آنچه را که انسان از دست میدهد و یا به آن نمیرسد، از دو حال خارج نیست: یا آن چیز از امور دنیوی است، و یا اخروی. اگر از امور دنیا است که هرگز سزاوار حسرت و اندوه نیست، و اگر هم از امور اخروی است که با وجود تلاش فراوان محقق نگشته است، باید گفت که خداوند متعال، پاداش تلاش برای رسیدن به مقامات معنوی را بیپاسخ نمیگذارد.
امام علی در نهجالبلاغه با تشبیه دل به بدن، بر نیاز قلب انسان به طراوت حکمت تأکید میکنند و هشدار میدهند که دلبستگی به شهوات، جان را از اثرپذیری پند و اندرز محروم میسازد؛ حقیقتی که راه آرامش دل و رهایی از غبار غفلت را نشان میدهد.
انسان خوشخُلق به مانند کسی است که درختِ وجودش متأثر از زیباییهای اخلاقی، آنچنان با طراوت گشته که دیگران، همچون شاخه هایی در اطراف او جمع گشته و از فیض وجود او بهره می برند.
نعمت، همواره نیازمند مراقبت است. هر نعمتی که انسان را از خدا غافل کند، در واقع نقمت است. اگر دیدیم که پس از معصیت، راه رزق و نعمت همچنان باز است، باید بیش از پیش استغفار کنیم؛ چراکه شاید آن نعمت، آزمایش پایانی باشد.
در روز قیامت که تنها سرمایه انسان، قلبِ سلیم است – همان قلبی که عطر و بوی خدا به خود گرفته است – به خوبی خواهیم دانست که در دنیا فقط یک چیز بود که میبایست از آن وحشت میداشتیم، ولاغیر.