احادیث پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) فرصت را سرمایهای الهی و زودگذر معرفی میکنند که بهرهگیری بهموقع از آن، نشانه عقلانیت و ایمان است و از دست دادن آن، اندوه و پشیمانی بهدنبال دارد.
اینکه تشیع مذهب ساخته و پرداخته دوران صفویه است، سالهاست بهعنوان یک ادعای تاریخی تکرار میشود؛ ادعایی که با بررسی منابع اسلامی و شواهد تاریخی، محل تردید جدی است. مرور سیر شکلگیری تشیع از عصر پیامبر اسلام(ص) تا دوره صفویه نشان میدهد این مذهب نه محصول یک تصمیم سیاسی، بلکه جریانی ریشهدار در متن تاریخ اسلام و ایران بوده است.
خداوند در آیه نخست سوره شعرا، پیامبر را خطاب قرار میدهد و او را از اندوه جانفرسای بیایمانی مردم بازمیدارد؛ اندوهی که نشان میدهد مشکل امت، نبود آیه و نشانه نیست، بلکه رویگردانی آگاهانه از حقیقت است.
آیتالله مجتبی تهرانی در درس اخلاق خود تاکید کردند که خداگونه زیستن یعنی هیچ انسانی را طرد نکردن و همواره دستگیری و عفو کردن حتی در برابر خطا و آزار دیگران. ایشان رفتار پیامبر(ص) را الگوی مؤمنان دانستند که با وجود اذیتهای فراوان، هرگز نفرین نکرد و همواره برای هدایت دیگران دعا میکرد.
اعتکاف یک عمل عبادی است که در آن فرد معتکف برای سه روز، از محیط روزمره خود جدا شده و در مسجد یا مکانی مقدس به عبادت، راز و نیاز، تفکر و نزدیکی بیشتر به خداوند میپردازد. در اعتکاف فرد خود را در پناه خانه خدا قرار میدهد تا با تمرکز کامل بر حقیقت وجود خویش، روحی تازه و ایمانی قویتر کسب کند.
پیامبر اکرم (ص) امیرالمؤمنین علی (ع) را مظهر کمالات انبیاء و دروازه علم معرفی کرده و تأکید کردند که شناخت علی (ع) مسیر شناخت خدا و پیامبر است. ایشان همچنین ولایت علی (ع) را دستاویز نجات امت در فتنهها دانسته و اطاعت از ایشان را همردیف اطاعت از پیامبر خواندهاند.
روایات نقلشده از پیامبر اکرم (ص) و اهلبیت (ع) از ثوابهایی کمنظیر برای روزهداران ماه رجب خبر میدهد؛ پاداشهایی که از بستن درهای جهنم تا همنشینی با پیامبران و ورود بیحساب به بهشت را در بر میگیرد.
شیعیان بر این باورند که امام علی(ع) تنها انسانی است که در خانه کعبه چشم به جهان گشود؛ اعتقادی که با وجود طرح شبهات درباره سند و فضای تاریخی عصر جاهلیت، همچنان بر پایه نقلهای متعدد و تصریح برخی عالمان بزرگ اسلامی استوار مانده است.
حجاب و عفاف بهعنوان یکی از بنیادیترین آموزههای فرهنگی و اجتماعی اسلام، همواره در متن زندگی فردی و جمعی مسلمانان حضور داشته و از صدر اسلام تا دوران معاصر، با روایتها و خاطراتی الهامبخش از پیامبر اکرم(ص)، اهلبیت(ع)، زنان مؤمن، شهدا و تجربههای زیسته در جوامع مختلف، بهمثابه نمادی از کرامت، هویت و انتخاب آگاهانه زن مسلمان جلوهگر شده است.
آیه ۳۵ سوره اعراف گاه بهاشتباه بهعنوان دلیلی بر «بازبودن باب نبوت» پس از پیامبر اسلام معرفی میشود؛ حال آنکه با دقت در سیاق آیات، نوع خطاب «یا بنیآدم» و کارکرد افعال و جملات شرطی در زبان عربی، روشن میشود این آیه ناظر به آینده رسالت نیست و هیچ تعارضی با اصل قرآنی خاتمیت ندارد.
پیامبر اکرم (ص) سالها پیش فرمودند: «اگر علم حتی در ثریا باشد، مردانی از سرزمین فارس به آن دست خواهند یافت.» این حدیث نه تنها ارزش والای علم را نشان میدهد، بلکه نقش برجسته ایرانیان در پیشرفت علمی و دستیابی به دانش را پیشگویی کرده است. از دانشمندان بزرگ تاریخی گرفته تا پیشرفتهای علمی مدرن ایران، مسیر تحقق این سخن پیامبر روشن و الهامبخش است.
شفاعت در قیامت، یکی از موضوعات مهم اعتقادی مسلمانان است. بدون شک مجازاتهای الهی در قیامت، خواه آنهایی که زودگذر است و خواه آنهایی که طولانی و ابدی هستند، همه برای تربیت انسان و ضامن اجرای قوانین الهی میباشند و برای رشد و ترقی انسانها در کمال و سعادت از سوی خداوند متعال تعیین شده است.
آیا امام زمان(عج) به "دین جدید" قیام میکند؟ پاسخ کارشناسان نشان میدهد آنچه "امر نو" خوانده میشود، نه تغییر دین، بلکه اجرای کاملِ عدل الهی و همان دین فطری در عصری است که عقل بشر به کمال میرسد.
