وقتی خبر فارسی نیست؛ ضعف فارسینویسی در خبرگزاریها از نگاه دکتر بهرامی
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ،آقای دکتر، به عنوان نخستین سؤال، اگر بخواهیم تصویری کلی از وضعیت زبان فارسی در خبرگزاریهای امروز ارائه دهیم، ارزیابی شما چیست؟
دکتر بهرامی: اگر صادقانه بخواهم بگویم، وضعیت زبان فارسی در بخش قابل توجهی از رسانههای خبری نگرانکننده است. ما با پدیدهای مواجهیم که میتوان آن را «خبرِ فارسی با زبانِ غیرفارسی» نامید. یعنی خبر به فارسی نوشته میشود، اما ساختار جمله، انتخاب واژگان و حتی منطق نگارش، فارسیِ اصیل نیست. این مسئله بهمرور باعث فرسایش زبان رسانهای و فاصله گرفتن مخاطب از زبان معیار میشود.
مبلغ: به نظر شما مهمترین عوامل این ضعف در فارسینویسی رسانهها چیست؟
دکتر بهرامی: عوامل متعددی دخیلاند، اما سه عامل اصلی پررنگتر است.
اول، شتابزدگی در تولید خبر. خبرنگار امروز دائماً در حال رقابت با زمان است و فرصت ویرایش زبانی را از دست میدهد.
دوم، ترجمهزدگی. بسیاری از اخبار، بهویژه در حوزه بینالملل، ترجمه مستقیم از منابع خارجی هستند و ساختار زبان مبدأ به فارسی تحمیل میشود.
و سوم، ضعف آموزش حرفهای زبان فارسی در تحریریهها. متأسفانه بسیاری از خبرنگاران جوان، آموزش رسمی و عمیقی در زمینه نگارش فارسی رسانهای ندیدهاند.
مبلغ: برخی معتقدند زبان رسانه باید ساده و محاورهای باشد، حتی اگر از قواعد کلاسیک فاصله بگیرد. نظر شما چیست؟
دکتر بهرامی: این یک سوءتفاهم رایج است. سادهنویسی با سهلانگاری زبانی فرق دارد. زبان رسانه باید روان، دقیق و درست باشد، نه شلخته. ما میتوانیم ساده بنویسیم، اما همچنان به دستور زبان، واژگان درست و ساختار سالم جمله پایبند بمانیم. اتفاقاً رسانهها نقش مهمی در آموزش غیرمستقیم زبان فارسی به جامعه دارند.
مبلغ: ضعف زبان در خبرگزاریها چه پیامدهایی برای جامعه دارد؟
دکتر بهرامی: پیامدها کم نیست. نخست، کاهش اعتماد مخاطب. متنی که پر از خطای زبانی و ساختاری است، ناخودآگاه غیرحرفهای به نظر میرسد.
دوم، تخریب زبان معیار. وقتی رسانه، که مرجع زبانی محسوب میشود، نادرست بنویسد، این نادرستی به جامعه سرایت میکند.
و سوم، سطحیشدن اندیشه. زبان ابزار تفکر است؛ وقتی زبان ضعیف شود، تفکر هم فقیر میشود.
مبلغ: نقش سردبیران و دبیران سرویسها را در این میان چگونه میبینید؟
دکتر بهرامی: بسیار کلیدی. در رسانههای حرفهای دنیا، سردبیر نهفقط ناظر محتوایی، بلکه نگهبان زبان است. اما در برخی رسانههای ما، سردبیر صرفاً خبر را از نظر سیاسی یا خبری بررسی میکند و به زبان توجهی ندارد. بدون ویراستار رسانهای آگاه به فارسی معیار، نمیتوان انتظار بهبود داشت.
مبلغ: آیا میتوان گفت این مسئله به نوعی تهدید فرهنگی محسوب میشود؟
دکتر بهرامی: قطعاً. زبان فقط ابزار ارتباط نیست؛ حامل هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی است. تضعیف زبان فارسی در رسانهها، در بلندمدت به تضعیف هویت فرهنگی منجر میشود. به همین دلیل، پاسداشت زبان فارسی فقط وظیفه فرهنگستان یا دانشگاه نیست؛ رسانهها در خط مقدم این مسئولیت قرار دارند.
مبلغ: چه راهکارهایی برای ارتقای فارسینویسی در خبرگزاریها پیشنهاد میکنید؟
دکتر بهرامی: چند راهکار عملی وجود دارد:
- برگزاری دورههای منظم آموزش نگارش رسانهای برای خبرنگاران
- احیای جایگاه ویراستار در تحریریهها
- تدوین شیوهنامه زبانی مشخص برای هر رسانه
- توجه جدی مدیران رسانه به زبان بهعنوان یک سرمایه
- و مهمتر از همه، تغییر نگرش؛ باید بپذیریم که زبان، حاشیه خبر نیست، متن خبر است.
مبلغ: در پایان، اگر بخواهید پیامی به خبرنگاران جوان بدهید، چه میگویید؟
دکتر بهرامی: میگویم خبرنگار خوب، فقط خبرگیر سریع نیست؛ نویسنده مسئول زبان هم هست. هر جملهای که مینویسید، میتواند زبان فارسی را یک قدم جلو ببرد یا یک قدم عقب. روز پاسداشت زبان فارسی، فرصت خوبی است تا هر کدام از ما از خودمان بپرسیم: سهم من در حفظ این زبان چیست؟
ارسال دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0