برای سالکانی که در مسیر سلوک با موانع ذهنی و حجابهای قلبی مواجهاند، علامه طباطبایی توسل به امام حسین (ع) و تأمل در حقیقت کلام الهی را دو راهکار عملی و تضمینشده برای گشایشهای معنوی دانستهاند.
عبارت «بسم اللّه الرحمن الرحیم» نخستین عبارت قرآن است که در اول سوره علق (اقرا) بر پیامبر (صلی الله علیه وآله) نازل شد و در احادیث شیعی این عبارت سرآغاز قرآن معرفی شده است.
آیتالله عبدالله جوادی آملی با تبیین جایگاه علمی و فرهنگی علامه طباطبایی اظهار داشت: علامه نه تنها مانع ورود مکتبهای وارداتی مادیگری از دو بلوک شرق و غرب به ایران شد، بلکه با تلاشهای علمی، تألیفی و تربیتی خود کوشید فلسفه اسلامی را به جهان، بهویژه غرب، برساند.
روایتی کمتر شنیدهشده از آیتالله سیدمحمدجواد علوی بروجردی، نوه آیتالله بروجردی پرده از ارادت و تأثر عمیق علامه طباطبایی در سوگ حضرت علیاکبر(ع) برمیدارد.
آیات ۳۹ تا ۴۶ سوره فصلت با یادآوری قدرت خداوند بر زنده کردن مردگان و اشاره به سرگذشت قوم موسی(ع)، هشدار میدهد که نادیده گرفتن آیات الهی و تکذیب حق، سرانجامی جز شکست و خواری در پی ندارد، سنتی که پیش از این در تاریخ بنیاسرائیل و دیگر مخالفان پیامبران به روشنی آشکار شده است.
در قرآن مجید و طی آیات متعدّدی سخن از تکلّم خداوند با حضرت موسی(ع) شده است. باید توجّه داشت که تکلّم خداوند از سنخ سخن گفتن انسان که نیازمند به ابزار مادّی ـ مثل زبان ـ است، نمی باشد؛ بلکه منظور «انتقال و تفهیم پیام» پروردگار به پیامبران الهی است، یعنی همان «وحی» که در قالب های متفاوتی (الهام مستقیم. من وراء حجاب، انتقال بواسطه جبرائیل) جلوه می کند. اختصاص صفت «کلیم الله» به حضرت موسی(ع) شاید به خاطر این باشد که ایشان غالبا وحی را بدون واسطه دریافت می نمود.
حضور شخصیتهایی چون شمس تبریزی و یا اشارات مثبت به برخی صوفیان که در نگاه برخی، التزام کافی به ظواهر شریعت نداشتهاند، یکی از علل برخی مخالفت ها با مثنوی مولانا بود.
همزمان با آغاز هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، دومین جلد از مجموعه زندگی علما منتشر شد.
شهید آیتالله سید علی خامنهای از قول پدرشان نقل میکنند که ایشان در نامهای از علامه طباطبائی درخواست تنظیم شجرهنامه داشتهاند.
برای یک معلم ویژگیهای فراوانی در قرآن و روایات اهلبیت(ع) ذکر شده است که از آن میان عطوفت و مهربانی، عشق به تربیت و گریز از دنیاپرستی و عامل به گفتهها در وجود یک معلم بیش از هر ویژگی دیگری مهم است.
مرحوم علامه طباطبائی می فرمودند که اکثر افرادی که موفّق به نفی خواطر شده و توانستهاند ذهن خود را پاک و صاف نموده و از خواطر مصفّا کنند، و بالاخره سلطان معرفت برای آنان طلوع نموده در یکی از این دو حال بوده است: یا در حین تلاوت قرآن مجید و التفات به خواننده آن و یا از راه توسّل به حضرت اباعبدالله الحسین (ع).
سخن درباره اسم اعظم اختصاص به دین اسلام ندارد، زیرا بنابر آنچه از روایات استخراج میشود خداوند اسم اعظم را به بعضی از انبیا و اولیا خود عطا فرموده است.
وجود خداى سبحان كه الله تمامى موجودات است ، خودش خلق را به سوى صفاتش هدايت مى كند، و مىفهماند كه به چه اوصاف كمالى متصف است.
علامه طباطبایی: پس بسم الله در سوره حمد راجع به غرضى است كه در خصوص اين سوره هست و آن معنائى كه از خصوص اين سوره بدست مى آيد، و از ريخت اين سوره برمى آيد حمد خدا است ، اما نه تنها بزبان ، بلكه باظهار عبوديت ، و نشان دادن عبادت و كمك خواهى و در خواست هدايت است ، پس كلامى است كه خدا به نيابت از طرف بندگان خود گفته ، تا ادب در مقام اظهار عبوديت را به بندگان خود بياموزد.
خداوند در سوره مبارکه احقاف استقامت در برابر دشمن و نترسیدن از او و محزون نشدن از حملات و مصیبتهای رسیده از سمت دشمن را راه نجات و پیروزی بیان میکند.
در حالی که دشمنان با تکیه بر سلاح و قدرت نظامی به میدان میآیند، قرآن حقیقتی دیگر را بیان میکند. خداوند در آیه ۱۱۱ سوره آلعمران میفرماید دشمنان نمیتوانند ضربهای سرنوشتساز به مؤمنان بزنند و اگر بجنگند، سرانجام شکست خورده و عقبنشینی خواهند کرد.