محاصره اقتصادی مسلمانان در شعب ابیطالب، یکی از سختترین و در عین حال درسآموزترین مقاطع تاریخ صدر اسلام است؛ دورانی که قریش با تحریم همهجانبه، کوشید نور ایمان را خاموش کند، اما صبر، توکل و استقامت پیامبر اکرم(ص) و یارانش، این توطئه را به شکست کشاند.
آیا بهشت بدون خانواده هم بهشت است؟ این پرسش عاطفی و عمیق، پاسخی روشن در قرآن و روایات دارد؛ پاسخی که از پیوند دوباره مؤمنان، تفاوت درجات ایمان، و حکمت الهی در جدایی یا وصال خانوادهها در آخرت سخن میگوید.
ابلیس با وسوسههای پنهان و گاه از طریق نزدیکان، انسان را از صدقه دادن، توبه و حتی حفظ حالات معنوی باز میدارد. راهکار مقابله با این تهدید، توکل به خدا و عمل به نیت نیک است.
سه معجزه جاوید پیامبر صلیاللهعلیهوآله شامل قرآن، قبله مدینه و مباهله، هم جنبه علمی دارند و هم معنوی، و اثبات میکنند که پیامبری ایشان محدود به زمان و مکان نبوده است.
در بخشی از ادبیات عرفانی، «عشق مجازی» بهعنوان مقدمهای برای رسیدن به محبت الهی تفسیر شده است؛ برداشتی که به باور منتقدان، با تلطیف دلبستگیهای عاطفی انسانمحور، میتواند مرز میان تزکیه نفس و توجیه تمایلات نفسانی را کمرنگ کند و نسبت آن با آموزههای قرآنی و سیره پیامبر و اهلبیت(ع) محل تأمل جدی قرار گیرد.
در روایتی از رسول خدا صلیاللهعلیهوآله، فرزندان بهشدت از دعای خشمآلود والدین برحذر داشته شدهاند؛ نکتهای که قدرت معنوی والدین را بالاتر از هر خطر مادی نشان میدهد و اهمیت احترام و رفتار نیک با پدر و مادر را یادآوری میکند.
در سوره فرقان خدا از شکایت پیامبر از همه امتش در طول تاریخ خبر داد که فرمود خدایا این قوم من قرآن را مهجور کردهاند.
اسلام نیکی به پدر و مادر را در کنار بزرگترین واجبات الهی قرار داده است؛ تا آنجا که رضایت خداوند با رضایت آنان گره خورده و عاق والدین، از بزرگترین گناهان شمرده شده است. این مجموعه «چهل حدیث»، گوشهای از جایگاه بیبدیل والدین در کلام پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) را یادآور میشود.
پیامبر (ص) فرموده است: «از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید؛ زیرا آن شب، شبی است که فرشتگان آن را به لیلة الرغائب نامگذاری کردهاند.
در اسلام، کسبوکار تنها یک فعالیت اقتصادی نیست، بلکه مسیری برای تعالی اخلاقی و خدمت به جامعه است. صداقت، انصاف و پرهیز از فریب، اصولی هستند که از آیات قرآن و سیره ائمه (ع) برمیخیزند و راهنمای زندگی حرفهای مسلمانان بهشمار میروند.
احترام به کودک تنها با گفتار شکل نمیگیرد؛ پیامبر اسلام (ص) با استقبال و محبت عملی به امام حسن و امام حسین (ع) نشان دادند که تربیت صحیح فرزند، نیازمند رفتار عملی و ارزشگذاری واقعی به شخصیت کودک است.
اهل بیت (ع) و هدایت افراد، دو رکن اساسی در آموزههای اسلامی هستند که پیوندی ناگسستنی با یکدیگر دارند. خاندان پاک پیامبر خدا (ص) نه تنها مظهر فضائل اخلاقی و انسانی هستند، بلکه به عنوان چراغهای هدایت، نقش بیبدیلی در راهنمایی و سعادت بشریت ایفا میکنند.
حضرت زهرا(س) با سادهزیستی، تربیت فرزند، حمایت از ولایت و مدیریت خانه نشان داد که اصلاح جامعه از خانه آغاز میشود و هیچ جایگزینی برای حضور آگاهانه زن در خانواده وجود ندارد.
موزه قرآن کریم مکه با شبیهسازی مراحل نزول وحی بر پیامبر(ص) تجربه آموزشی و تعاملی جامعی را به بازدیدکنندگان ارائه داده است.
قبل از آن که پیامبر اسلام (ص) به رسالت الهی مبعوث شود، جوانی پرانرژی و صادق بود که مسیر زندگیاش را با تجربههای عملی و سفرهای تجاری شکل داد. از همراهی با کاروانهای قریش در شام تا تجارت با حمایت خدیجه (س)، همه این تجربهها، اخلاق برجسته و شایستگی او را برای رسالت آینده آماده کرد.
دُعا، طلب و درخواست بندگان از خدا یا آنچه معبود میپندارند، برای رسیدن به خواستههاست. در متون دینی، دعا به عنوان یکی از راههای ارتباط با خدا و برترین عبادتها تأکید و با تعابیری مانند سلاح مؤمن و نور آسمان و زمین توصیف شده است.
ماه رجب در روایات اسلامی ماهی دارای جایگاهی ممتاز و سرشار از عبادات، دعاها، استغفارها و اعمال معنوی است که پیوند انسان با خدا و اولیای الهی را تقویت میکند.