معارف
چرا شیعیان از اول محرم عزاداری میکنند؟
شیعیان عزاداری را از اول محرم آغاز میکنند نه از روز عاشورا؛ نخست به تأسی از امام کاظم (ع) که با ورود محرم، غم بر چهرهاش چیره میشد، و دوم اینکه اخبار ناگوار از همان روزهای اول محرم بر اهلبیت (ع) وارد میشد. از اینرو، سزاوار است شیعیان در تمام دهه اول محرم، حزین باشند.
نگاهی به متون بیش از ۱۴ چهره بزرگ اهل سنت درباره امام حسین (ع)
ارادت و ادب به مقام امام حسین (ع) و رویکرد برادران اهل تسنن به اهلبیت (ع) متأثر از تمایل عالمان بزرگ اهلسنّت، بر محور محبّت اهلبیت بوده است.
درس اخلاق | مؤمنان نسبت یکدیگر چه حقوقی دارند؟
در این حدیث نبوی، برای مؤمن هفت حق بر برادر مؤمن بیان شده است؛ از جمله تکریم و احترام، محبت قلبی، همدلی مالی، جلوگیری از غیبت، عیادت در بیماری، تشییع جنازه و یاد کردن نیکیهای او پس از مرگ. رهبر شهید انقلاب این حقوق را پایهای برای شکلگیری روابط اخلاقی و اجتماعی سالم میان مؤمنان دانستند.
چهار ماه حرام یا چهار ماه مقدس؟
چرا به این ماهها حرام میگوییم؛ آیا این تعبیر به معنای ممنوعیت و محدودیت است یا نشانه قداست و احترام؟ بررسی ریشههای تاریخی و قرآنی نشان میدهد ماجرا فراتر از یک واژه ساده است.
احکام شرعی | تأثیر عدم پرداخت اجاره در صحت نماز
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «تأثیر عدم پرداخت اجاره در صحت نماز» پاسخ گفتهاند.
چرا سال نو مسلمانان بوی عید نمیدهد؟
برای بسیاری از مردم، سال نو یعنی چراغانی، سفرههای رنگی و حس تازه شدن. اما در تقویم قمری مسلمانان، آغاز سال همیشه حال و هوای عید ندارد و گاهی با سکوت، عزاداری یا تأمل همراه است. این تفاوت از کجا میآید و چرا سال نو مسلمانان بیشتر یادآور تاریخ و معناست تا جشن و سرود؟
در تاریخ اسلام هم صلح امام حسن (ع) را داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع)
استاد حوزه علمیه قم حجتالاسلام رفیعی گفت: در اسلام هم صلح حدیبیه داشتیم، هم جنگ خندق. هم صلح امام حسن (ع) داشتیم، هم نبرد امام حسین (ع).
شامِ مرفه، عراقِ آشوبزده، حجازِ منزوی؛ نقشه سیاسی جهان اسلام در آستانه محرم ۶۱
در آستانه محرم سال ۶۱ هجری، جهان اسلام یکپارچه و همصدا نبود؛ شام با ساختار منسجم و تبلیغات سازمانیافته زیر سایه یزید اداره میشد، عراق در التهاب و دودستگی میسوخت و حجاز در سکوتی سنگین و محافظهکارانه فرو رفته بود. همین سه فضا، نقشه سیاسی واقعه کربلا را شکل دادند.
چگونگی تطهیر کردن مالی که به ربا آلوده شده است
دریافت مبلغ اضافه در قرض، اگر از ابتدا شرط شده باشد، ربا و گناه کبیره است و علاوه بر توبه، باید مبلغ اضافی بازگردانده شود. اما اگر بدون شرط و بهصورت داوطلبانه پرداخت شود، اشکالی ندارد و در موارد کاهش ارزش پول، مصالحه توصیه میشود.
بانو امین نماد توانمندی زنان است/زن مجتهد میتواند مرجع معنوی باشد
بانو مجتهده امین نه تنها به عنوان یک عالم برجسته، بلکه به عنوان نمادی از توانمندی زنان در رسیدن به عالیترین سطوح اجتهاد و معنویت شناخته میشوند.
درس اخلاق | نیاز همه افراد جامعه به موعظه؛ ممکن است ما جاهل نباشیم اما غافل باشیم
یکی از نیازهای مهم فردی و اجتماعی، تذکر و موعظه است؛ زیرا ممکن است انسان جاهل نباشد اما غافل باشد. متأسفانه در عصر ما روحیه و منابر موعظهای کمرنگ شده، در حالیکه منبر بزرگانی چون شیخ جعفر شوشتری، شیخ عباس قمی و سید مهدی قوام، دلها را متحول میکرد.
آیا پس از ظهور حضرت مهدی (عج)کافران فرصت توبه دارند؟
میان مرحله ظهور و مرحله قیام مسلحانه تفاوت وجود دارد. در مرحله نخست، حضرت همگان را با معجزه و استدلال به اسلام دعوت میکند و باب توبه باز است؛ اما کسانی که تا پایان این مرحله ایمان نیاورده و بر گناه اصرار ورزند، هنگام رویارویی با شمشیر حضرت، دیگر توبه اضطراریشان پذیرفته نمیشود.
فتوای آیت الله مکارم شیرازی درباره عدم مشروعیت «نماز قلبی»
مرجع عالیقدر شیعه دربارۀ عدم مشروعیت «نماز قلبی»گفت: اینگونه کارهایی که به آن نماز قلبی میگویند، مشروع نیست.
