فلسفه
ببینید| زکریای رازی؛ دانشمند همهفنحریف ایرانی که عمرش را پای علم گذاشت
زکریای رازی از دانشمندانی بود که دامنه فعالیت علمیاش به یک رشته محدود نمیشد. او در حوزههای مختلفی تحقیق و تألیف کرد و از همان سالهای نخست جوانی به سراغ دانشهایی مانند موسیقی، ادبیات، نجوم، ریاضیات و کیمیاگری رفت. با این حال، در سالهای پایانی جوانی مطالعه پزشکی را آغاز کرد و چنان در این دانش مهارت یافت که نام او بیش از هر چیز با پزشکی و درمان گره خورد.
رازهای کشفنشده «رازی»؛ دانشمندی که هنوز تاریخ علم او را کامل نشناخته است
محمد بن زکریای رازی فقط یک پزشک و حکیم نامدار ایرانی نبود؛ پژوهشگران در همایش بزرگداشت او تأکید کردند که بخش مهمی از میراث علمی و فلسفی رازی، بهویژه در حوزه کیمیا، همچنان ناشناخته است و شناخت دقیق این دانشمند نیازمند بازخوانی نسخههای خطی و پژوهشهای تاریخی تازه است.
«عقل فعال» میراث حل مسائل روز؛ ابن سینا شاخصه عقلانیت در اسلام است
یک استاد دانشگاه گفت:امروز باید از «عقل منفعل» که تنها میراث ابنسینا را میآموزد، به «عقل فعال» رسید؛ عقلی که بتواند بر آن میراث چیزی بیفزاید و برای مسائل جامعه راهحل و اندیشه تازه ارائه کند.
«نفس» از کتاب «النجات» ابن سینا با ترجمه و شرح جواد صوفی منتشر شد
کتاب «نفس» گزیدهای از بخش طبیعیات کتاب «النجات»، اثر ابوعلی سینا، با ترجمه و شرح جواد صوفی منتشر شده است.
سهروردی؛ فیلسوفی که نور را به اندیشه بازگرداند
شهابالدین یحیی سهروردی، بنیانگذار حکمت اشراق، از معدود اندیشمندانی است که توانست میان عقل، شهود، فلسفه، عرفان و میراث حکمت ایران باستان پیوندی عمیق برقرار کند. اندیشههای او پس از گذشت بیش از هشت قرن همچنان در کانون پژوهشهای فلسفی جهان قرار دارد و مکتب اشراق، یکی از مهمترین جریانهای تأثیرگذار در فلسفه اسلامی بهشمار میرود.
فلسفه در اندیشه حضرت امام، مقدمهای ضروری برای رسیدن به عرفان است
امام میراثدار سنتی فکری هستند که در آن مرزهای میان فلسفه، عرفان، کلام و فقه نه به معنای جدایی، بلکه به معنای مراتب مختلف یک حقیقت واحد تعریف میشود.
راز حذف زمینههای فلسفی «یوگا» در نسخه مدرن/یوگا به عنوان کالای فرهنگی
یوگا در مسیر حرکت از شرق به غرب دچار دگرگونیهای قابل توجهی شده است. آنچه امروز در بسیاری از نقاط جهان با این نام شناخته میشود، ترکیبی از عناصر سنتی و بازتعریفهای مدرن است.
ضیافت من در قربانگاه ما
در عرفان و فلسفه دین، آنچه باید ذبح شود، نفسِ اماره یا به تعبیر مدرنتر، خودخودمحوراست.
بررسی نظریه حکمت متعالیه در زندگی حکیم بزرگ صدرالمتألهین شیرازی (ملاصدرا)
مکتب فلسفی ملاصدرا که «حکمت متعالیه» نام دارد بر اصل «اصالت وجود» استوار است. از دیگر نظریات مهم او «حرکت جوهری» است که بر اساس آن، همهٔ موجودات در ذات خود در حال حرکت و تغییر هستند.
ملاعبدالله یزدی و احیای فرهنگ منطقی در جامعه؛ منطق به مثابه پل وحدت
میراث منطقی ملاعبدالله یزدی یادآور آن است که عقلانیت، پلی استوار برای گفتوگو، وحدت و ارتقای فرهنگ استدلالی در جامعه امروز ماست.
