اخلاق اسلامی
انسان نباید بیش از نیاز واقعی خود به جمعآوری مال بپردازد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: انسان نباید بیش از نیاز واقعی خود به جمعآوری مال بپردازد؛ چراکه آنچه فراتر از نیاز است، در حقیقت انسان را به خزانهدار دیگران تبدیل میکند.
درس اخلاق | چرا زیادهطلبی، دشمن آرامش و تبلیغ دین است؟
قناعت یعنی اکتفا به حد لازم زندگی و سرلوحه قرار دادن آن، تا انسان از وسوسهها و انحرافها محفوظ بماند. عدم قناعت انسان را به کسب ناپاک و انحراف از مسیر معنوی میکشاند. برای طلبهها و شیعیان، قناعت ضروری است تا تمرکز بر تبلیغ دین حفظ شود و شیطان از مسیر بازندارد.
۱۰ کار ارزشمند که برونگراها باید از درونگراها یاد بگیرند
افراد برونگرا در روابط اجتماعی خود میتوانند چیزهایی را از درونگراها یاد بگیرند که خیلی هم سخت نیست.
شیطان هر کسی را از راه مخصوص او فریب میدهد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: امامان معصوم (سلام الله علیهم) فرموده اند: نیّت روح عمل و کار دشواری است چون اصل کار را بسیاری از انسانها انجام میدهند، امّا همه قدرت نیّت صحیح ندارند.
امانتداری؛ جایی که تقوی، عقل و اخلاق همدست میشوند
امانتداری فقط یک عمل بیرونی نیست؛ ریشه در رشد عقلی دارد. هم کسی که مالش را میسپارد و هم کسی که آن را میپذیرد، باید «رشید» باشند؛ یعنی دارای عقل و توانایی تشخیص مسئولیت باشند.
سخن چینی در قرآن؛ از نکوهش الهی تا پیامدهای اجتماعی
سخن چینی، پدیده ای مذموم و آسیب زا در جوامع بشری است که همواره به عنوان یکی از عوامل اصلی ایجاد تفرقه و کدورت شناخته شده است. در آموزه های متعالی اسلام، این رذیله اخلاقی به شدت مورد نکوهش قرار گرفته و عواقب دنیوی و اخروی آن به تفصیل بیان شده است. قرآن کریم، به عنوان کلام وحی و راهنمای زندگی مسلمانان، با بیانی شیوا و کوبنده به تقبیح سخن چینی پرداخته و آن را از گناهان کبیره برمی شمارد.
چرا خوشاخلاقی یک قدرت معنوی است؟
زندگی روزمره میدان انتخابهای اخلاقی ماست. هر برخورد، هر واکنش و هر جملهای که میگوییم میتواند سفیر آرامش باشد یا جرقهای برای تنش. در فرهنگ اسلامی، خوشاخلاقی تنها یک رفتار اجتماعی نیست؛ یک قدرت معنوی و سازنده است.
کلید رسیدن به آرامش و موفقیت در زندگی
کلید رسیدن به آرامش و موفقیت در زندگی صبر است، زیرا همه اعمال شایسته از نماز و روزه گرفته تا ترک گناه و اطاعت از خدا به صبر نیاز دارند. صبر ابتدا سخت و تلخ است، اما با استمرار در انجام واجبات و پرهیز از محرمات تربیت شده و تقویت میشود. این تمرین صبر، زمینه رشد ایمان و استقرار آرامش در زندگی فرد را فراهم میکند.
نتیجه مسیرهای غلط و تکرار خطاها
آیه «قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَیٰ شَاکِلَتِهِ» تأکید میکند که شاکله انسان، ساختار درونی اوست که بر اثر اعمال شکل میگیرد. هر رفتار نیک یا بد، شخصیت و تصمیمهای بعدی را میسازد. مسیر رشد نتیجه مداومت در اعمال است، اما در نهایت، خداوند بهترین داور هدایت است.
مؤمنین نسبت به یکدیگر چه حقوقی دارند؟
مؤمنان در یک جامعه اسلامی نسبت به یکدیگر هفت حق واجب دارند که خدای متعال برای آنها مقرر کرده است.
