زن مسلمان چگونه باید در محیط کاری حاضر شوند؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، پاسخ به سؤالِ یک پرسشگر از مرکز ملی پاسخگوئی به سوالات دینی ارائه شده است:

پرسش:

بفرمایید زن مسلمان از لحاظ پوشش کفش و لباس، نحوه صحبت کردن، نشستن در اتاق با نامحرم، همکاری با نامحرم و هر آنچه یک زن مسلمان باید در اجتماع رعایت کند راهنمایی بفرمایید.

پاسخ:

حضور گسترده و روزافزون زنان در جوامع امروز و ایفای نقش های گوناگون، زنان را به یكی از عوامل كلیدی در تحولات اجتماعی تبدیل كرده است و اگر این حضور و تأثیرگذاری، براساس اصول و مبانی صحیح، سامان نیابد، ظرفیت های اجتماعی و بسترهای رشد و كمال جامعه شكوفا نشده و زنان و مردان نقش های بایسته خویش را نخواهند یافت. تبیین و طراحی نقش های اجتماعی زنان براساس آموزه های اسلامی نیاز امروز و آینده بشر و به ویژه جوامع اسلامی است.

– ضوابط و شرایط حضور زن در جامعه از دیدگاه اسلام:

1- عفت در حجاب و پوشش:

لزوم حضور یا عدم لزوم حضور زن در جامعه و فعالیت های گوناگون او در اجتماع از جمله مسایلی است كه ارتباط نزدیك با مسأله حجاب دارد. لزوم و وجوب حجاب، بهترین و محكم ترین دلیل حضور زن در اجتماع می باشد؛ زیرا حجاب و لزوم پوشش زن، در مقابل نامحرم و در ارتباط با اجنبی است.

بنابراین پوشش دینی نه تنها بند و حصار و مایه محدودیت نیست، بلكه نشانه حرمت و حیثیت زن و موجب مصونیت اوست.

خداوند در قرآن خطاب به زنان پیامبر فرموده است:

«یا أَیهَا النَّبِی قُل لِّأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاء الْمُؤْمِنِینَ یدْنِینَ عَلَیهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَن یعْرَفْنَ فَلَا یؤْذَینَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِیمًا»(1) ای پیامبر به زنان و دخترانت و به زنان مؤمنان بگو: پوشش های خود را بر خود فروتر گیرند. این برای آنكه شناخته نشوند و مورد آزار قرار نگیرند [به احتیاط] نزدیك تر است و خدا آمرزنده مهربان است.

2- وقار در رفت و آمد:

وظیفه دیگر زنان پرهیز از اعمال و رفتارهای جلب توجه كننده و غیر عفیفانه است.

«وَلَا یضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیعْلَمَ مَا یخْفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ»(2) زنان در موقع راه رفتن پاهای خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانشان دانسته شود و صدای خلخالی كه بر پا دارند، به گوش رسد.

زن نباید به گونه ای گام بردارد و راه برود كه زینت هایش نمایان شده، مردان را به خود متوجه كند و ازاین راه زمینه گسترش فساد را فراهم آورد. همچنین نباید زمینه فساد را با هیجان انگیزی از راه «گوش» فراهم آورد…

3- عفت در كلام:

اسلام با توجه به سلامت جامعه و برای جلوگیری از ایجاد زمینه های فساد، برای حضور زن در اجتماع شرایطی قائل شده است كه قصار در سخن گفتن و متانت در كلام از جمله این شرایط است. لذا خداوند در قرآن از آن ها خواسته است كه در ارتباط با بیگانه با ناز سخن نگویند: «یا نِسَاء النَّبِی لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِّنَ النِّسَاء إِنِ اتَّقَیتُنَّ فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا»(3) ای زنان پیامبر، شما همچون سایر زنان نیستید- اگر پرهیزكار باشید- مواظب باشید كه در سخن نرمش زنانه و شهوت آلود به كار نبرید كه موجب طمع بیماردلان گردد و به خوبی و به شایستگی سخن بگویید.

4- پرهیز از مصافحه و دست دادن:

از دیگر اصولی كه زن و مرد باید رعایت كنند تا بتوانند در جامعه كنار یكدیگر قرار گیرند و پا به پای هم تلاش كنند و به موفقیت نایل آیند، پرهیز از دست دادن زن و مرد می باشد.

همان طور كه خیره شدن در نگاه زشت و ناپسند است و زمینه ارتباط غیر انسانی را فراهم می كند، مصافحه و دست دادن نیز چنین است.

5- پرهیز از محادثۀ غیر مجاز:

یكی از مسایلی كه اسلام آن را شوم و ناپسند می داند، شوخی و لهو و لعب بین زنان و مردان است كه آثار سوء بسیاری در جامعه دارد و منجر به مفسده و به گناه افتادن می شود. بنابراین باید موازین اسلامی را رعایت كنند و با وقار و متانت در محیط كار و جامعه حضور یابند و از گفت وگوهای بیهوده و باطل بپرهیزند.

حضرت رسول اكرم(ص) در باب این موضوع می فرمایند: «و من فاكة امراة لا یملكها حبسه اللّه بكل كلمة كلمتها فی الدنیا الف عام»(4) هر كس با زن نامحرم شوخی كند، برای هر كلمه ای كه با او سخن گفته است، هزار سال زندانی می شود.

6- اجتناب از خلوت:

در روایت برای جلوگیری از اختلاط و فساد بر جدایی مكان زن و مرد تأكید شده است. امام صادق(ع) می فرماید: «نهی رسول اللّه(ص) أن یدخل الرجال علی النساء إلا بإذنهن»(5) رسول خدا(ص) از داخل شدن مردان بر جمع زنان بدون اجازه آن ها نهی فرمود.

ظاهراً مفهوم روایت این است كه مردان باید به هنگام ورود به محیطی كه زن هست، اجازه بگیرند. روشن است كه جدایی محل و فعالیت زن و مرد نیز از این حدیث، بهره برداری می شود و این مرز باید محفوظ بماند و در هنگام ورود به آن محیط ها، مردان بدون اجازه وارد نشوند.

پی نوشت ها:

1. احزاب(33) آیۀ 59.

2. نور(24) آیۀ 31.

3. احزاب(33) آیۀ 32.

4. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، الطبعه الثانیه، مؤسسة آل البیت علیهم السلام، قم، 1414ق. ج 14، ص143.

5. كلینی، اصول كافی، ترجمه حاج سید جواد مصطفوى، كتاب فروشى علمیه اسلامیه، ج 5، ص 528.