درس اخلاق
آینه اخلاق امیرالمومنین در ماجرای کنیز گریان و خرمافروش بی انصاف
استاد حسین انصاریان با بیان داستان دختری نیازمند و خرمافروشی بیانصاف، جلوهای از اخلاق علوی را ترسیم کرد تا جایی که حضرت علی (ع) با حلم و عطوفت، تلخی بیعدالتی را به شیرینی بخشش و آزادی بدل ساخت.
اهل علم چه زمانی عمرشان تلف می شود؟!
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: اگر کسی درس بخواند و نتواند مدرّس خوب باشد یقین بداند عمرش را تلف کرده، برای اینکه این دروس امانتهای الهی است.
انسان حازم، ترکیب عقل و تصمیم درست است
مفسر قرآن کریم با بیان اینکه جهل با علم برطرف میشود و جهالت با اخلاق، دین و ادب، اظهار کرد: حضرت در نهجالبلاغه فرمود: کم من علم قد قتله جهله؛ بسیاری از علما کشته جهالت خود هستند؛ از نظر علمی خوب میفهمد اما از جهت تصمیمگیری سست است. لذا فرمود: انسان باید طوری زندگی کند که کارگاه تصمیمسازی محکمی داشته باشد که همان حزم است و بعد تصمیم بگیرد که عزم است.
گاهی علم اخلاق انسان را به جهنم میفرستد
علم بدون تزکیه، حتی در توحید، عرفان، فقه و اخلاق، انسان را به خطا و جهنم میبرد. تزکیه مقدم بر دانش است و شرط هدایت خود و دیگران است.
تصمیم گیریهای شتاب زده به نتیجه نمیرسد و پشیمانی به همراه دارد
حضرت آیت الله جوادی آملی با اشاره به روایتی از امیرالمومنین (ع) درباره ضرورت دوراندیشی گفتند: تصمیمگیریهای علنی و شتابزده نه تنها به نتیجه نمیرسد، بلکه مایهی زیان و پشیمانی خواهد شد.
آیتالله خوشوقت: کسی حق ندارد کنار صراط مستقیم، راه دیگری بسازد
صراط مستقیم تنها یکی است و همه عبادات و وظایف زندگی، راههای گوناگون در همین مسیر واحدند؛ خدا یکی است و راه هم یکی، و هر کس بخواهد کنار آن راهی بسازد جز گمراهی و بیسرانجامی نصیبی نخواهد برد.
بکوشیم رفتار، گفتار و سکوتمان قرآنی و حقمدار باشد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: معصومین (علیهم السلام) قرآنی زندگی میکنند و حیات اینها حیات قرآنی است و تمام شئون اینها حق است، چرا ما اینچنین نباشیم؟! ما نیز باید بکوشیم تا رفتار، گفتار و سکوتمان قرآنی و حقمدار باشد.
شیعه واقعی تابع ولی خدا است
در روایت داریم «شِیعَتُنَا مَنْ یَتَّبِعُ آثَارَنَا وَ یَتَّبِعُنَا فِی جَمِیعِ أَوَامِرِنَا وَ نَوَاهِینَا» شیعه واقعی کسی است که در تمام اوامر و نواهی، مطیع محض ائمه علیهم السلام باشد.
آزادی واقعی انسان در گرو جهاد با نفس و رهایی از طمع
مفسر قرآن کریم و نهجالبلاغه، با تأکید بر اینکه همه سخن حضرت علی(ع) آن است که خودتان را برده طمع نکنید، گفت: اگر انسان اسیر نفس شد نفس به او دستور میدهد که رشوه بگیرد، اختلاس کند و فلان گناه را انجام دهد؛ در حالی که اهل بیت(ع) از ما خواستهاند با شرافت و عزت زندگی کنیم.
لجاجت مانع فهم و پذیرش حق است
مفسر قرآن کریم و نهجالبلاغه با بیان اینکه لجاجت مانع فهم و پذیرش حق است، گفت: در چند جا از نهجالبلاغه آمده است که مبادا لجاجت و تندروی کنی زیرا لجاجت و تندروی نظم جامعه را بهم میزند. در فرمایش دیگری هم آمده است؛ اگر دیدی مقصدی برای تو روشن نیست صبر کن و لجاجت نکن. لجاجت جلوی شنیدن رای را میگیرد و از آن بپرهیزید.
