آیا کسی که نماز نمی‌خواند، مسلمان نیست؟ پاسخ به دو پرسش درباره اسلام و عبادت

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ به سوال یک پرسشگر از مرکز ملی پاسخگوئی به سوالات دینی ارائه شده است:

پرسش:

1- آیا کسی که نماز نمی‌خواند یا بعضی فروع را انجام نمی‌دهد، مسلمان به حساب نمی‌آید؟ درحالی که به اصول دین اعتقاد دارد و شناخت کافی از خدا و معاد پیامبران و ائمه و قرآن دارد.

2- سوال دوم هم اینکه در قرآن تاکید شده که انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور کلی عبادت یعنی چه؟

اعتقاد به اصول نشانه مسلمان بودن نیست ؟

پاسخ:

كفر و خروج از دائره اسلام از دو حیث قابل بررسی است در مباحث فقهی هر كس خدا، یكتایی خدا، نبوت، معاد یا فرعی اعتقادی را كه ضروری دین بوده و منجر به انكار مبدأ یا معاد گردد، را معتقد نباشد یا منكر باشد، كافر است. (1)

اما در مباحث كلامی، كفر در انسان، پوشانیدن و كتمان آگاهانه است. از این رو نوعاً در تعریف كفر، كلمة «جحود» و «انكار» بكار می رود. كه مخالفت آگاهانه و لجاجت آمیز را می رساند. (2)

با این بیان آنچه سبب خروج از دائره اسلام می شود آن است كه اولاً شخص یكی از اصول و مبادی دین را انكار كند و ثانیاً انكار شخص از روی علم و آگاهی باشد بنابراین شخصی كه نماز نخوانده و یا روزه نمی گیرد از دو حال خارج نیست.

الف) با علم به اینكه این عمل مانند نماز، روزه و… از فروعات دین بوده و خداوند بر انجام آن دستور داده، اساساً به وجوب آن معتقد نبوده و مثلاً با لج بازی و… عمداً آن را به جای نیاورده است، چنین شخصی از آنجا كه منكر فروع دین و به تبع آن منكر یكی از ضروریات دین اسلام می شود از دائره دین اسلام خارج می شود. لذا احكامی مانند نجاست و سائر امور مربوط به كفر بر او صادق است.

ب) اینكه شخص به وجوب آن معتقد بوده، ولی در مقام عمل سستی به خرج داده و آن را به جای نیاورده است مانند بسیاری از افراد كه با علم و اعتقاد به وجوب عملی، در انجام آن كوتاهی می كنند. چنین شخصی گناه بزرگی مرتكب شده است و در برخی از روایات ائمه تاكید كرده اند كه این افراد نه تنها گناه كرده، بلكه حتی شفاعت ائمه نیز برای این دسته افراد نمی رسد در روایتی از امام صادق (ع) نقل شده است كه امام فرمود” شَفَاعَتُنَا لَا تَنَالُ مُسْتَخِفّاً بِصَلَاتِهِ”(3) شفاعت ما نمى رسد به آنكه نماز را سبك مىشمارد.”

در نتیجه این شخص گناهكار است. اما از دائره اسلام خارج نمی شود. لذا نمی توان كافر و غیر مسلمان بر او اطلاق كرد.

پی نوشت ها:

1. توضیح المسائل مراجع، تهیه و تنظیم سید محمد حسن بنی هاشمی، پانزدهم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1386 ش، ج 1، ص76. (در همین تعریف فقهی نیز تفاوت هایی وجود دارد كه در رساله ها آمده است).

2. راغب اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، دارالعلم، بیروت،1412ق، ج 1، ص 187 “ذیل ماده جحود”.

3. مجلسى،محمد باقر، بحار الأنوار، چ اسلامیه، تهران، بی تا، ج 79، ص 227.

پرسش: سوال دوم هم اینكه در قرآن تاكید شده كه انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور كلی عبادت یعنی چه ؟

سوال دوم هم اینكه در قرآن تاكید شده كه انسان و جن برای عبادت آفریده شده اند . آیا عبادت منظور فقط نماز است ؟؟ به طور كلی عبادت یعنی چه ؟

پاسخ: با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی

« وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِیعْبُدُون»(1)؛ و من جن و انس را نیافریدم مگر برای اینكه عبادتم كنند.

منظور از عبادت در این آیه شریفه فقط نماز نیست. بلكه نماز هم یكی از مصادیق عبادت می باشد.

عبادت از ماده عبد می باشد به معنی خضوع و گوش به فرمان بودن و فاعل آن را عابد می گویند و جمع آن عبّاد است.(2)

راغب در مفردات می گوید: عبودیت اظهار تذلّل و عبادت غایت تذلّل است.(3)

بنابراین معنى جامع این كلمه همان تذلّل و خضوع و اطاعت است و عبادت خدا تذلّل و خضوع در پیشگاه اوست با تقدیس ذات مقدّسش و آن مخصوص خداست و هر عملی كه اطاعت و خضوع در برابر دستورات خداوند به حساب آید عبادت اوست كه انجام واجبات الهی اعم از نماز و روزه و حج و… از مصادیق عبادت است.

آیت الله مكارم درباره حقیقت عبادت می نویسد:

ما همه برای عبادت پروردگار آفریده شده ایم. اما مهم این است كه بدانیم حقیقت عبادت چیست آیا تنها انجام مراسمی مانند ركوع و سجود و قیام و قعود و نماز و روزه منظور است؟ یا حقیقتی است ماورای اینها هر چند عبادات رسمی نیز همگی دارای اهمیتند. عبد از نظر لغت به شانسانی می گویند كه سر تا پا تعلق به مولا و صاحب خود دارد اراده اش تابع اراده او و خواستش تابع خواست اوست و در اطاعت او هرگز سستی به خود راه نمی دهد و به تعبیر دیگر عبودیت اظهار آخرین درجه خضوع در برابر معبود است و به همین دلیل تنها كسی می تواند معبود باشد كه نهایت انعام و اكرام را كرده است و او كسی جز خدا نیست. عبودیت كامل آنست كه انسان جز به معبود واقعی یعنی كمال مطلق نیندیشد جز در راه او گام بر ندارد و هر چه غیر اوست فراموش كند. حتی خویشتن را و این است هدف نهایی آفرینش بشر كه خدا برای وصول به آن میدان آزمایشی فراهم ساخته و علم و آگاهی به انسان داده است.(4)

پی نوشت ها:

1. ذاریات(51) آیه56.

2. مصطفوی، حسن، التحقیق فی كلمات القرآن الكریم، ج8، ص12.

3. راغب اصفهانی، المفردات فی الفاظ القرآن، ج1، ص542.

4. مكارم شیرازی، تفسیر نمونه، انتشارات اسلامیه، ج22، ص387.