چگونه از شوک‌های اقتصادی روزهای جنگی عبور کنیم

در روزهای بحران، مهم‌ترین مسئله فقط درآمد نیست، بلکه «تاب‌آوری مالی» است؛ یعنی خانواده‌ها بتوانند با کمترین لطمه از تکانه‌ها و شوک‌های مالی عبور کنند. مدیریت پول در این شرایط، نه به معنای خساست و محرومیت، بلکه به معنای «توانمندسازی و قدرت‌گیری عضلات مالی زندگی» است.

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در روزها و ماه‌های بحرانی، بسیاری از خانواده‌ها ممکن است با «تکانه‌های مالی» روبه‌رو شوند؛ از کاهش درآمد و از دست دادن شغل تا افزایش ناگهانی هزینه‌ها، درمان یا تعمیرات خانه و خودرو.

در چنین شرایطی آنچه اهمیت پیدا می‌کند، «تاب‌آوری مالی» و توان عبور از این شوک‌ها با کمترین آسیب است.

بنابر روایت فارس، دکتر «کمیل رودی» دکترای مدیریت دانشگاه تهران و مربی مالی، در یادداشتی دربارهٔ اصول مدیریت پول در دوران بحران و دفاع توضیح می‌دهد.

نه دست‌بسته، نه بی‌حساب

رودی با اشاره به آیهٔ ۲۹ سورهٔ مبارکهٔ «اسراء» می‌گوید «وَ لاَ تَجْعَلْ يَدَکَ مَغْلُولَةً إِلَى عُنُقِکَ وَ لاَ تَبْسُطْهَا کُلَّ الْبَسْطِ؛ یعنی در خرج نه دست‌بسته باش، و نه بی‌حساب.»

او معتقد است تدابیر مالی در دوران بحران، به معنای تنگ‌گیری یا ولخرجی نیست، بلکه «تنظیم اصول و رعایت قواعد» است؛ قواعدی که به خانواده کمک می‌کند توان اقتصادی خود را حفظ کند.

پول، هدف زندگی نیست

این مربی مالی تأکید می‌کند که وقتی دربارهٔ پول صحبت می‌کنیم، در واقع دربارهٔ «هدف زندگی» حرف نمی‌زنیم. او توضیح می‌دهد «هر هدف یا مأموریتی در زندگی داشته باشیم، متناسب با آن وضعیت مالی، عاطفی، علمی و جسمی خود را سامان می‌دهیم.»

رودی برای توضیح این موضوع به مثال ازدواج اشاره می‌کند و می‌گوید «ازدواج یک مأموریت و نقطهٔ اوج در زندگی عاطفی است و تصمیم‌های مالی باید در راستای انجام درست این مأموریت گرفته شوند؛ نه اینکه ثروتمند شدن، هدف ازدواج باشد.»

او معتقد است در شرایط فعلی نیز «هدف ما ایرانیان، دفاع از وطن است» و مدیریت پول و تدابیر مالی شخصی و جمعی باید در خدمت همین هدف قرار گیرد.

مدیریت پول یعنی «قدرت‌گیری عضلات مالی»

رودی مدیریت مالی را به ورزش حرفه‌ای تشبیه می‌کند و می‌گوید «همان‌طور که ورزشکار با تمرین، تغذیه و استراحت مناسب، بدنش را قدرتمند می‌کند، مدیریت پول هم به معنای تقویت عضلات مالی زندگی است.»

او تأکید می‌کند «مدیریت پول در این شرایط به معنی خساست، شکنجه یا محرومیت نیست؛ بلکه به معنای توانمندسازی و قدرت‌گیری عضلات مالی زندگی ماست.»

به گفتهٔ او، همان‌طور که در ورزش ممکن است فرد عرق بریزد و نفسش به شماره بیفتد، اما نتیجهٔ آن قدرت و توانایی است، در مدیریت مالی هم رعایت قواعد، در نهایت باعث افزایش توان اقتصادی خانواده می‌شود.