چرا با وجود قرآن و علما، فساد و گناه همچنان گسترده است؟
فساد و گناه با وجود قرآن و علما همچنان گسترده است، زیرا مشکل در نبود عمل به دستورات الهی است. قرآن و احکام خدا برای هدایت و مصونیت از وسوسههای شیطان نازل شدهاند، اما بیشتر مردم فقط میخوانند و اطاعت نمیکنند. تا زمانی که عمل به واجبات و ترک محرمات محقق نشود، آثار مثبت دین مانند رفع ظلم و گناه در جامعه ظاهر نخواهد شد.
بشنوید| پاسخ آیتالله خوشوقت به سؤال اولیای الهی چه کسانی هستند؟
اولیای الهی طبق بیان قرآن کسانیاند که ایمان به خدا دارند و در زندگی اهل تقوا و فرمانبرداری از او هستند. خداوند وعده داده است که آنان نه ترس و اندوهی خواهند داشت و هم در دنیا از برکات ایمان و تقوا بهرهمند میشوند و هم در آخرت بشارت بهشت نصیبشان میگردد.
ببینید| توصیه جالب استاد فاطمینیا به هیأتیها
مرحوم استاد فاطمینیا در سخنانی، توصیههای اخلاقی به هیأتیها و دینداران داشت.
درس اخلاق | عزیز من انسان حیوان ناطق نیست
کمال واقعی انسان زمانی آشکار میشود که خویش را نه با ظاهر و صفات جسمانی، بلکه با معیارهای الهی و عدل الهی سنجیده باشد. تنها ناطق بودن یا راه رفتن بر دو پا و سخن گفتن انسانیت را کامل نمیکند، بلکه وزن حقیقی انسانیت در محک الهی و میزان رفتار و کردار در قیامت روشن میشود.
وقتی پول داری خدا هست، بیپول شدی خدا نیست؟
ایمان واقعی آن است که انسان در فقر نیز به سراغ حرام نرود و بداند خدا همیشه حاضر است. ثروت و فقر جابهجا میشوند، اما وظیفه انسان در همه حال صبر و استقامت بر فرمان الهی است. خدا بندگان را با ترس و دشواریها میآزماید تا روشن شود چه کسی حقیقتاً به او ایمان دارد.
درس اخلاق | عالِم شدن قدم اول است نه مقصد
درس خواندن و عالِم یا أعلم شدن، تنها هجرت صغری و جهاد اصغر است؛ زیرا انسان همچنان در سطح مفاهیم و علوم کتابی سیر میکند. مرتبه بالاتر، هجرت وسطا و جهاد اوسط است؛ یعنی حرکت از علم به معلوم، از الفاظ و مفاهیم به واقعیت و حقیقت. در این مرحله، هدف دانستن بیشتر نیست، بلکه رسیدن به خارج است که علم به آن اشاره میکند.
سادهترین راه محبوبِ خدا شدن از زبان آیت الله بهجت
انسان به طور طبیعی خود و خدا را دوست دارد و هدف زندگی، آشکار کردن این محبت الهی است. کسی که در مسیر زندگی خواستار افزایش دوستی با خدا باشد، به سوی کمال حرکت میکند. سادهترین و مؤثرترین راه برای این تحقق، فرستادن صلوات بسیار با نیت عاشقانه و پایبندی به ایمان است.
صفاتی از شیعیان که باعث شادی امامان میشود
اخلاق را میتوان نظاممند کردن، دفاع و توصیه مفاهیم رفتار درست و نادرست ، تعریف کرد. در احادیث ائمه اطهار نیز توصیه های اخلاقی بسیار را میتوان یافت که از طریق آن شاکله اخلاق را مستحکم کرد.
آیتالله بهجت: دعا هرگز بیاثر نیست، حتی اگر به تأخیر بیفتد
دعا مؤثرترین و برترین ابزار ماست و حتی اگر اثر آن فوری ظاهر نشود، در زمان مناسب تحقق مییابد. تأثیر دعا هرگز از بین نمیرود و تنها ممکن است به تأخیر بیفتد. بنابراین باید با اخلاص و تضرع از خداوند بخواهیم مفسدان و طاغوت را برچیند و نابود سازد.
عظمت و معرفت عرفانی حضرت معصومه (س) از زبان علامه حسنزاده
زیارت حضرت معصومه سلاماللهعلیها دل را لبریز از شوق و ارادت میکند، چراکه شخصیت ایشان فراتر از نسبتهای خانوادگی، جلوهای ناب از نبوغ، بینش و درایت الهی است. این بانوی نوزدهساله، در کنار امام رضا علیهالسلام، از درخشانترین فرزندان امام کاظم علیهالسلام بود. عظمت مقام ایشان تا امروز دلهای بیشماری را به سوی قم کشانده است.