ما در نظام امام و امت باید به دنبال ریشهکن کردن جاهلیت باشیم
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: ما باید در نظام امامت و امت، به دنبال ریشهکن کردن جاهلیت باشیم؛ جاهلیتی که موجب اختلاس، بدکاری و آسیب به جامعه میشود.
فرمول شادی | بدبینی و خوشبینی دو مسیر متفاوت در زندگی
در جهانی که شادی و رنج درهمتنیدهاند، انسان با تغییر نوع نگاه به دنیا و زندگی میتواند مسیر نشاط، آرامش و تکامل تا برزخ را برای خود هموار کند.
دوست خردمند از منظر آیتالله العظمی جوادی آملی
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: رابطه دوستانه در حد عموم بد نیست که هر مسلمانی با مسلمان دیگر این چنین باشد؛ اما وقتی رفیق میگیرد، باید خوش استعداد باشد.
بشنوید| بزرگترین عامل بدبختی زندگی انسان
خداوند همه اعمال انسان را میبیند، چه آشکار و چه پنهان، و فردا خود قاضی خواهد بود؛ این آگاهی باید انسان را به رعایت وظایف و پرهیز از گناه ترغیب کند، زیرا معصیت هم زندگی دنیوی و هم آخرت را خراب میکند و ترس از دید خدا، راه پیشگیری از خطا و فساد است.
۳ دشمن پنهان که کرامت تو را میبلعند!
انسان در مسیر رشد و تجربه زندگی، همیشه با دشمنانی بیرونی روبهرو نیست؛ گاهی خطرهای اصلی درست در درون خودش پنهاناند. این خطرات سروصدا نمیکنند، اما آهسته و بیآنکه بفهمیم، عزت، اعتمادبهنفس و آرامشمان را میبلعند.
پیامدهای دنیایی و اخلاقی بدقولی در پس دادن قرض
بدقولی و تأخیر در پرداخت بدهی اعتماد و اعتبار فرد را نابود کرده و در نظام عادلانه عالم زیان آن به خودِ او بازمیگردد.
اهمیت «رازپوشی» و «مدیریت اطلاعات» در کلام امیرالمومنین(ع)
امام علی (ع) فرمودهاند: «سینه خردمند، صندوق راز اوست.» این حکمت بر اهمیت رازپوشی و مدیریت صحیح اطلاعات به عنوان نشانه عقل و تدبیر تأکید دارد. حفظ اسرار، امانتی اخلاقی و شرعی است که در قرآن نیز بر آن تأکید شده و افشای آن، هم به فرد و هم به جامعه آسیب میرساند. لذا، عاقل نه تنها رازدار خوبی است، بلکه از تجسس در امور دیگران نیز پرهیز میکند و در انتخاب افراد برای مشورت نیز دقت به خرج میدهد.
«انسان مطلوب در هندسهٔ جامعهٔ مهدوی: تأملی بر دعای شریف «اللهم ارزقنا توفیق الطاعه»
دعای نورانی «اللهم ارزقنا توفیق الطاعة» که منسوب به حضرت ولیعصر(عج) است، تنها یک متن عبادی نیست؛ بلکه منشوری دقیق برای ترسیم انسان آرمانی و جامعهٔ عدالتمحور مهدوی بهدست میدهد؛ جامعهای که در آن، هر قشر اجتماعی با فضیلتی ویژه، در ساخت تمدن نهایی بشر نقشآفرین میشود.
گناهی که همه نعمتها را از انسان میگیرد
زبان انسان بسیار خطرناک است؛ یک سخن میتواند آبرو ببرد، دلها بشکند و اعمال نیک را نابود کند. کمخوری، سحرخیزی، خلوت و ذکر و از همه مهم تر مراقبت از زبان و سکوت نخستین و مهمترین راه کمال و حفظ خود است.
ایستادگی در برابر حق، نتیجهای جز حسرت و هلاکت ندارد
مفسر قرآن کریم با بیان اینکه هر کسی در برابر حق بایستد به هلاکت دچار میشود، اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) در کلامی میفرماید «مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ، هَلَکَ» [هر كه در برابر حق بايستد هلاك شود]؛ زیرا حق، شکستبردار نیست و هر مخالفتی با آن چیزی جز حسرت و سقوط به دنبال ندارد.