خریدهای «دل‌خوش‌کُنَک» خطرناک‌اند

این دکترای مدیریت یکی از مهم‌ترین خطرها در شرایط بحران را افزایش خریدهای هیجانی می‌داند. او توضیح می‌دهد «انسان‌ها در دورهٔ دشواری و فشار روانی، بی‌تاب می‌شوند و به سرعت سراغ مسکن‌های کوچک می‌روند؛ خریدهایی که فقط هیجان زودگذر ایجاد می‌کنند.»

رودی می‌گوید در روزهای عادی، این رفتار با جمله‌هایی مثل «بی‌خیال بابا»، «دنیا دو روزه» یا «ولش کن» خودش را نشان می‌دهد. اما در شرایط بحران، شکل دیگری پیدا می‌کند؛ مثل اینکه افراد با خود بگویند «حالا یک نفس عمیق در این وانفسا حق آدمه» یا «اگر این هم نباشه که می‌پوسیم.»

به گفتهٔ او، نتیجهٔ این وضعیت، افزایش «خریدهای دل‌خوش‌کُنَک» است؛ خریدهایی که معمولاً شامل خوراکی‌های میان‌وعده‌ای یا برخی اقلام آرایشی غیرضروری می‌شود و در بلندمدت، توان مالی خانواده را کاهش می‌دهد.

«قطره قطره جمع گردد، وانگهی دریا شود»

رودی با اشاره به تأثیر خرده‌خریدها می‌گوید «همان‌طور که قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود، در ضعف مالی هم ممکن است خرده‌خریدها، دریا دریا از قدرت ما کم کند.»

او معتقد است هدف مدیریت مالی، حضور آگاهی فراتر از هیجان در خریدهاست تا خانواده بتواند قدرت خرید خود را برای امور ضروری حفظ کند.

خرید چندماهه، همیشه امنیت نمی‌آورد

این مربی مالی به رفتار رایج دیگری در بحران اشاره می‌کند؛ یعنی خرید و انبار کردن بیش از اندازهٔ کالاها. او توضیح می‌دهد «انسان با خرید و نگهداشت اقلام مصرفی روزانه، برای خود احساس امنیت و ثبات ایجاد می‌کند و در دوره‌های بی‌ثباتی، این تمایل تشدید می‌شود.»

اما به گفتهٔ رودی، همین رفتار می‌تواند نتیجهٔ معکوس داشته باشد؛ زیرا اولاً خرید چندماهه، فشار مالی بزرگی به خانواده وارد می‌کند و ثانیاً ممکن است در آینده برای هزینه‌های ضروری‌تر، پول کافی باقی نماند.

«خرید به‌اندازه»، قاعده مهم روزهای بحران

رودی تأکید می‌کند که مدیریت مالی در بحران، «خرید به‌اندازه» را توصیه می‌کند. او می‌گوید «ضرورتی ندارد برای چند ماه خرید کنیم؛ خرید یک یا دو هفته‌ای، هم به مدیریت پول کمک می‌کند وهم دسترسی کالا را برای هم‌وطنان بیشتری فراهم می‌کند.»

او همچنین معتقد است توزیع متعادل تقاضا، به نظام تأمین و توزیع کالا نیز کمک می‌کند و فشار ناگهانی بر بازار وارد نمی‌کند.

تاب‌آوری مالی یعنی عبور کم‌هزینه از بحران

این دکترای مدیریت در پایان می‌گوید رعایت همین قواعد ساده و کاربردی، می‌تواند دارایی مالی خانواده‌ها را در طول زمان باثبات‌تر کند و اگر شوک درآمدی یا هزینه‌ای ایجاد شد، افراد با لطمهٔ کمتری از آن عبور کنند.

به گفتهٔ رودی، این همان معنای «تاب‌آوری مالی در دورهٔ بحران و امنیت مالی در دورهٔ ثبات» است؛ موضوعی که می‌تواند خانواده‌ها را در روزهای سخت، آرام‌تر و توانمندتر نگه دارد.