در آزمونهای سخت الهی، وظیفه ما چیست؟
امتحانات الهی پیوسته دشوارتر میشوند و هر فرد، بسته به موقعیت و ظرفیت خود، در برابر این آزمونها مسئول است؛ جامعه آزموده نمیشود، افرادند که امتحان میشوند. در این مسیر، تنها با درس گرفتن از گذشته، اصلاح ضعفها و اعتماد کامل به خداست که میتوان ایستادگی کرد. زمانی که از همهجا ناامید شویم و فقط به خدا تکیه کنیم، آنگاه وعده الهی محقق میشود: «أَلا إِنَّ نَصْرَ اللّهِ قَرِیبٌ».
گناه چه بر سر ما میآورد؟
گاهی انسان به دلیل ارتکاب گناهی، دانشی را که آموخته، فراموش میکند و نمیفهمد چرا بهسرعت از یاد میبرد. آن گناه، مانند پاککنی است که بر صفحهٔ ذهن کشیده میشود و دانستهها را محو میسازد. در حدیثی دیگر آمده است: گناه، ممکن است مانعی باشد که انسان را از ارتباط شبانه با پروردگار محروم سازد.
آیتاللهی که حتی بیماری خانواده هم او را از ذکر خدا غافل نکرد!
علامه طباطبایی از مشاهدهی آرامش و توجه کامل قاضی در نماز، در حالی که خود و خانوادهاش بیمار بودند، سخن گفتهاند. این داستان، درس ارزشمندی از ایمان و آرامش در برابر سختیها ارائه میدهد.
علامه حسنزاده آملی: أبد در پیش داریم، خودت را فراموش نکن
ای شاهکار خلقت، خودت را فراموش نکن؛ این وجود گرانقدر، صُنع بینظیر خداست. اگر خدا را از یاد ببری، از خودت هم غافل میمانی و این آغاز سقوط است. پس مراقب باش، هر چیز را پیش از پذیرفتن بو بکش: حرف، رفیق، سفره، امضا؛ این خانه صاحب دارد.
کارکردهای دین در حوزه اخلاق چیست؟
رشد اخلاقی انسان از اهداف اصلی ادیان الهی است. پیامبر اسلام(ص) بر تکمیل فضایل اخلاقی تأکید کرده و قرآن پالایش درون و تزکیه نفس را از اهداف اصلی پیامبران میداند.
معنای بیتفاوتی به دنیا در زندگی بزرگان و علما
معنای بیتفاوتی به دنیا در زندگی بزرگان و علما، آرامش و قناعت در برابر سختیهای مادی است؛ مانند مرحوم آقای قاضی که با وجود مشکلات مالی، آرام و بیاضطراب بود.
نظر آیتالله العظمی جوادیآملی درباره حاج رحیم ارباب
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: مرحوم حاج آقا رحیم ارباب را خدا غریق رحمت کند. یک بار خودمان خدمتشان رسیدیم که یک ساعت تقریباً طول کشید، ما یک حرف زائدی از این بزرگوار نشنیدیم، همهاش نوشتنی بود؛ البته ما هم همه آن حرفها را نوشتیم؛ یعنی جلسهای نبود که حرف عادی رد و بدل شود.
هر مخالفتی با دیدگاههای شخصی را نباید معارضه با دین تلقی کرد
حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: نباید هر مخالفتی با دیدگاههای شخصی را معارضه با دین تلقی کرد و با او جهاد کرد، بلکه هر کس با دین مخالف است باید با او جهاد کرد.
راز ماندگاری ازدواجهای قدیمی چه بود؟
زوجهای قدیمی سه اصل ساده را در زندگی رعایت میکردند: اول، با هم صادق بودند و پنهانکاری نداشتند. دوم، به جای قهر و دعوا، اشتباهات همدیگر را میبخشیدند. سوم، همسرشان را برای شخصیت و انسانیتش دوست داشتند، نه برای پول و موقعیت اجتماعی. همین سه اصل ساده، رمز دوام ازدواجهای موفق گذشته بود.
یک سال روزه برای یک لحظه تندی!
آیتالله بروجردی، مرجع بزرگ شیعه، پس از تندی به یکی از شاگردانش، نذر کرد که یک سال روزه بگیرد تا خشم خود را کنترل کند. این واقعه، یادآور اهمیت تواضع و خودسازی در زندگی روحانی است و به ما میآموزد که باید در برابر چالشها، به اخلاق و رفتار نیکو پایبند باشیم.
