تفسیر المیزان
باید از دشمن فاصله گرفت اما با مخالف مدارا کرد
آیات ۶ تا ۱۱ سوره ممتحنه، تصویری متفاوت از رابطه مؤمنان با دیگران ارائه میکند، جایی که قرآن میان دشمنی عملی و صرف مخالفت تفاوت میگذارد و نشان میدهد نه هر مخالفی دشمن است و نه هر رابطهای با دیگران پذیرفتنی.
اگر این قرآن بر کوه نازل میشد…
اگر این قرآن بر کوه نازل میشد، کوه با همه استواریاش در برابر عظمت کلام الهی خاشع و متلاشی میشد، اما پرسش اصلی اینجاست که انسانی که مخاطب این قرآن است، چرا گاهی در برابر پیام آن چنین بیتفاوت میماند؟
چرا گاهی از مردم بیشتر از خدا میترسیم
وقتی ترس از قدرت و واکنش انسانها، جای ترس از خدا را بگیرد، ایمان در برابر آزمونها رنگ میبازد قرآن در آیه ۱۳ سوره حشر، این واقعیت را درباره منافقان بهصراحت آشکار میکند.
با آیات قرآنی چگونه از بحران عبور کنیم؟
رهبر شهید با استناد به آیه «اِنْ یَنْصُرْکُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَکُمْ»، بر باور به وعدههای الهی و یاری دین خدا بهعنوان شرط نصرت،عزت و وحدت امت اسلامی تأکید میکرد همچنین،بررسی آیات ۱۲ تا ۱۸ سوره حجرات نیز نشان میدهد که پرهیز از سوءظن، غیبت، تجسس و تبعیض، نقش محوری در تحقق انسجام اجتماعی و اقتدار جامعه اسلامی دارد؛ ارزشهایی که ملت ایران، تغییر سرنوشت خود را با تکیه بر آنها تجربه کرده است.
وقتی به خاطر حق باید از خانواده و عزیزان گذشت
گاهی سختترین انتخاب زندگی، انتخاب میان حق و کسانی است که دوستشان داریم. آیه پایانی سوره مجادله نشان میدهد ایمان واقعی آنجاست که انسان، حتی در برابر عزیزترین وابستگیهایش، حق را قربانی نکند، انتخابی که بهایش ممکن است گذشتن از نزدیکترین آدمها باشد.
چرا از دست دادنها ما را اینقدر به هم میریزد؟
بعضی از شکستها و از دست دادنها، بیشتر از خود فقدان ما را آشفته میکنند، چون به چیزهایی دل بستهایم که قرار نبوده ماندگار باشند. قرآن در آیات ۱۹ تا ۲۴ سوره حدید، نگاه انسان به دنیا را اصلاح میکند و راهی برای رها شدن از حسرت داشتههای از دسترفته نشان میدهد.
هیچکس یکشبه سقوط نمیکند؛ روایت قرآن از مسیری که انسان را به تاریکی میرساند
سقوط انسان ناگهانی نیست؛ از تردید آغاز میشود، با فرصتسوزی ادامه پیدا میکند و سرانجام به جایی میرسد که دیگر راه بازگشتی باقی نمیماند. آیات ۱۲ تا ۱۸ سوره حدید، روایت همین سقوط تدریجی و حسرتی است که پایان آن رقم میخورد.
نکتهای مهم که نگاه ما به پول و ثروت را عوض میکند
گاهی یک جمله میتواند نگاه انسان به تمام داراییهایش را تغییر دهد؛ قرآن در آیات ۴ تا ۱۱ سوره حدید، با یادآوری مالکیت مطلق خداوند، انسان را متوجه حقیقتی میکند که معمولاً فراموش میشود، آنچه در اختیار ماست، لزوماً متعلق به ما نیست.
افرادی که خدا به آنها دو بهشت هدیه میدهد
همه مؤمنان از پاداش الهی بهرهمند میشوند، اما قرآن در سوره رحمن از گروهی سخن میگوید که پاداشی ویژه در انتظارشان است، دو بهشت. آیات ۴۱ تا ۶۷ این سوره، ویژگیهای این افراد را بیان میکند و نشان میدهد که چرا خداوند چنین جایگاهی را برای آنان وعده داده است.