درس اخلاق | بلایی که کیسه معنویات را خالی میکند
حسادت انسان را به رفتارهای ناپسند، تهمت و فحش سوق میدهد و «ذخایر معنوی» او را خالی میکند. برای پیشگیری، باید نسبت به نعمات دیگران حسادت نکنیم و صبر را تمرین کنیم؛ صبر سپری در برابر گناه است و به انسان قدرت حفظ اخلاق و پرهیز از ارتکاب اعمال ناشایست میدهد.
آیت الله جوادی آملی: انسان تنها با «گریه» و «ناله صادقانه» میتواند بر دشمن درونی پیروز شود
حضرت آیت الله جوادی آملی با بیان اینکه صبر و تضرع به درگاه الهی قطعا انسان را به مقصد می رساند، گفتند: انسان تنها با سلاح گریه و ناله صادقانه میتواند بر دشمن درونی پیروز شود.
چطور عصبانیت را کنترل کنیم؟
حس خشم و انتقام در در برابر ظلمی که به ما می شود، طبیعی به نظر میرسد؛ اما بخشش و عفو از خطای دیگران توصیهای است که اسلام به آن تأکید فراوان کرده است.
آیتالله جوادی آملی علت تاخیر بارش باران را چه میدانند؟/کدام عمل مستحبی را باید پیش از نماز استسقاء انجام داد؟
آیت الله العظمی جوادی آملی به کلام معصوم علیه السلام درباره علت تاخیر باران اشاره کرده و فرموده اند:گسترش برخی گناهان همچون ظلم در دستگاه قضا و ستم در نظام اقتصادی و گرفتن زیر میزی و رومیزی، سبب نزول بلا و بازداشتن رحمت الهی می شود.
هر دل پراندوه، گوش شنوا میخواهد
وقتی ظرف غم پر شد، تخلیه آن ضروری است. گفتگو با فرد صالح و قابل اعتماد فشار روحی را کاهش میدهد و روح را سبک میکند. در نبود او، سکوت و تحمل هم کمککننده است.
آیا نیتهای بد هم گناه محسوب میشوند؟
آیه «وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِی أَنْفُسِکُمْ أَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُمْ» بیانگر محاسبه نیتهاست، اما تنها دو گناه باطنی واقعی محسوب میشوند: تکبر و سوءظن. دیگر افکار درونی مانند حسد یا آرزوهای منفی تا وقتی عملی نشوند، گناه نیستند و زمینهساز گناهاند، نه خود گناه.
درس اخلاق | آیا به خاطر لغزشها و خطورات ذهنی نیز باید استغفار کرد؟
خطورات و تصورات ذهنی ممکن است زمینهی گناه را فراهم کنند. ذهن با تکرار این افکار آمادهی عمل میشود، بنابراین لازم است از همان مرحلهی تصورات استغفار کرد تا دل و ذهن پاک بماند و آمادهی انجام اعمال صالح گردد.
هنر «نه» گفتن در اسلام
در زندگی اجتماعی، اغلب در معرض دعوتها، درخواستها یا موقعیتهایی قرار میگیریم که گاهی با ارزشهای شخصی و دینیمان ناسازگار است. اگر نتوانیم درست «نه» بگوییم، یا ارزشهایمان خدشهدار میشود یا روابط اجتماعیمان. اینجاست که مهارت «نه گفتن» اهمیت پیدا میکند.
راز بهشتی شدن در یک کلمه؛ «مشفق بودن» در خانواده
در آیه ۲۶ سوره طور، خداوند تنها یک ویژگی را بهعنوان نشانِ روشن تقوا معرفی میکند: مشفق بودن. گزارشی که پیشِ روست، نگاهی است به نقش دلسوزی در خانواده و جامعه و اینکه چگونه گسترده شدن دایره شفقت، مسیر انسان را تا مراتب بالای تقوا و حتی بهشت هموار میسازد.
رسیدن به حقیقت نیازمند علم و شهود باطنی است
آیتالله العظمی جوادی آملی در سلسله جلسات درس اخلاق، با تأکید بر اهمیت ترکیب علم ظاهری و شهود باطنی، مسیر رسیدن انسان به حقیقت و قرب الهی را تشریح کرد و نماز، سحر و تزکیه نفس را راهنمای رسیدن به باطن عالم دانست.
