وقتی توفیق انجام کار خیر نصیب انسان میشود، خودِ این توفیق نعمتی الهی است. در نگاه قرآنی، نیکی کردن مراتبی دارد؛ از امید به اجر و پاداش تا جایی که محبت خدا انگیزه اصلی انسان برای خیرخواهی میشود.
خانه مؤمن تنها محل سکونت نیست؛ میتواند با نماز، دعا و مناجات، به محیطی نورانی و آرامبخش تبدیل شود. آیتالله جوادی آملی در تفسیر سوره حجر، به توصیهای کمتر مورد توجه درباره «مصلی» در خانه اشاره کردهاند.
حضرت آیتالله جوادی آملی با تأکید بر ضرورت شناخت قوای درونی انسان گفت: انسان در درون خود کافر ندارد، اما منافق دارد و بخش عمده آسیبهایی که انسان متحمل میشود، از همین شئون و نیروهای منافقانه درونی ناشی میشود؛ ازاینرو، شناخت نفس و ارزیابی مستمر قوای درونی، مقدمه تحصیل تقوا و تهذیب انسان است.
حضرت آیتالله جوادی آملی در درس اخلاق خود، عبادتکنندگان را بر اساس انگیزه بندگی به سه گروه تقسیم کرد. به گفته وی، برخی از سر ترس عبادت میکنند، گروهی با انگیزه رسیدن به بهشت و عدهای نیز از سر شکر و شوق دیدار خداوند.
در روزگار غیبت امام عصر(عج)، انتظار تنها به چشمدوختن به آینده خلاصه نمیشود؛ بلکه دعا و توجه به حضرت ولیعصر(عج) بخشی از وظیفه منتظران است.
برای سفرت آماده شو، سفری که پایان زندگی دنیوی، آغاز آن است و مسافرش، بیش از هر چیز به زاد و توشهای نیاز دارد که در دنیا برای عالم آخرت فراهم کرده باشد.
در نگاه امیرالمؤمنین(ع)، رحلت پیامبر اکرم(ص) چنان داغی بر جان امت نشاند که در برابر عظمت آن، دیگر مصیبتها هر اندازه سنگین، کوچک و ناچیز جلوه میکنند؛ مصیبتی که سنگینی آن، معیار سنجش همه رنجهای پس از رسول خدا(ص) قرار گرفت.
امام رضا(ع) نسخهای ساده اما عمیق برای رساندن پیام دین ارائه میکنند؛ کافی است زیباییهای سخن اهلبیت(ع) بیپرده به مردم گفته شود، زیرا فطرت انسان با این حقیقت بیگانه نیست.
حضرت آیتالله جوادی آملی با بازخوانی تجربهای از زمان انتقال خود از مدرسه مروی تهران به مدرسه فیضیه قم، از روزگاری سخن گفتهاند که حتی برگزاری یک مجلس دعا برای مردم مصر نیز محل تردید بود؛ مقایسهای که در نگاه ایشان، بیانگر تحول بزرگ تاریخی است.
همزمان با فرارسیدن اربعین سیدالشهدا(ع)، روضهخوانی تأثیرگذار عبدالله جوادی آملی منتشر شد؛ مرثیهای سرشار از معرفت، اندوه و عشق به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) که حالوهوای معنوی اربعین را برای عاشقان اهلبیت(ع) تداعی میکند.
آیتالله جوادی آملی با اشاره به دعای «اللهم عرفنی نفسک» تأکید کرد که تا توحید روشن نشود، رسالت شناخته نمیشود و تا رسالت معلوم نباشد، امامت نیز فهم نخواهد شد؛ از همین رو این دعا، دعای معرفت و شناخت است.
آیت الله عبدالله جوادی آملی با شرح متن نماز بر پیکر رهبر شهید انقلاب، مرز میان شهادت خاص و شهادت عام را تبیین کرد و وظیفه امروز جامعه را نسبت به ولیفقیه یادآور شد و گفت: مقام معظم رهبری مورد تایید ماست.
آیتالله جوادی آملی با اشاره به آیه «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ»، اربعین را نمونهای روشن از تحقق وعده الهی در حفظ دین و معارف اهل بیت دانست.
کتاب «مفتاحالفتح» با محوریت تفسیر سوره مبارکه «فتح» بر اساس اندیشه و آثار آیتالله جوادی آملی منتشر شد.
آیتالله عبدالله جوادی آملی با تبیین جایگاه علمی و فرهنگی علامه طباطبایی اظهار داشت: علامه نه تنها مانع ورود مکتبهای وارداتی مادیگری از دو بلوک شرق و غرب به ایران شد، بلکه با تلاشهای علمی، تألیفی و تربیتی خود کوشید فلسفه اسلامی را به جهان، بهویژه غرب، برساند.
