ستمکارترین انسانها از نگاه قرآن کریم
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیه ۶۴ سوره عنکبوت با ترسیم تقابل میان دنیا و آخرت آغاز میشود. دنیا به عنوان لهو و لعب معرفی شده، یعنی سرگرمی زودگذر و بازیچهای ناپایدار. در مقابل، آخرت «حیوان» یعنی زندگی حقیقی و پایدار دانسته شده است.
بنابر روایت فارس، مفسران مانند طبری و علامه طباطبایی تصریح کردهاند که واژه حیوان در اینجا به معنای زندگی کامل و واقعی است، نه صرفاً حیات زیستی. پیام اصلی آیه، تصحیح نگرش ارزشی انسان است، اینکه دلبستگی افراطی به دنیا، ناشی از ناآگاهی از حقیقت ابدی آخرت است.
فطرت توحیدی در هنگام اضطرار
آیه ۶۵ به یکی از جلوههای فطرت اشاره میکند. هنگامی که انسانها در کشتی گرفتار طوفان میشوند، خدا را با اخلاص میخوانند، اما پس از نجات، به شرک بازمیگردند. این آیه نشان میدهد که توحید، ریشه در سرشت انسان دارد و در شرایط بحرانی آشکار میشود. بازگشت به شرک پس از رفع خطر، بیانگر ضعف ایمان و غلبه عادتهای اجتماعی و نفسانی است.
ناسپاسی و بهرهبرداری موقت
آیه ۶۶ ادامه همان مضمون است. ناسپاسی پس از نجات، مقدمهای برای بهرهمندی کوتاهمدت از دنیا معرفی میشود. تعبیر «فسوف یعلمون» هشداری است نسبت به پیامدهای آینده این ناسپاسی. در اینجا پیوند میان کفران نعمت و غفلت از معاد برجسته میشود.
امنیت حرم در برابر ناامنی اطراف
در آیه ۶۷، خداوند به نعمت امنیت مکه اشاره میکند؛ شهری که در میان ناامنیهای گسترده منطقه، امن قرار داده شد. این اشاره تاریخی به جایگاه مکه، یادآور لطف الهی نسبت به قریش است. با وجود چنین نعمتی، گرایش به باطل و کفران حق، رفتاری ناسازگار با عقل و وجدان معرفی میشود.
ستمکارترین انسانها
آیه ۶۸، کسانی را که بر خدا دروغ میبندند یا حق را تکذیب میکنند، ستمکارترین افراد میداند. در تفاسیر آمده است که افترای بر خدا میتواند شامل نسبت دادن شریک، جعل احکام یا تحریف حقایق باشد. این آیه بر مسئولیت معرفتی انسان تأکید دارد.
سنت هدایت برای مجاهدان
آیه پایانی سوره، اصل مهمی را بیان میکند، کسانی که در راه خدا جهاد کنند، به راههای الهی هدایت میشوند. جهاد در اینجا معنایی گسترده دارد، هم جهاد با نفس و هم تلاش عملی در مسیر حق. وعده «لنهدینهم سبلنا» بیانگر رابطه میان کوشش صادقانه و دریافت هدایت است. این آیه از امیدبخشترین آیات قرآن شمرده شده و نشان میدهد هدایت الهی، نتیجه مجاهدت و اخلاص است.
حروف مقطعه و رمزآلودگی آغاز سوره
در ادامه سوره روم با «الم» آغاز میشود. درباره حروف مقطعه دیدگاههای گوناگونی مطرح شده است؛ از جمله اینکه نشانهای از اعجاز قرآن است، زیرا کتابی که از همین حروف عادی تشکیل شده، معجزهای بیهمتاست.
پیشگویی شکست و پیروزی روم
آیات ۲ تا ۴ به شکست امپراتوری روم از ایرانیان و سپس پیروزی دوباره آنان اشاره دارد. در زمان نزول آیات، رومیان از ایرانیان شکست خورده بودند و مشرکان مکه از این واقعه خوشحال شدند؛ زیرا ایرانیان غیرموحد بودند.
قرآن خبر داد که رومیان در چند سال آینده پیروز خواهند شد. این پیشگویی تحقق یافت و نشانهای از صدق وحی شمرده شد. روم در این آیات اشاره به امپراتوری بیزانس دارد که مرکز آن در قسطنطنیه بود. این امپراتوری ادامه امپراتوری روم شرقی محسوب میشود.
مفهوم «بضع سنین» و تحقق وعده
عبارت «فی بضع سنین» معمولاً به فاصلهای بین سه تا نه سال تفسیر شده است. مورخان اسلامی گزارش کردهاند که پیروزی رومیان در همین بازه زمانی رخ داد. این رویداد موجب تقویت روحیه مسلمانان شد.
حاکمیت مطلق خداوند بر تاریخ
آیه ۴ و ۵ تصریح میکند که پیروزی و شکست، هر دو در چارچوب اراده الهی است: «لله الامر من قبل و من بعد». تاریخ، عرصه تصادف کور نیست بلکه صحنه تحقق مشیت الهی است. در روز پیروزی رومیان، مؤمنان نیز شادمان شدند؛ زیرا این پیروزی به نوعی غلبه جبهه اهل کتاب بر مشرکان تلقی میشد.
پیوند سیاست و ایمان
این آیات نشان میدهد که رخدادهای سیاسی و نظامی، از منظر قرآن بیارتباط با ایمان و کفر نیستند. قرآن با طرح یک پیشگویی تاریخی، هم صدق پیامبر را تثبیت کرد و هم امید را در دل مؤمنان زنده نگه داشت.
آیات پایانی سوره عنکبوت بر بیاعتباری دنیا، بیداری فطرت در بحران، ناسپاسی انسان و وعده هدایت برای مجاهدان تأکید دارد. آغاز سوره روم نیز با طرح یک پیشگویی تاریخی، حاکمیت خداوند بر تاریخ و تحقق وعده الهی را برجسته میکند. در مجموع، این صفحه از قرآن پیامی مشترک دارد، دنیا گذراست، تاریخ تحت اراده الهی است و مجاهدت مؤمنانه، راه رسیدن به هدایت و پیروزی حقیقی است.
تلاوت این آیات را که در صفحه ۴۰۴ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