حیا در نگاه اسلامی تنها یک ویژگی فردی یا خانوادگی نیست، بلکه بخشی از سلامت اخلاقی جامعه به شمار می‌رود؛ از نوع پوشش و کنترل نگاه گرفته تا نحوه گفت‌وگو، معاشرت و رعایت مرزهای ارتباطی میان زن و مرد نامحرم. بر اساس این دیدگاه، خانواده و جامعه در کنار یکدیگر مسئول تقویت حیا هستند و بی‌توجهی به هر یک از این دو عرصه می‌تواند زمینه‌ساز آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی شود.
آیت‌الله آقا مجتبی تهرانی (ره) با معرفی حیا به‌عنوان یکی از عناصر حافظ ساختار وجودی انسان، «پرده‌داری» را روش اولیای الهی و «پرده‌دری» را شیوه جریان‌های شیطانی دانست.
مرحوم آیت‌الله حاج‌آقا مجتبی تهرانی در مباحثِ اخلاقیِ خود با تبیینِ جایگاهِ والایِ «حیا از نفس»، وجدانِ بیدار را مانعِ فرارِ انسان از حقیقتِ رفتارهایش دانست و با تأکید بر اینکه حیا غریزه‌ای الهی و مختصِ بشر است، از بین رفتنِ آن را عاملِ مسخِ ساختارِ انسانیت معرفی کرد.
آموزه‌های اسلامی برای مواجهه با افراد بی‌حیا و بی‌پروا، شامل تذکر مشفقانه، اعراض و دوری‌گزینی، حفظ قاطعانه حریم شخصی و در صورت لزوم، گزارش به نهادهای مسئول است.
با افزایش حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماعی و حرفه‌ای، پرسش درباره چارچوب‌های شرعی و اخلاقی فعالیت در محیط‌های کاری بیش از گذشته مطرح می‌شود. آموزه‌های اسلامی ضمن تأیید نقش‌آفرینی اجتماعی زنان، بر اصولی همچون رعایت حجاب و پوشش مناسب، متانت در گفتار، پرهیز از خلوت با نامحرم و حفظ حدود در همکاری‌های کاری تأکید دارند؛ اصولی که هدف آنها صیانت از کرامت فردی و سلامت فضای اجتماعی عنوان شده است.
امیرالمؤمنین علیه‌السلام در کلمات نورانی نهج‌البلاغه، حیا را جوهره اخلاق اسلامی معرفی می‌کند؛ خصلتی که نه‌تنها نشانه ایمان، بلکه لباس اسلام است و زیباترین مرتبه آن، حیای انسان از خویشتن خویش دانسته شده است.
حیا و عفت، مفاهیمی جهانی هستند که ردپای آنها را در قلب تعالیم ادیان آسمانی و فرهنگ‌های بشری می‌توان یافت. این ارزش‌ها، مرز بین انسانیت و حیوانیت ترسیم می‌کنند.
در آستانه میلاد حضرت زهرا(س)، استاد دانشگاه تهران با تأکید بر کرامت، عصمت و عفاف این بانوی بزرگ اسلام، او را الگویی جاودانه برای همه مؤمنان دانست و گفت: رعایت تقوا و عفت نه تنها محدود به زمان پیامبر و اهل‌بیت(ع) نیست، بلکه درس‌های آن امروز هم مسیر زندگی ما را روشن می‌کند.
عفت را می‌توان بر اساس ابعاد مختلف، به انواع گوناگونی چون عفت عام و خاص و همچنین عفت در اندیشه، عاطفه و رفتار تقسیم کرد.