حضرت علی اکبر(ع) جوانی زیبارو، خوشبیان، شجاع، صبور، غیور و مؤمن بود به طوری که در کربلا هم کمالات بنیهاشم را میشد در ظاهر و شخصیت ایشان مشاهده کرد.
یکی از شهیدان قیام حسینی که درتبدیل واقعه عاشورا به یک جریان تاریخی، نقشی بسیار تأثیرگذار دارد، حضرت رقیه(ع) دختر امام حسین(ع) است.
امام زین العابدین، علی بن الحسین (ع)، معروف به امام سجاد (ع)، چهارمین امام شیعیان، در سال ۹۵ هجری قمری به دستور ولید بن عبدالملک، خلیفه اموی، مسموم و به شهادت رسید. دوران امامت ایشان مقارن با یکی از سختترین دورههای تاریخ اسلام بود، چرا که پس از واقعه عاشورا (۶۱ هجری قمری)، حکومت اموی به سرکوب شیعیان و تحریف مفاهیم اسلامی پرداخت.
در مجموعهای مستند و تحلیلی به سراغ روایتهای معتبر تاریخی، بصیرتی و تبیینی از محرم و قیام امام حسین (ع) میرویم تا حقایق عاشورا را از دل منابع اصیل بیرون بکشیم.
معنای «و علی الارواح التی حلّت بفنائک» این است: و [سلام] بر روحهایی که در آستانه تو فرو آمدند.البته این عبارت، کنایهای از فدا شدن شهیدان کربلا در پیشگاه با عظمت سرور و سالار شهیدان بوده و بیانگر تسلیم بودن آن شهیدان والا مقام در برابر خواست و اراده امام و مولای خود است.
اصلیترین منبع نویسنده برای نگارش «شهادتنامه حسین(ع) و یاران کربلا» روایت امام صادق(ع) از شهادت حضرت است که در کتاب امالی شیخ صدوق ذکر شده است.
امام زین العابدین علیه السلام فرمودند چگونه گریه نکنم، در حالی که یزیدیان آب را برای وحوش و درندگان بیابان آزاد گذاشتند ولی به روی پدرم بستند و او را تشنه به شهادت رساندند.
شهید سید حسن نصرالله واقعه کربلا را به مثابه تجلی یکی از مراحل نزاع تاریخی میان جبهه ایمان و جبهه شیطان روایت میکند و از لزوم دشمنشناسی و خودشناسی برای پیروزی در این نزاع مستمر میگوید.
حبیب بن مظاهر، اسوه ایمان، وفاداری و شجاعت، از یاران ویژه پیامبر (ص) و اهل بیت بود که با بصیرتی بینظیر، راه حق را تا شهادت در کربلا پیمود. زندگی او سرشار از حماسه، ایثار و دفاع بیوقفه از ولایت است که الهامبخش نسلها است.
حضرت عباس(علیه السّلام) در خانه ای زاده شد که جایگاه دانش و حکمت بود. آن جناب از محضر امیرمومنان، امام حسن و امام حسین(علیه السّلام) کسب فیض کرده است.
یکی از شگفتیهای عاشورا، توانایی امام حسین (ع) در هدایت حتی دلهایی بود که ظاهراً در جبهه دشمن قرار داشتند. دو برادر در لشکر دشمن با ندای «هل من ناصر ینصرنی» امام که در گودال قتلگاه بود، به اسلام پیوستند و به شهادت رسیدند.
باید از همه شهدای کربلا یاد کرد و نام برد حتی اگر نام دشمن بر روی آنها باشد مانند یزید بن زیاد، از سوی دیگر این نامگذاریها چیزی را اثبات نمیکند.
در مجموعهای مستند و تحلیلی به سراغ روایتهای معتبر تاریخی، بصیرتی و تبیینی از محرم و قیام امام حسین (ع) میرویم تا حقایق عاشورا را از دل منابع اصیل بیرون بکشیم.
نفی علو و فساد هم در بعد فردی هشدار جدی برای پرهیز از برتریجویی و ثروتاندوزی است و هم در بعد اجتماعی خطاب به حکمرانان برای اجرای احکام الهی. دشمن با غبارآلود کردن فرهنگ و باور مردم میکوشد معالم دین را پنهان کند، در حالی که امام حسین(ع) برای نمایاندن این معالم قیام کرد. راهکار مقاومت، حفظ شعائر الهی، برگزاری مراسم عزاداری پرشور و تقویت ارتباط با ولیزمان و پیروی از رهبر انقلاب است.
