کوفه در سالِ ۴۱ هجری، تنها صحنهیِ یک منازعهیِ سیاسی نبود؛ این شهر به نمونهای تاریخی از فروپاشیِ سرمایهیِ اجتماعی، بیثباتیِ هویتی و ناتوانیِ جامعه در ایستادن کنارِ رهبریِ حق تبدیل شد. در چنین فضایی، امام حسن مجتبی (ع) نه فقط با سپاهِ شام، بلکه با سستیِ ارادهها، تزلزلِ وفاداریها و تنهاییِ دردناکی روبهرو شدند که ریشه در بحرانهایِ عمیقِ اجتماعیِ کوفه داشت.
استاد حوزه علمیه گفت: به زبان امروز، میتوان اینطور تفسیر کرد که شام تجسم پیروزی «نرمافزار فکری» بر «سختافزار نظامی» است.
از صحرای نینوا تا کوچههای کوفه، از دمشق تا عسقلانِ و قاهره و از نجف تا بقیع، نام و نشانی از آن سرِ نورانی برجای مانده است.
آیتالله مصباح یزدی با بیان اینکه مردم در همه جوامع از نظر ایمان، معرفت و پایبندی به ارزشها یکسان نیستند، توضیح داد که در کوفه، با وجود حضور مؤمنان و علاقهمندان به اهلبیت(ع)، فضای سنگین اختناق و سرکوب پس از شهادت حضرت مسلم(ع) مجال اثرگذاری گسترده را از میان برده بود.
از نگاه قرآن کسانی هستند که پیمان می بندند و برای استحکام پیمان خود سوگند می خورند ولی قسم خود را مایه فساد می کنند؛ چرا که هم پیمانان خود را دارای عِده و عُدّه کمتری می دانند.
کوفه شهری بود که هزاران نامه برای دعوت از امام حسین علیهالسلام نوشت، اما چند هفته بعد در خیابانهایش خبری از همان شور و هیجان نبود. چه شد که جامعهای مطالبهگر، در لحظه سرنوشتساز به جامعهای منفعل تبدیل شد؟
داستان مسلم بن عقیل تنها یک روایت غمانگیز از غربت و تنهایی در کوفه نیست؛ آینهای است که در آن، نسبت ایمان، مسئولیت و عافیتطلبی برای همه زمانها به تصویر کشیده میشود. شهادت این سفیر حق، ما را با این پرسش روبرو میکند که در بزنگاههای سرنوشتساز، در صف اهل حق میایستیم یا در پناهگاه عافیت پنهان میشویم.
«آیا امام حسین (ع) حج خود را نیمهکاره رها کرد؟» این باور رایج در میان عموم، یکی از مشهورترین تحریفات تاریخی واقعه عاشوراست. بررسیها نشان میدهد که سیدالشهدا (ع) اساساً احرام حج تمتع نبسته بودند که بخواهند آن را بشکنند یا ناتمام رها کنند. خروج ناگهانی و استراتژیک ایشان در روز هشتم ذیالحجه (روز ترویه)، نه یک عقبنشینی، بلکه اقدامی هوشمندانه برای حفظ حرمت خانه خدا از توطئه ترور دستگاه اموی و ایجاد یک شوک رسانهای برای بیداری افکار عمومی جهان اسلام بود.
پیشرفت و پیروزی امت در گرو همراهی آگاهانه با ولیّ خداست، اما سستی، مصلحتطلبی و نافرمانی از امامان، موجب شکست و گرفتارشدن مردم در حکومتهای ستمگر شده است.
ام کلثوم(س) خطاب به اهل کوفه گفت: شما برادرم را بىدفاع کشتید، واى بر شما که به زودى با آتش داغ شعلهور دوزخ مجازات خواهید شد. شما خونهایى را ریختید که خداوند و سپس قرآن و محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم ریختن آن خونها را حرام کرده است.
چرایی حرکت امام حسین (ع) به سوی کوفه با وجود شناخت کامل از مردم آن دیار، یکی از مهمترین و در عین حال پرابهامترین بخشهای تاریخ عاشوراست.
حضرت عباس علیه السلام و تعدادی از سربازان امام، شبانه به سمت رود فرات رفتند و ضمن درگیری با مأموران عمر سعد، موفق به آوردن مقداری آب به خیمهها شدند.