مدرسه اولوغ بیگ؛ نگین درخشان معماری و دانش در قلب سمرقند

مبلغ در نظر دارد برای آشنایی مخاطبان با برخی بناهای دیدنی و تاریخی معماری اسلامی گزارشهای تصویری منتشر کند. مدرسه اولوغ بیگ در سمرقند

یکی از مدارس زیبای اسلامی است با این بنای چشم‌نواز آشنا شوید:

در میدان ریگستان سمرقند، که به عنوان “محل شن‌های درخشان” شناخته می‌شود، سه بنای عظیم و باشکوه خودنمایی می‌کنند که یکی از

قدیمی‌ترین و معروف‌ترین آن‌ها، مدرسه اولوغ بیگ است. این بنای تاریخی، تنها یک ساختمان زیبا نیست، بلکه نمادی از عصر طلایی علم و دانش در امپراتوری تیموری

است که امروزه به یکی از جاذبه‌های اصلی گردشگری ازبکستان تبدیل شده است.

تاریخچه و اهمیت مدرسه

مدرسه اولوغ بیگ در طی سال‌های ۱۴۱۷ تا ۱۴۲۰ میلادی به دستور اولوغ بیگ، نوه‌ی تیمور لنگ و حاکم دانشمند و روشنفکر سمرقند، ساخته شد.

اولوغ بیگ که خود یک منجم و ریاضیدان برجسته بود، این مدرسه را نه فقط به عنوان یک مرکز مذهبی، بلکه به عنوان یک دانشگاه بزرگ

برای تحصیل در علوم مختلف از جمله نجوم، ریاضیات، الهیات و فلسفه بنا نهاد. این مدرسه به همراه دو بنای دیگر در میدان

ریگستان (مدرسه شیردار و مدرسه طلاکاری)، یکی از کامل‌ترین مراکز آموزشی جهان اسلام در آن دوران محسوب می‌شد. در اوج فعالیتش،

این مدرسه میزبان بیش از ۱۰۰ دانشجو بود که زیر نظر برجسته‌ترین اساتید زمان خود به تحصیل علم می‌پرداختند.

معماری

معماری مدرسه اولوغ بیگ، نمونه‌ای درخشان از سبک معماری فارسی-اسلامی است:

نمای اصلی: بنایی عظیم با طاق‌نمای مرکزی بسیار بلند (ایوان) و دو مناره‌ی باریک و بلند در دو طرف. این نما با کاشی‌کاری‌های پیچیده و

خوشنویسی‌های زیبا تزئین شده است.

حیاط داخلی: یک حیاط چهارگوش و وسیع در مرکز بنا قرار دارد که اطراف آن را حجره‌های متعددی برای سکونت و تحصیل طلاب فراگرفته است.

تزئینات: استفاده از کاشی‌های معرق به رنگ‌های لاجوردی، فیروزه‌ای، سفید و طلایی، نقش‌های هندسی و اسلیمی و آیات قرآنی که با

خطوط ثلث و کوفی نوشته شده‌اند، جلوه‌ای بصری خیره‌کننده به بنا بخشیده‌اند.

نقش جهان‌نمایی: برخی از محققان معتقدند طراحی این مدرسه و به‌ویژه تزئینات سقف و دیواره‌های آن،

بازتابی از علاقه‌ی اولوغ بیگ به نجوم و کهکشان‌ها است.

امروزه مدرسه اولوغ بیگ، همراه با دو مدرسه‌ی دیگر در میدان ریگستان، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.

این بنا پس از مرمت‌های گسترده در دوره‌ی شوروی و پس از استقلال ازبکستان، به طور کامل بازسازی شده و به عنوان یک موزه و

بنای تاریخی پذیرای بازدیدکنندگان از سراسر جهان است.

مدرسه اولوغ بیگ تنها یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه روایتی است ماندگار از دورانی که علم و دانش در کنار قدرت سیاسی به اوج خود رسیده بود.

این بنا یادآور اولوغ بیگ، حاکمی است که نام خود را نه تنها با فتوحات نظامی، بلکه با رصدخانه‌ای بی‌نظیر و مدرسه‌ای برای پرورش اندیشمندان جاودان کرد.

سمرقند با داشتن چنین گنجینه‌هایی، حقاً یکی از پایتخت‌های تمدن و فرهنگ در جهان است.