قرآن ریشه ناامنی را تنها در بیرون جامعه جستوجو نمیکند. در آیه ۱۱۲ سوره سوره نحل از شهری میگوید که در امنیت و رفاه بود، اما با کفران نعمت، به «گرسنگی و ناامنی» گرفتار شد، هشداری روشن که امنیت، با شکر و عدالت پایدار میماند، نه صرفاً با ظواهر قدرت.
ماه رمضان فرصتی است برای مراقبه و حضور قلب در تمام اعمال. روزهدار باید جوع و عطش را به یاد روز قیامت نگه دارد و اعضا و جوارح خود را در روزهداری کنترل کند. در قرآن و دعا نیز توجه داشته باشد که با خداوند سخن میگوید و از او میشنود، و تمام اعمال را با حضور قلب انجام دهد.
داستان آدم و حوا در بهشت نه تنها روایت آغازین بشر، بلکه سرشار از درسهای عمیق تربیتی است. از آزادی در چارچوبهای حکیمانه تا پذیرش مسئولیت و بازگشت به فطرت، این داستان در آیات قرآن به ما نشان میدهد که تربیت الهی چگونه انسانها را از لغزش به سوی رشد و کمال هدایت میکند.
حقیقت اسلام این است که اگر زراعت کنی، این خود سجود و عبادت است؛ اگر با همسرت با حسن خلق معامله کنی، عبادتی بزرگ انجام دادهای و اگر در بازار به تجارت عادلانه بپردازی، در حال تسبیح پروردگاری.
علامه طباطبایی در تبیین فلسفه ابتلا با اشاره به نقش تربیتی رنجها تأکید میکند که گاه خداوند انسان را به فقر یا بیماریهای دشوار مبتلا میسازد تا حجاب غفلت کنار رود و دل بنده بار دیگر با اخلاص نام خدا را صدا بزند؛ نگاهی که سختیها را فرصتی برای بیداری فطرت و بازگشت به یاد الهی میداند.
امروز عرفانهای بدلی و نوظهور برخاسته از فرهنگهای بیمار و وارداتی آفتی شده است که روح و جان جوانان پاک کشور ما را تهدید میکند و پدیدهای است که میرود فراگیر شود، در این میان عدم ارائه مطلوب عرفان حقیقی شریعت اسلامی به جوانان که سرشار از سرچشمه ناب وحی و الهام معصومان است، راه را برای گرایش آنان به عرفانهای کاذب هموار ساخته است.
روایات زیادی از تأثیر منفی مال حرام بر روح و روان انسان خبر داده است. هر چند مخاطب این روایات کودک است و عام است. اما زمانی که مال حرام بر روی بزرگسالان میتواند اثر منفی داشته باشد، بر روی کودکان در دوران کودکی نیز میتواند همان اثر را داشته باشد.
جديدترين کتاب سیدمحمدجواد بنی سعید لنگرودی به مسئله غایت خوشبختی در دو سنت فلسفه غربی و شرقی میپردازد. این کتاب که از انتشارات نقد فرهنگ منتشر شده، جز تازههای کتاب در حوزه اندیشه و فلسفه است.
تسبیح و تکبیر هر دو بیانگر تقدیس و عظمت خداوند هستند، اما «الله اکبر» فراتر از «سبحان الله» است؛ زیرا نه تنها خدا را از هر نقص و عیب منزّه میکند، بلکه بزرگی او را از هر تصور و توصیف محدود انسانی فراتر میبرد.
اگرچه کتاب «مکتب تشیع به روایت علامه جوادی آملی» در امتداد کتاب «شیعه در اسلام» علامه طباطبایی است ولی روایت جوادی آملی، اثری جامعتر و متناسب با نیاز عصر کنونی است.
در زندگیهای پرمشغله امروزی، محبت روزانه، گوهری نایاب و کلید طلایی گشودن درهای خوشبختی و راز پایداری در روابط زناشویی است. در دنیایی که سرعت و روزمرگیها اغلب فرصت ابراز احساسات را از زوجین میگیرد، توجه به اهمیت عشق ورزیدن و محبت کردن به صورت مستمر و روزانه، میتواند نقش بسزایی در استحکام و تعمیق پیوند زناشویی داشته باشد.
علامه طباطبایی خودسازی را مهمترین وظیفه انسان دانسته و بر جاودانگی روح تأکید داشتند.
در اسلام، معیار برتری زن و مرد تنها تقوا و فضایل اخلاقی است. عمل هر فرد به خود او نسبت داده میشود. قرآن نکوهش بیاعتنایی به زنان را بیان کرده و تساوی انسانها را تأکید میکند. عرب جاهلیت به دختران ننگ میانداخت و آنها را زنده دفن میکرد، اما اسلام کرامت و حق زن را تأمین کرد.
اسلام جایگاه زن را دگرگون کرد و او را همچون مرد انسانی مستقل و برابر شناخت. زن و مرد از نظر خلقت و ارزش عملی یکساناند و هیچکس بر دیگری برتری ندارد، مگر به تقوا. پیش از اسلام، زنان تحت تلقین فرهنگی و تبعیض اجتماعی به ضعف و خواری محدود شده بودند.