تفسیر قرآن کریم
اینجا ترس از فقر، عیار ایمان را آشکار میکند
گاهی برای سنجیدن ایمان انسان، به آزمونهای بزرگ نیاز نیست، یک هزینه کوچک هم میتواند مرز میان باور و ادعا را آشکار کند. قرآن در ماجرای صدقه پیش از نجوا با پیامبر(ص)، از جایی پرده برمیدارد که ترس از کم شدن مال، میزان واقعی دلبستگی انسان به ایمان را نشان میدهد.
آیا فهم دین در انحصار روحانیون است؟ / مهدوی: روحانی ها مسئله را وارونه کردند و گفتند شما نمیفهمید/ قرآن برای مردم کوچه و بازار آمده نه برای علما…
ناصر مهدوی، پژوهشگر حوزه فلسفه و دین در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: اصل این است که قرآن و مخاطب آن، انسان است و هیچ واسطهای میان انسان و خداوند وجود ندارد. اگر انسانها با مشکلی مواجه شدند، در آن صورت به یک متخصص مراجعه کنند؛ اگر او واقعاً متخصص باشد و بتواند به پرسشها پاسخ دهد.
ماجرای زنی که رسم جاهلی را به چالش کشید و شکست داد
در روزگاری که یک رسم جاهلی میتوانست سرنوشت یک زن را با یک جمله تغییر دهد، زنی نزد پیامبر(ص) رفت و از ظلمی که بر او روا شده بود شکایت کرد، شکایتی که با نزول آیات ابتدایی سوره مجادله، نهتنها شنیده شد، بلکه به اصلاح یک سنت نادرست انجامید.
نکتهای مهم که نگاه ما به پول و ثروت را عوض میکند
گاهی یک جمله میتواند نگاه انسان به تمام داراییهایش را تغییر دهد؛ قرآن در آیات ۴ تا ۱۱ سوره حدید، با یادآوری مالکیت مطلق خداوند، انسان را متوجه حقیقتی میکند که معمولاً فراموش میشود، آنچه در اختیار ماست، لزوماً متعلق به ما نیست.
مرگ؛ نقطهای که همه قدرتهای انسان تمام میشود
مرگ جایی است که تمام تصور انسان از قدرت و اختیار فرو میریزد، لحظهای که هیچکس نمیتواند جان را بازگرداند. آیات پایانی سوره واقعه با ترسیم این صحنه، انسان را به حقیقتی فراتر از مرگ میرساند، حقیقتی که در آیات ابتدایی سوره حدید با مالکیت مطلق خداوند بر هستی کامل میشود.
آیا جنها هم مانند انسان محاکمه میشوند
جنها نیز مانند انسانها در برابر خداوند مسئولاند و روزی در دادگاه عدل الهی حاضر خواهند شد. آیات ۱۷ تا ۴۰ سوره رحمن با خطاب مشترک به جن و انسان، از حقیقتی کمتر گفتهشده پرده برمیدارد، اینکه هیچیک از این دو گروه راه گریزی از قلمرو الهی و حسابرسی قیامت ندارند.
خدا چگونه قبل از خلقت انسان به او آموزش قرآن داد؟
آیات آغازین سوره رحمن در نگاه نخست این پرسش را ایجاد میکند که چگونه خداوند «تعلیم قرآن» را پیش از «خلقت انسان» بیان کرده است. تفسیر المیزان با واکاوی این آیات نشان میدهد که این تقدم، نه یک ترتیب زمانی، بلکه نشانه جایگاه بیبدیل هدایت الهی و قرآن بهعنوان بزرگترین نعمت خداوند برای انسان است.
قصه قوم لوط و گناهی که کیفرش نابینایی بود
پیش از نزول عذاب، خداوند قوم لوط را با نابینایی هشدار داد، اما آنان همچنان بر فساد و انکار پافشاری کردند. آیات ۲۸ تا ۴۹ سوره قمر، روایت این هشدار و سرنوشت تلخ طغیانگران است.
راز سقوط امپراتوریهایی که خود را شکستناپذیر میدانستند
قدرتهای بزرگ تاریخ همیشه گمان میکردند هیچ نیرویی توان ایستادن در برابرشان را ندارد، اما قرآن با مرور سرنوشت عاد، ثمود، قوم نوح و دیگر طغیانگران نشان میدهد که آغاز سقوط هر امپراتوری، از لحظهای است که حقیقت را انکار میکند و خود را بینیاز از خدا میبیند.