«فردا مسافرم»» نوشته مریم راهی، روایتی متفاوت از واقعه کربلاست که با زبانی زنانه و ظریف، از احساسات و سختیهای زنان کاروان اسرا میگوید و عشق و وفاداری آنان را در فضایی پرتنش و تاریخی به مخاطب منتقل میکند.
حرکت کاروان اسیران کربلا به سمت کوفه در روز یازدهم محرم سال ۶۱ هجری و ورود آن بزرگواران به کوفه در تاریخ ۱۲ محرم سال ۶۱ قمری به وقوع پیوست.
شام غریبان، در ادبیات و مرثیههای پارسیزبان به غروب آفتاب روز عاشورا و سوگواری این شب گفته میشود.
آیت الله بهجت از روضههای صریح و بیپرده خوششان نمیآمد گویا اینگونه روضهها را تکرار بیحرمتی و بیادبی میدانستند. گاهی به بعضی میفرمودند: «این شعر را دیگر نخوانید.»
مرحوم آیت الله العظمی صافی گلپایگانی در شعر سفر عشق می فرماید: در سفر اول عتبات عالیات که پس از ابتلائات و رنجها به سعادت تشرّف نایل شدم این اشعار را به شکرانه وصل سرودم.
پنج سال پس از واقعه جانسوز کربلا قیام مختار ثقفی آغاز شد. قیامی که کمتر از دو سال دوام آورد اما در همین مدت کوتاه حدود ۳۰۰۰ نفر که در به وجود آمدن فاجعه کربلا نقش داشتند، مجازات شدند.
امام سجاد (ع) در روز عاشورا دعایی را از پدر بزرگوارشان امام حسین (ع) نقل میکنند و اینگونه روایت میفرمایند: پدرم در آن روز که به شهادت رسید (روز عاشورا) مرا به سینۀ خویش چسبانید و در حالی که از زخمهایش خون فوران میکرد.
روز عاشورا روز اندوه اهل بیت (ع) و روزی است که عالم هستی بر مصیبت سیدالشهداء(ع) می گرید.
روایت امام صادق درباره تاسوعا و عاشورای حسینی بیانگر آن است که غم شهادت امام حسین نه تنها اهل زمین، بلکه اهل آسمان را نیز در برگرفته و در دل همه جهانیان، مخصوصاً مؤمنان، اندوهی عمیق و ماندگار بر جای گذاشته است.
بُعد مهدوی ماجرای امام حسین (ع) شاید پررنگترین ماجرای قیام ایشان باشد که نیاز است در آن دقت و واکاوی صحیحی صورت گیرد. اهمیت این مسأله تا حدی است که آخرین خطبه امام(ع) برای اصحاب در روز عاشورا بحث رجعت، آخرالزمان و سرزمین سرزمین ظهور بود.
با توجه به اتفاقات عظیم و عجیبی که در دوران رجعت امام حسین(ع) رخ میدهد، متوجه خواهیم شد که خداوند متعال برنامه کلانی در نظر دارد که ما نسبت به آنها تببین صحیحی نداریم و این مسأله ناشی از مهجوریت قرآن و عترت(ع) است.
تاسوعا یعنی روزی که ظرفیت بالا میرود و در سینهها فراخی ایجاد میشود. عاشورا هم یعنی روز معاشرت با امام (ع). این اصطلاحات را برای اولین بار امام سجاد(ع) به کار بردند.
بر اساس نگاه ایشان مردم ۵۰ ساله دوره امام حسین(ع) پیامبر(ص) را ندیده بودند و آنها که پیامبر(ص) را دیده بودند پیر و خانهنشین بودند و ترجیح میدادند فکر آخرت باشند و وارد دعواهای سیاسی نشوند.
«عون» و «محمد» دو فرزند حضرت زینب (س) بودند که در واقعه عاشورا و در رکاب دایی بزرگوار خود حضرت سیدالشهدا (ع) به شهادت رسیدند.
این محتوا به سؤال دیرینه درباره وجود “خرابه” در کنار کاخ یزید برای اسکان اسرای کربلا پاسخ میدهد. با استناد به منابعی چون “الارشاد” شیخ مفید و “الخرائج و الجرائح” قطب راوندی، مشخص میشود اهل بیت (ع) در خانهای فرسوده و نزدیک به کاخ یزید جای داده شدند.
قدسیه پائینی میگوید در رمان «سنگ» به داستان کسانی پرداخته که مورد لعن امام (ع) قرار گرفتند، به همین دلیل از اینکه بعضی از کتاب بدشان آمده ناراحت نیست، چون قصد داشته سیاهی آنها را روایت کند.