پاکی و طهارت روح؛ جهاد با نفس در زندگی روزمره

بزرگ‌ترین میدان جهاد، درون انسان است؛ آنجا که هوای نفس می‌کوشد حق را فدای منفعت کند. از صف نانوایی تا مسئولیت‌های بزرگ اجتماعی، این نفسِ مهارنشده است که انسان را به بی‌عدالتی می‌کشاند. در نگاه قرآن، پیروی از هوا، دل را تیره و راه هدایت را مسدود می‌کند. پیامبر اکرم محمد فرمودند: «دشمن‌ترین دشمنان تو نفس توست.» تنها با ایمان و مراقبت دائمی است که می‌توان این دشمن درونی را مهار و روح را به نور طهارت آراسته کرد.

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برای دانستن این كه آیا هوای نفس بر ما غلبه دارد یا خیر، خوب است به یك خودآزمایی دست بزنیم. اگر وارد بیمارستان یا مطب پزشكی شویم ما را احترام كنند و بر دیگران مقدم بدارند و خارج نوبت به ما رسیدگی كنند، آیا خوشحال می‌شویم یا می‌گوییم خیر دیگران قبل از من آمده‌اند بر من حق تقدم دارند، اول به آنها برسید؟!

بنابر روایت ایرنا، در یادداشتی به قلم سید علی گرامیان، نوشت: در صف نانوائی چطور، اگر با دیدن ما خوش آمد بگویند و خارج نوبت نان دو آتشه به ما بدهند خوشحال می‌شویم یا می‌گوییم دیگرانی را كه قبل از من آمده‌اند راه بیندازید من در نوبت می‌مانم؟! در دادگاه، شهرداری، در سوار و پیاده شدن هواپیما و اتوبوس و امثال اینها چطور؟ مردم دیگر در این گونه موارد چگونه‌اند؟

متاسفانه اكثریت مردم در این موارد پا روی حق و وقت همدیگر می‌گذارند و حقوق دیگران را رعایت نمی‌كنند، حال، همین‌ها با همین روحیه اگر رئیس شوند، مدیر شوند، وزیر و وكیل شوند، با مردم چگونه رفتار خواهند كرد؟ این به دلیل هوای نفسی است كه بر افراد غلبه دارد و بر آنها حكومت می‌كند. راه علاج در این است كه افراد به گونه‌ای تربیت شوند كه قوه‌ای مافوق نیروی هوای نفس بر آنها مسلط شود، به طوری كه افراد به آسانی از هوای نفس بگذرند و به حق و عدالت تن در دهند و آن، قوه ایمان است.

ایمان عامل تطهیر روح است، تطهیر و پاكیزگی هر چیزی به نوعی است. تطهیر تن، پاكی آن از كثافات ظاهری و امراض بدنی است. تطهیر زبان پاكی آن از حرف‌های نابه‌جا و سخنان زشت و نامربوط است و تطهیر روح، پاكیزگی آن از حرص و طمع و حسد و بخل و جهل و امثال اینها است. هوای نفس مانند دوزخ، روح انسان را كدر و تاریك می‌سازد، اما موقعی كه روح متوجه خدا شد، نور معرفت و ایمان بر آن می‌تابد روشن و نورانی می‌شود.

قرآن می‌فرماید:

«افرایت من اتخذ الهه هواه واضله الله علی علم و ختم علی سمعه و قلبه وجعل علی بصره غشاوه فمن یهدیه من بعد الله افلا تذكرون»

آیا دیده‌ای كسی را كه هوای نفس خود را معبود خود ساخته، خدا هم او را از روی علم گمراه ساخته، بر گوش و دلش مُهر نهاده و بر دیدگانش پرده آویخته (تا دیده عبرت بین و گوش پند شنو و دل حقیقت فهم برایش باقی نماند) پس چه كسی بعد از خدا چنین فردی را هدایت خواهد كرد، آیا متذكر نمی‌شوید؟

از این آیه استفاده می‌شود كه هوای نفس باعث تاریكی جان گشته و آدمی را از درك حقیقت و تشخیص راه سعادت مانع می‌شود.

چشم باز و گوش باز و این عمی

حیرتم از چشم بندی ‌خدا

پیامبر اكرم(ص) فرمودند: آنچه از همه چیز بر امتم بیشتر می‌ترسم هوای نفس است و آرزوی دراز، هوای نفس آخرت را از یاد می‌برد.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: از هوای نفس خود بترسید، همان‌گونه كه از دشمنان خود می‌ترسید زیرا هیچ دشمنی گزندش به اندازه پیروی از هوای نفس و سخنان بی‌جا نیست.

پیامبر اكرم(ص) فرمودند: «اعدی عدوك نفسك التی بین جنبیك»

دشمن‌ترین دشمنان تو نفس تو است كه بین دوپهلویت قرار دارد.

قرآن شریف فرمود:

«و من اضل ممن اتبع هواه بغیر هدی من‌ الله»

چه كسی گمراهتر از كسی است كه هدایت خدا را رها كرده و از هوای نفس خود تبعیت می‌كند. این آیات و روایات باید ما را به این باور برساند كه ما دشمنی در درون خود داریم كه از همه دشمنان قوی‌تر و خطرناك‌تر است و آن نفس ما است، باید او را رها نسازیم و پیرو آن نباشیم، بلكه مهارزده و در كنترل خود درآوریم.

منبع:روزنامه اطلاعات