هیچکس بار گناه دیگری را به دوش نمیکشد
انسان ممکن است از دیگران تأثیر بگیرد، اما در نهایت نمیتواند مسئولیت اعمال خود را به دوش دیگری بیندازد؛ قرآن تأکید میکند هرکس با نتیجه سعی و رفتار خودش روبهرو میشود و هیچکس بار گناه دیگری را حمل نخواهد کرد.
بسماللهالرحمن الرحیم؛ «اَشرفِ کلمات» در تفسیر رهبر معظم انقلاب
رهبر انقلاب در دومین بخش از مباحث تفسیری خود با بررسی ساختار سوره مبارکه حمد، به تشریح تفاوتهای اعتباری آیات الهی پرداخته و با تبیین پیوند وثیق میان «بسماللهالرحمنالرحیم» و مراتب گوناگون «اسم اعظم»، ابعاد تازهای از عظمت این آیه شریفه را ترسیم کردند.
قصه «لات و عُزّی» و پایان یک خرافه بزرگ تاریخی
قرآن در آغاز سوره نجم، پس از اثبات حقانیت وحی، مستقیماً سراغ مشهورترین بتهای عرب جاهلی میرود «لات»، «عُزّی» و «مناة». این آیات تنها روایت یک واقعه تاریخی نیست، بلکه پرده از خرافهای برمیدارد که سالها ذهن مردم را اسیر خود کرده بود.
آیا اعضای خانواده در بهشت دوباره کنار هم جمع میشوند؟
قرآن در آیات سوره طور از یکی از امیدبخشترین وعدههای الهی پرده برمیدارد، وعدهای که بر اساس آن، خانوادههایی که بر محور ایمان زندگی کردهاند، در سرای آخرت نیز بار دیگر در کنار یکدیگر قرار میگیرند، بیآنکه از پاداش هیچیک کاسته شود.
مقصود از جامعیت قرآن چیست؟
نظریههای مختلف درباره «جامعیت قرآن» (مانند جامعیت مطلق)، بهرغم استناد به ادله، به دلیل فقدان تحلیل منسجم و قانعکننده، با چالش و خطای راهبردی مواجهاند.
چگونه خدا از رگ گردن به ما نزدیکتر است؟
خداوند در سوره قاف از حقیقتی شگفت سخن میگوید؛ اینکه از رگ گردن به انسان نزدیکتر است و هیچ اندیشه و عملی از نگاه او پنهان نمیماند. تفسیر المیزان این آیات را هشداری برای دشمنان حق و بشارتی برای اهل تقوا میداند.
بزرگترین سد دفاعی در برابر «تور ابلیس» در آخرالزمان
عصر غیبت، بزرگترین خطر، جهل محض نیست، بلکه فتنههای سازمانیافته و اعتقادی است که توسط نیروهای شیطانی و دشمنان آشکار اهل بیت (ناصبیها) مدیریت میشود.
مفتاحالفتح؛ سوره «فتح» را از دریچه اندیشه آیتالله جوادی آملی بخوانید
کتاب «مفتاحالفتح» با محوریت تفسیر سوره مبارکه «فتح» بر اساس اندیشه و آثار آیتالله جوادی آملی منتشر شد.
ببینید| دعاهای حضرت ابراهیم(ع)؛ الگوی درخواست عابد از معبود
صفحه ۲۰ قرآن آیات ۱۲۷ تا ۱۳۴ سوره «بقره» را در برمیگیرد. آنچه در این صفحه مطرح میشود، روایتی از امام حسن مجتبی(ع) را به ذهن میآورد، آنجا که شخصی از آن حضرت پرسید؛ برای اینکه خودمان را بشناسیم باید چه کنیم؟ حضرت در جواب فرمودند: «همه دعاها و خواستههایت را بر روی صفحهای بنویس. آنچه آرزو میکنی خداوند به تو بدهد، دربردارنده خود تو است.»
مقاومت؛ مرزی که مؤمن را از منافق جدا میکند
آیات ۲۰ تا ۲۹ سوره محمد(ص) نشان میدهد مقاومت، مهمترین آزمون ایمان است. قرآن در این آیات، جهاد را مرز میان مؤمن و منافق معرفی میکند و هشدار میدهد که عقبنشینی در برابر دشمن، سرانجامی جز شکست و عقوبت الهی ندارد.
