وقتی گناه عادی می‌شود؛ قرآن چه سرنوشتی را پیش‌بینی می‌کند؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیات ۴۵ تا ۴۷ سوره نمل با معرفی حضرت صالح(ع) و مأموریت او آغاز می‌شود، پیامبری که به سوی قوم ثمود فرستاده شد. پیام اصلی او بسیار روشن و ساده است، اینکه خدا را بپرستید و از شرک دست بردارید. اما جامعه‌ای که سال‌ها بر پایه قدرت‌طلبی، غرور و بت‌پرستی زیسته، به‌راحتی پذیرای چنین دعوتی نمی‌شود.

بنابر روایت فارس، واکنش قوم ثمود از همان ابتدا، واکنشی همراه با تردید، تمسخر و دودستگی است، گروهی ایمان می‌آورند و گروهی دیگر در برابر حق صف‌آرایی می‌کنند. قرآن با این تصویر، نشان می‌دهد که دعوت الهی حتی اگر روشن و عقل‌پسند باشد، الزاماً با پذیرش عمومی روبه‌رو نمی‌شود.

اتهام‌سازی به‌جای اندیشیدن

در آیات بعدی، نوع برخورد منکران برجسته می‌شود. آنان به‌جای تأمل در پیام حضرت صالح(ع)، او و پیروانش را بدیمن می‌دانند و مشکلات خود را به حضور این پیامبر نسبت می‌دهند. این منطق آشناست، فرار از مسئولیت و انداختن تقصیرها بر دوش مصلحان.

قرآن با نقل این رفتار، پرده از یکی از شگردهای همیشگی جبهه باطل برمی‌دارد، اینکه به‌جای اصلاح مسیر، پیام‌آوران حقیقت را عامل بحران معرفی می‌کنند. پاسخ حضرت صالح(ع) نیز آموزنده است؛ او ریشه خیر و شر را در اراده و امتحان الهی می‌داند، نه در حضور یک پیامبر.

نقشه پنهان نخبگان فاسد

آیات ۴۸ و ۴۹ از وجود گروهی سازمان‌یافته در قوم ثمود سخن می‌گویند، نه نفر که در زمین فساد می‌کردند و هیچ‌گاه به اصلاح رضایت نمی‌دادند. اینان نماد نخبگان فاسدی هستند که برای حفظ منافع خود، حتی به توطئه قتل پیامبر خدا و خانواده‌اش تن می‌دهند.

سوگندهای پنهانی، طراحی شبانه و تلاش برای فریب افکار عمومی، نشان می‌دهد که مقابله با حق همیشه چهره‌ای خشن و آشکار ندارد، بلکه گاهی در قالب برنامه‌ریزی‌های به‌ظاهر هوشمندانه و پشت‌پرده شکل می‌گیرد.

شکست توطئه در برابر اراده الهی

در آیه ۵۰، قرآن تقابل دو اراده را به‌زیبایی ترسیم می‌کند و می‌فرماید که آنان مکر کردند و خدا نیز تدبیر کرد، در حالی که خودشان نمی‌فهمیدند. این آیه یکی از کلیدی‌ترین پیام‌های این بخش است.

تاریخ از نگاه قرآن، صحنه تقابل نقشه‌های انسانی با اراده الهی است و نتیجه نهایی، همواره به سود حق رقم می‌خورد. توطئه‌گران نه‌تنها به هدف خود نرسیدند، بلکه همان نقشه‌ها به نابودی خودشان انجامید.

سرانجام خانه‌هایی که خالی ماند

آیات ۵۱ و ۵۲ تصویری عبرت‌آموز از پایان کار ظالمان ارائه می‌دهد. خانه‌های آنان به‌سبب ظلمشان ویران و خالی می‌شود. این تعبیر فقط به خرابی فیزیکی اشاره ندارد، بلکه نماد فروپاشی یک تمدن ناعادلانه است، تمدنی که امنیت، انسجام و آینده خود را از دست داده است. قرآن این سرنوشت را نشانه‌ای برای اهل علم و اندیشه می‌داند، کسانی که می‌توانند از تاریخ، قانون‌های الهی را استخراج کنند.

نجات مؤمنان در دل عذاب

در مقابل این نابودی، آیه ۵۳ از نجات مؤمنان سخن می‌گوید، کسانی که ایمان آوردند و تقوا پیشه کردند. این تقابل، سنت همیشگی الهی را یادآور می‌شود، عذاب، کور و فراگیر نیست، بلکه مرزی روشن میان اهل ایمان و اهل طغیان می‌کشد. تقوا در این آیات، نه فقط یک حالت قلبی، بلکه شیوه‌ای از زندگی معرفی می‌شود که انسان را در سخت‌ترین شرایط حفظ می‌کند.

پیوند سرنوشت ثمود با داستان لوط

آیات ۵۴ و ۵۵ با اشاره‌ای کوتاه اما معنادار به قوم لوط، این بخش را تکمیل می‌کند. گناه آشکار، فروپاشی اخلاقی و بی‌اعتنایی به هشدارهای پیامبر، ویژگی مشترک این جوامع است.قرآن با کنار هم قرار دادن این داستان‌ها، نشان می‌دهد که انحراف اخلاقی و اجتماعی، اگر به‌صورت جمعی و لجوجانه ادامه یابد، سرانجامی جز سقوط ندارد.

مجموعه آیات ۴۵ تا ۵۵ سوره نمل، تنها روایت تاریخی نیست، هشداری زنده برای همه جوامع است. جامعه‌ای که اصلاح‌گران را بدشگون بداند، فساد سازمان‌یافته را تحمل کند و اخلاق را به سخره بگیرد، دیر یا زود با فروپاشی روبه‌رو می‌شود. در مقابل، ایمان، تقوا و ایستادن در کنار حق، حتی اگر در اقلیت باشد، راه نجات را هموار می‌کند.

تلاوت این آیات را که در صفحه ۳۸۱ قرآن کریم واقع است، ببینید و بشنوید.