حضرت آیت الله جوادی آملی فقر را از بزرگترین آسیبهای اجتماعی برشمردند و گفتند: همه وظیفه دارند در کنار ترویج ارزشهای دینی، برای کاهش فقر، حمایت از نیازمندان و تقویت تولید و اشتغال تلاش کنند تا هیچ خانوادهای با دست خالی و شرمندگی وارد خانه خود نشود.
تعبیرهای متفاوت و کمسابقه آیتالله جوادی آملی در نماز میت رهبر شهید، این دعا را به متنی سرشار از معارف و اشارات عمیق تبدیل کرد؛ تعابیری که از نگاه ویژه ایشان به مقام و شخصیت رهبر شهید حکایت دارد.
اقامه نماز بر پیکر رهبر شهید و خانواده ایشان در مسجد جمکران توسط آیتالله جوادیآملی اقامه شد.
آیت الله العظمی جوادی آملی(حفظه الله) بین «صحت» (حکم فقهی) و «قبولی» (حکم کلامی) نماز تفکیک قائل شده و تأکید دارند صحت به معنای عدم نیاز به اعاده است.
سختی و ملال در نماز به این دلیل است که انسان با خداوند مأنوس نیست؛ همانطور که سخن گفتن با یک فرد غریبه خستهکننده است، عبادت نیز برای کسانی که انس ندارند، دشوار خواهد بود.
در میان تمام سفارشهای اخلاقی، آخرین وصیتِ سیدالشهدا (ع) در وداعِ کربلا، خط قرمزی است که هر صاحب قدرتی را به تامل وامیدارد: «مبادا به کسی ظلم کنی که جز خدا پناهی ندارد.»
آیتالله جوادی آملی در درس اخلاق خود با تشریح راهکارهای کسب طهارت باطنی، بر ضرورت شناخت هدف خلقت و رهایی از خودخواهی تأکید کرد و گفت: انسان تا زمانی که در «پوسته خویشتن» گرفتار است، از مشاهده جمال و جلال الهی محروم میماند، اما با عبور از حجاب نفس، افق دید او گسترده و زمینه تعالی روحی و معنویاش فراهم میشود.
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: روز ۲۴ ذیحجّه را توصیه میكنیم كه هرگز این را از دست ندهید به عنوان یك روز علمی تلقّی بكنید؛ الآن هم «بِهال» زنده است معجزه است، قرآن الآن معجزه است، مباهله هم الآن معجزه است؛ منتها كسی كه بتواند بِهال كند «آن كس كه می یافت نشود آنم آرزوست».
امام جعفر صادق علیهالسلام در حدیثی میفرمایند که پس از دعا، دست به سر و صورت خود بکشید. حال، چرا پس از دعا دست به صورت میکشیم؟
بر بلندای هستی، نامهایی میآیند و میروند؛ اما نام علی علیهالسلام شبیه قلهای است که هرچه به آن نزدیکتر میشوی، افقهای تازهتری از معرفت و عظمت پیش رویت گشوده میشود.علی علیهالسلام آن حقیقتی است که هرچه دانش پیش میرود، ابعاد تازهای از عظمتش آشکار میشود؛ نامی که هم عقل را به تفکر وامیدارد و هم دل را به شیفتگی.
آیتاللهالعظمی جوادی آملی در تبیین حقوق فرزندان، بر وظیفه والدین در تربیت نسل تأکید دارد و تفاوت دیدگاه اسلام با اعلامیه جهانی حقوق بشر را یادآور میشود.
اگر از امام باقر(ع) سؤال کنیم جامعه ما اگر بخواهد اصلاح شود وظیفه چیست؟ امام باقر(ع) خطاب به جابر فرمودند: خودتان را بسنجید، قرآن کریم یک ترازوست و ما یک کالایی هستیم که نمیدانیم میارزیم یا نه، ...
هرگاه صبح را به شب رساند به نفس خود رجوع کند و با خود بگوید ای نفس، امروز بر تو سپری شد و هرگز بازنمیگردد و خدا از تو در باره این روز خواهد پرسید، چگونه آن را سپری کردی؟
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: دو چیز است كه اساس زندگی مشترک را حفظ میكند؛ یكی دوستی عاقلانه نسبت به یكدیگر و دیگری مهربانی و گذشت عطوفانه از لغزشهای یكدیگر.
آیت الله عبدالله جوادی آملی گفت: جنگ فراز و نشیب دارد ولی در هر صورت نتیجه نهایی به سود مجاهدان فی سبیل الله است.