وقتی حکیم سبزواری، شاه قاجار را شگفتزده کرد
ملاهادی سبزواری، فیلسوف، عارف و شاعر قرن سیزدهم، با زندگی ساده و فروتنانه و آثار ماندگارش در فلسفه و شعر، الگویی است از پیوند خردورزی، عرفان و اخلاق عملی که حتی شاه قاجار را به حیرت واداشت.
چرا خواجه نصیرالدین طوسی فراتر از یک فیلسوف، معمار کلام امامیه است؟
خواجه نصیرالدین طوسی، با جایگاه استثنایی خود در تاریخ اندیشه اسلامی، نه تنها فیلسوفی برجسته بلکه معمار کلام امامیه نیز بود. او در تلاقی دو جهانِ عقل فلسفی و وحی کلامی، برآن شد تا با بهرهگیری از فلسفه مشائی، اساسهای کلام شیعی را بنیانگذاری کند.
از خاکستر مغول تا رصدخانه مراغه / خواجه نصیر چگونه ایران را دوباره ساخت؟
خواجه نصیرالدین طوسی را میتوان نماد تابآوری فرهنگی ایران دانست. او در دورانی زیست که هر آنچه «ایرانی» تلقی میشد، در معرض نابودی بود. اما او با درک عمیقی از زمانه توانست از دل ساختار قدرت جدید، فضایی برای احیای تمدن بیافریند. حمله مغول، تنها روایت سوختن کتابها نیست؛ روایت دوباره نوشتن آنهاست. و در این بازنویسی، نام خواجه نصیرالدین طوسی میدرخشد.
وقتی «حضور» مبنای پرورش میشود
اگر «حضور» بهمثابه کیفیتی وجودی و نه صرفاً مهارتی ذهنی در کانون قرار گیرد، فلسفه برای کودک شیرین میشود.
فلسفه ابتلا در کلام علامه طباطبایی؛ سختیها برای شنیدن یک «یا الله»
علامه طباطبایی در تبیین فلسفه ابتلا با اشاره به نقش تربیتی رنجها تأکید میکند که گاه خداوند انسان را به فقر یا بیماریهای دشوار مبتلا میسازد تا حجاب غفلت کنار رود و دل بنده بار دیگر با اخلاص نام خدا را صدا بزند؛ نگاهی که سختیها را فرصتی برای بیداری فطرت و بازگشت به یاد الهی میداند.
درسی که عباس زریاب خویی از کلاس فلسفه امام خمینی(ره) گرفت
پژوهشگر برجستهای که حافظهاش شناسنامه تاریخ ایران شد، روزگاری در کلاسهای امام خمینی(ره) مشق فلسفه میکرد تا از دلِ آن مباحث و دقت علمی را به ارث ببرد.
غفلت از حکمت؛ تاوان انسانِ مدرن
برخی اندیشمندان، بیماری عصر اطلاعات و ارتباطات را فقدان خرد و حکمت عنوان می کنند و بر این نکته اصرار میورزند که غرقشدن در دادهها و سطحی شدن قوهی شناخت و معرفت باعث شده بشر امروز در دام حواسپرتیهای دائمی بیفتد و غفلتزده از اصل پیام هستی و خلقت لقب بگیرد.
تبیینی بر مکتب تفکیک با تمرکز بر معرفت دینی
کتابِ «مکتب تفکیک؛ تذکّر به خدانهادی، نفی خودبنیادی» با تکیه بر «خلوص معرفت دینی» به عنوان مقصود تفکیک، بر آن است ذیل دو عبارت «خدانهادی» و «خودبنیادی» به تبیینی از مکتب تفکیک می پردازد.
آیا تلهپاتی میتواند هوش مصنوعی را زیر سؤال ببرد؟
آلن تورینگ، پدر هوش مصنوعی با بیان چالش تقلید از ذهن انسان، این سوال را مطرح کرد که اگر انسانها قابلیت تلهپاتی داشته باشند، آیا ماشینها همچنان میتوانند به اندازه هوش انسانی فکر کنند و عمل کنند؟ این پرسش نه تنها علم را به چالش کشید، بلکه دروازهای به سوی بررسی رابطه بین پدیدههای ماوراءالطبیعه و فناوریهای آینده گشود.