قرآن چگونه مسلمانان را در برابر هجمه دشمن هدایت میکند
حجتالاسلاموالمسلمین سیدجواد بهشتی با تفسیر آیات ۱۰۶ تا ۱۱۲ سوره بقره، به موضوع نسخ احکام، شیوه مواجهه مؤمنان با مخالفتهای اهل کتاب و نقش نماز، انفاق و تقویت ایمان در حفظ استقامت جامعه اسلامی در برابر دشمنیها میپردازد.
ببینید| پاسخ صریح قرآن به برتریطلبی بنیاسرائیل
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که میکوشد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی، مخاطب را با مفاهیم و پیامهای قرآن کریم آشنا کند.
وقتی خدا را فراموش کنیم…
گاهی سقوط انسان از همان لحظهای آغاز میشود که خدا را از متن زندگی خود کنار میگذارد و خواستههای نفس را معیار تصمیمهایش قرار میدهد. سوره جاثیه با ترسیم این حقیقت، نشان میدهد که فراموشی خدا، انسان را به انکار قیامت، بیاعتنایی به آیات الهی و سرانجام به حسرتی ابدی میکشاند.
مرز میان جبهههای حق و باطل و ریشه اینهمه دشمنیها
دشمنی با حق، پدیدهای تازه و محدود به یک زمان و یک قوم نیست، ریشه آن در استکبار، لجاجت و نپذیرفتن حقیقت نهفته است. آیات ۶ تا ۱۴ سوره احقاف با ترسیم مرز روشن میان جبهه حق و باطل، نشان میدهد دشمنان چگونه با تهمت و تکذیب در برابر حق میایستند.
برشمردن نعمات الهی؛ راهی برای قرب مخلوق به خالق
صفحه هشتم قرآن شامل آیات ۴۹ تا ۵۷ سوره مبارکه بقره است. خداوند در این آیات به حضرت موسی(ع) پیام میفرستد که مردم و پیروان خود را عاشق معبود کن.
ببینید| توصیه قرآن به موحدان در مواجهه با سختیها
سوره بقره نخستین سورهای است که در مدینه نازل شده و لذا در آن به مناسبات مسلمین به قومیتهای دیگر در بدو تأسیس جامعه اسلامی اشاره دارد.
بنیاسرائیل، قومی که همه ابزارهای هدایت را داشت اما نشد که نشد
خداوند در آیات ۱۴ تا ۲۲ سوره جاثیه، از قومی سخن میگوید که کتاب آسمانی، پیامبران، نعمتهای فراوان و نشانههای روشن هدایت را در اختیار داشتند، اما حسادت، برتریجویی و دنیاطلبی، آنان را به اختلاف و انحراف کشاند.
تفاوت نگاه رهبر شهید با خاورشناسان در تفسیر سوره تغابن
یک قرآنپژوه با اشاره به مقایسه تفسیر قرآن مورخان و تفسیر رهبر شهید، گفت: هر دو تفسیر تأکید دارند که سوره تغابن یک موعظه است و با تمثیلات و مسائل اقناعی مخاطب را موعظه میکند ولی نگاه مبنایی رهبر شهید و برداشت ایشان از آیات کاملاً متفاوت از برداشت قرآن مورخان است.
چرا غرق در نعمتیم، اما شکرگزار نیستیم؟
آیات ۱ تا ۱۳ سوره جاثیه، با یادآوری نعمتهای بیشمار خدا در آسمان و زمین، این پرسش را مطرح میکند که چرا انسان با وجود غرق بودن در نعمتها، شکرگزار نیست و گاه راه غفلت، سرکشی و دشمنی با حق را برمیگزیند.
خدا بخواهد دریا هم به یاری سپاه حق میآید
خداوند در سوره دخان با روایت نجات حضرت موسی(ع) و بنیاسرائیل و غرق شدن فرعون، این حقیقت را یادآور میشود که هرگاه خدا اراده یاری مؤمنان کند، حتی دریا نیز به خدمت جبهه حق درمیآید.
پیامبر(ص) هم از این دشمنان به خدا شکایت میکند
آیات پایانی سوره زخرف با نقل سخن پیامبر اکرم(ص)، مبنی بر «يَا رَبِّ إِنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ لَا يُؤْمِنُونَ» نشان میدهد که دشمنان حق آنقدر در بیایمانی و سرکشی پافشاری کردند که کارشان به شکایت پیامبر(ص) و وعده عذاب الهی انجامید.