آیا جنها هم مانند انسان محاکمه میشوند
جنها نیز مانند انسانها در برابر خداوند مسئولاند و روزی در دادگاه عدل الهی حاضر خواهند شد. آیات ۱۷ تا ۴۰ سوره رحمن با خطاب مشترک به جن و انسان، از حقیقتی کمتر گفتهشده پرده برمیدارد، اینکه هیچیک از این دو گروه راه گریزی از قلمرو الهی و حسابرسی قیامت ندارند.
چگونه خدا از رگ گردن به ما نزدیکتر است؟
خداوند در سوره قاف از حقیقتی شگفت سخن میگوید؛ اینکه از رگ گردن به انسان نزدیکتر است و هیچ اندیشه و عملی از نگاه او پنهان نمیماند. تفسیر المیزان این آیات را هشداری برای دشمنان حق و بشارتی برای اهل تقوا میداند.
پیش از آنکه راه بازگشت بسته شود، دعوت خدا را اجابت کنید
آیات پایانی سوره شوری با ترسیم سرنوشت ستمگران و یادآوری حاکمیت مطلق خداوند، انسان را به استفاده از فرصتهای باقیمانده فرا میخواند و هشدار میدهد که پیش از فرارسیدن روزی که راه بازگشت بسته میشود، باید دعوت الهی را پذیرفت و به سوی حق بازگشت.
دشمن خود را صاحب قدرت میبیند اما خدا بساطش را جمع میکند
قدرتهای ظاهری گاهی چنان بزرگ و تعیینکننده به نظر میرسند که دشمن خود را صاحب اختیار سرنوشت انسانها میپندارد، اما آیات سوره فاطر، بهویژه آیه دوم، این تصور را درهم میشکند و یادآور میشود که هیچ قدرتی بیرون از اراده الهی عمل نمیکند و آنچه خدا نخواهد، پایدار نخواهد ماند.
معنای «خناس» در توصیف شیطان چیست؟
در برخی تفاسیر آمده است که شیطان از این جهت «خناس» خوانده شده است که به طور مداوم آدمی را وسوسه میکند، و به محض اینکه انسان به یاد خدا میافتد پنهان میشود و عقب میرود؛ اما باز هم همینکه انسان از یاد خدا غافل میشود، جلو میآید و به وسوسه میپردازد.
منظور از زنده بودن شهدا چیست؟
قرآن شهدا را نه تنها زنده، بلکه دارای حیاتی حقیقی و متمایز در نزد پروردگار میداند. پاسخ به این شبهه با بررسی آرای مفسران، برتری و واقعیت حیات این شهیدان را تبیین میکند.
توضیحی درباره لفظ جلاله (الله)
وجود خداى سبحان كه الله تمامى موجودات است ، خودش خلق را به سوى صفاتش هدايت مى كند، و مىفهماند كه به چه اوصاف كمالى متصف است.
علت ابتداء هر سوره با بسم الله چیست؟
علامه طباطبایی: پس بسم الله در سوره حمد راجع به غرضى است كه در خصوص اين سوره هست و آن معنائى كه از خصوص اين سوره بدست مى آيد، و از ريخت اين سوره برمى آيد حمد خدا است ، اما نه تنها بزبان ، بلكه باظهار عبوديت ، و نشان دادن عبادت و كمك خواهى و در خواست هدايت است ، پس كلامى است كه خدا به نيابت از طرف بندگان خود گفته ، تا ادب در مقام اظهار عبوديت را به بندگان خود بياموزد.
دشمن شاید خود را پیروز بداند، اما مسیرش، مسیر سقوط است
دشمن شاید در هیاهوی جنگ و برتریهای مقطعی، خود را پیروز ببیند، اما قرآن در سوره روم، این تصویر را وارونه میداند آنجا که از سطحینگری جبهه باطل سخن میگوید و تأکید میکند که «یعلمون ظاهراً من الحیاة الدنیا…». همین نگاه دشمن را در مسیری قرار میدهد که پایانش سقوطی قطعی و سنتی تکرارشونده در تاریخ است.
