کامل انسان به حیات است؛ حیاتی که جسم و روح در آن در هماهنگی کامل قرار می‌گیرند.
صاحب تفسیر مشکاة گفت: خطبه هشتاد و سوم نهج‌البلاغه خطبه‌ای نورانی، کلامی سرشار از حقایق و بینش‌های ژرف است که افق‌های تازه‌ای را به روی مخاطبان خود در طول تاریخ می‌گشاید و با تبیین وضعیت انسان‌ها در قیامت، نگرش‌های عمیق اخلاقی و الهی ارائه می‌دهد.
طبق آموزه قرآن و حدیث، وقتی انسان‌ها از دنیا می‌روند، در عالم برزخ همدیگر را می‌بینند و ملاقات‌هایی دارند. حتی باهم صحبت کرده و از عالم دنیا هم یاد می‌کنند.
روایات اسلامی سوره غاشیه را نه‌تنها وسیله‌ای برای نجات در قیامت، بلکه عاملی برای حفظ سلامت جسمانی معرفی کرده‌اند.
درنتیجه مفهوم «ضمانت» در کنار «شفاعت» یکی از اصول مهم در آموزه‌های اسلامی است. امام علی (ع) برای هدایت بندگان، نه تنها راه سعادت را به آنان نشان داده‌اند، بلکه برای کسانی که در مسیر حق گام بردارند، ضمانت‌هایی نیز ارائه کرده‌اند.
خداوند متعال رباخواران را به افرادی تشبیه می‌کند که تعادل روانی ندارند و فرد رباخوار، چه در دنیا به دلیل اشتغال ذهنی مداوم با چک‌ها و سفته‌ها و مال‌اندوزی، و چه در آخرت هنگام برخاستن از قبر، از آرامش محروم است و بر خلاف انسان متعادل، همچون انسانی غیرمتعادل و آشفته‌حال رفتار می‌کند.