توصیه استاد دینانی به جوانان جویای فلسفه؛ به دنبال باطن بروید
استاد برجسته فلسفه و حکمت گفت: انسان باید فرصت داشته باشد در خلوت خود و در اعماق خود فکر کند و به مسائل مهم برسد. اما مدام دیدن و تراکم اطلاعات انسان را از تفکر عمیق باز میدارد.
تأملی فلسفی بر مسئولیت اخلاقی انسان کتاب شد
کتاب «آیا نسل بشر باید منقرض شود؟» نوشتۀ تاد می، فیلسوف معاصر آمریکایی، با ترجمۀ فریده گوینده منتشر شد؛ اثری فلسفی که با طرح پرسشی نگرانکننده درباره مسئولیت اخلاقی انسان در قبال رنج، طبیعت و آیندۀ جهان، مخاطب را به بازاندیشی در معنای زیستن در عصر بحرانهای اقلیمی و انسانی فرامیخواند.
بازخوانی فلسفی تجربه مادری؛ از بحران وجودی تا اندیشیدنِ مادرانه
نشست «بررسی مفهوم مادرانگی و ابعاد آن» که در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد، با محوریت فلسفه و جامعهشناسی مادری برگزار شد و بر بازاندیشی تجربه مادری، چالشهای هویت زنانه و تأثیر رسانهها بر تصویر مادر ایدهآل تمرکز داشت.
راز زندگی: چگونه معنا و هدف واقعی خود را پیدا کنیم
آیا تا به حال از خود پرسیدهاید زندگی واقعاً چه معنایی دارد؟ آیا خوشبختی و هدف واقعی ما چیزی است که دیگران میگویند، یا چیزی است که خودمان باید کشف کنیم؟ زندگی مثل یک بوم سفید است و شما تنها کسی هستید که میتوانید رنگها و شکلهایش را انتخاب کنید. در این مقاله، از فلسفه تا روانشناسی و تجربههای شخصی، همه راهها برای درک معنای زندگی را بررسی میکنیم تا بتوانید مسیر خود را پیدا کنید و هر لحظه آن را پرمعنا زندگی کنید.
علامه طباطبایی؛ معمار عقلانیت دینی در روزگار معاصر
علامه طباطبایی در خانوادهای ریشهدار از سادات علمی تبریز به دنیا آمد؛ خاندانی که دستکم در چهارده نسل، عالمان برجسته دینی و قضات شرعی تربیت کردهاند.
آیا حذف علیت در فیزیک کوانتوم دلیلی بر نفی وجود خداست؟
اینگونه نیست که فیزیک کوانتوم آمده باشد تا با قاعده علیت جنگ کند؛ بلکه خود فیزیک کوانتوم نیز بر اساس اصل علیت پیش میرود.
آیا پیش از خلقت حضرت آدم(ع) موجودات دیگری وجود داشتهاند؟
آغاز آفرینش انسان و جایگاه حضرت آدم(ع) در تاریخ بشر، موضوعی است که در قرآن، روایات و علم مورد بحث قرار گرفته است. شواهد متنوع نشان میدهد پیش از آدم، نسلهایی از انساننماها روی زمین زندگی کردهاند.
هوش مصنوعی واقعاً ما را میفهمد یا فریب میدهد؟
مرکز علم و الهیات دانشگاه شهید بهشتی نخستین نشست از سلسله نشستهای «فلسفه، سیاست و هوش مصنوعی» را با طرح موضوعاتی چون فریب هوش مصنوعی و سیاستگذاری ایرانی برگزار میکند.
فلسفه عید سعید قربان چیست؟
«عید قربان»، به معنای بازگشت انسان به مقام تقرب الهی است که این مقام در سایه مبارزه با هواهای نفسانی و در پرتو تهذیب، خودسازی و بهره گیری از فرصت های ناب به دست می آید.
آیا اخلاق مستلزم دین است و یا دین بدون اخلاق تعینی ندارد؟
بسیاری از الهیدانان و برخی از متفکران و فیلسوفان معتقدند که میان اخلاق و دین، رابطه یا استلزام ذاتی وجود دارد که استنتاجپذیری از شقوق استلزام شمرده میشود.
یک اپلیکیشن جدید برای دسترسی به روایات
موسوعه معارف اهل البيتعليهم السلام تولید شده است.