استقامت کنید و نترسید، ما بر دشمن پیروز میشویم
خداوند در سوره مبارکه احقاف استقامت در برابر دشمن و نترسیدن از او و محزون نشدن از حملات و مصیبتهای رسیده از سمت دشمن را راه نجات و پیروزی بیان میکند.
ملامتهای دشمنان در فضای مجازی شیعه را از مسیر حق سست نمیکند
خداوند به مؤمنان صدر اسلام هشدار داده است که اگر از دین خود برگردند، خداوند در آینده قومی را خواهد آورد که محبوب پروردگار هستند.
عدالت اجتماعی؛ بنیان قوام جامعه در تفسیر علامه طباطبایی
علامه طباطبایی در تفسیر آیه ۹۰ سوره نحل »اِن الله یأ مر بالعدل» اشاره به معنا و اقسام دوگانه عدل میکند.
اسلام؛ برتری انسان بر اساس تقواست، نه جنسیت
در اسلام، معیار برتری زن و مرد تنها تقوا و فضایل اخلاقی است. عمل هر فرد به خود او نسبت داده میشود. قرآن نکوهش بیاعتنایی به زنان را بیان کرده و تساوی انسانها را تأکید میکند. عرب جاهلیت به دختران ننگ میانداخت و آنها را زنده دفن میکرد، اما اسلام کرامت و حق زن را تأمین کرد.
بررسی المیزان از سوی علمای اهل سنت و شیعه در یک نشست
بررسی ویژگی های تفسیر المیزان نام نشستی است که با حضور علما و مدرسین شیعه و اهل سنت در گرگان برگزار میشود.
علامهای که سه فرزندش در نوزادی جان سپردند
علامهای که لقب قاضی را نپذیرفت و «طباطبایی» را زیبنده خود کرد، ۳۹ سال با همسرش عاشقانه زندگی کرد و سه فرزندش در نوزادی و کودکی جان سپردند. او ۱۰ سال از عمرش را صرف بیل زدن و آبادانی زمینهای کشاورزی روستا کرد و نوشتن ماندگارترین اثر مکتوب تاریخ را بعد از ۱۷ سال به پایان رساند.
چگونه اسلام بر ظلم هزار ساله زنستیزی خط بطلان کشید؟
اسلام جایگاه زن را دگرگون کرد و او را همچون مرد انسانی مستقل و برابر شناخت. زن و مرد از نظر خلقت و ارزش عملی یکساناند و هیچکس بر دیگری برتری ندارد، مگر به تقوا. پیش از اسلام، زنان تحت تلقین فرهنگی و تبعیض اجتماعی به ضعف و خواری محدود شده بودند.
تاریخ زنان| زنانی که تابع خانواده بودند نه عضو آن
در روم قدیم، زنان جزء اعضای اصلی خانواده به شمار نمیرفتند؛ خانواده فقط از مردان تشکیل میشد و زنان تابع آنان بودند. خویشاوندی و ارث تنها میان مردان برقرار بود و حتی بین زن و شوهر یا پدر و دختر رابطه خویشاوندی رسمی وجود نداشت، تا جاییکه ازدواج با محارم نیز گاه مجاز شمرده میشد.
معنای عقل در قرآن کریم
در قرآن، «تعقل» به معنای ادراک همراه با سلامت فطرت است، نه اندیشه تابع غرایز. عقل نیرویی الهی است برای شناخت حقایق و عمل صالح، نه صرف تشخیص خیر و شر دنیوی.
قاعده کلی در تبديل نعمت به نقمت/برگی از المیزان
تبدل نعمت به نقمت و عذاب هنگامى است كه صاحبان نعمت استعداد درونى خود را از دست داده مستعد عقاب شده باشند.
المیزان و نمونه چه میگویند؟ «نه شرقی، نه غربی» نفی سلطه است نه نفی تعامل
همراهی جمهوری اسلامی با کشورهایی که در بلوک شرق تعریف میشوند، تا جایی که به مقابله با سلطه و تجاوز منجر شود، عین عمل به قرآن است.
حديثى زیبا از امام صادق (ع) درباره خصوصيات قبض روح مؤمن
علامه طباطبایی در ذیل تفسیر سوره مبارکه فجر، خصوصیات قبض روح مومن را ذکر میکند.