در روایات اسلامی، برترین مرتبهٔ شجاعت کدام است؟
در آموزههای دینی، شجاعت فضیلتی برجسته و نشانه ایمان است که ارزشمندترین جلوه آن جهاد در راه خدا، و برترین مرتبه آن مبارزه با نفس اماره است.
خاطرات علما | در مجالس روضۀ اباعبدالله (ع) پای سماور مینشست و چای میداد
آیتالله بهجت در مجالس روضه اباعبدالله علیهالسلام بسیاری از کارها را خود انجام میداد؛ کنار در به عزاداران احترام میگذاشت، بر پذیرایی و خوشآمدگویی نظارت میکرد و این تواضع را از استادان خود آموخته بود؛ چنانکه مرحوم غروی کمپانی نیز پای سماور مینشست و چای میداد.
آثار مخرب تفکرِ «فقط به فکر خودت باش!»
علامه مصباح یزدی هشدار میدهد که فردگرایی افراطی انسان را به موجودی پستتر از حیوان تبدیل میکند؛ زیرا وقتی عشق و مسئولیت از دلش برود، دیگر نشانی از انسانیت ندارد.
بزرگترین حجاب میان انسان و خدا، خودِ انسان است
آیتالله جوادی آملی در درس اخلاق خود با تشریح راهکارهای کسب طهارت باطنی، بر ضرورت شناخت هدف خلقت و رهایی از خودخواهی تأکید کرد و گفت: انسان تا زمانی که در «پوسته خویشتن» گرفتار است، از مشاهده جمال و جلال الهی محروم میماند، اما با عبور از حجاب نفس، افق دید او گسترده و زمینه تعالی روحی و معنویاش فراهم میشود.
احکام شرعی | نقش اجبار در تربیت فرزندان
حضرت آیت الله سیستانی به استفتائی پیرامون «موارد جواز و عدم جواز دروغ» پاسخ گفتند.
چرا تلاوت سالیان قرآن، گاه انسان را به «قدرت تشخیص حق از باطل» مجهز نمیکند؟
به باور بسیاری العفاسی مصداق بارز حدیث نبوی است: «رُبَّ قارئ القُرآنِ والقُرآنُ یَلْعَنُه» بسا کسی که قرآن می خواند، اما قرآن او را لعنت میکند.
باب الحوائج کیست و به چه معناست؟
باب الحوائج به معنای «دروازهای برای برآوردن حاجات» است. این لقب برای شخصی به کار میرود که توانایی برآوردن حاجات و نیازهای مردم را داشته باشد.
حکومت در نگاه امام علی(ع)
پس از قتل خلیفه سوم، مدینه در التهاب و بحران فرو رفت و نگاهها به سوی امام علی(ع) دوخته شد؛ اما او که سالها از قدرت کناره گرفته بود، چرا در پذیرش خلافت درنگ کرد و سرانجام با چه منطقی مسئولیت حکومت را پذیرفت؟
رهبر شهید انقلاب: هنر بزرگ امام خمینی(ره)، تبدیل خودباوری به جای خودباختگی بود
رهبر شهید انقلاب در مجموعهای از بیانات خود، استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را از ارکان اساسی مکتب امام خمینی(ره) معرفی کرده و تصریح نمودهاند که امام(ره) با تکیه بر شعارهایی همچون «نه شرقی، نه غربی» و «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی»، ملت ایران را از وابستگی، خودباختگی و تبعیت از قدرتهای جهانی نجات داد.
اقامه باشکوهترین نماز جماعت تاریخ در قلب غدیر
عجب نماز جماعتی بود؛ هیچ جای دنیا چنین نمازی خوانده نشده است. هنگامی که همه آماده شدند پیامبر(ص) از خیمه خود بیرون آمد و زیر درختان کنار منبر بر سجاده ایستاد. آنگاه نماز جماعت ۱۲۰ هزار نفری باشکوه بینظیری خوانده شد.
بشنوید| برشی از سخنرانی علامهجعفری درباره عظمت امیرالمومنین علی(ع)
علامه جعفری در سخنرانی مربوط به شخصیت حضرت علی (ع)، ماجرای ملاقات ضرار بن ضمره با معاویه بن ابی سفیان را برای بیان عظمت شخصیت حضرت علی (ع) به تصویر میکشد.
آیا میتوانیم قنوت نماز رو به فارسی ادا کنیم؟
بر اساس فتوای آیتالله شبیری زنجانی، دعا در قنوت نماز میتواند به زبان عربی یا فارسی خوانده شود و خواندن آن به فارسی موجب بطلان نماز نمیشود.
سقوط در اوج؛ چگونه امپراتوری بنیامیه فروپاشید؟
بنیامیه در اوج گستره جغرافیایی و قدرت نظامی، ناگهان جای خود را به عباسیان داد. این گزارش به ریشههای تدریجی سقوط این امپراتوری، اشتباهات راهبردی آن و نقش نارضایتی اجتماعی در فروپاشی قدرت اموی میپردازد.
بحرانهای دیروز و امروز
آغاز خلافت امام علی(ع) با مجموعهای از بحرانهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی همراه بود؛ شرایطی که بسیاری از مورخان آن را یکی از دشوارترین مقاطع تاریخ اسلام میدانند و بررسی آن میتواند برای فهم چالشهای حکمرانی در هر زمان الهامبخش باشد.
بشنوید| «ماندگار؛ مثل میثم تمّار»؛ روایتی از نقش مجاهدت در تاریخ اسلام
رهبر شهید انقلاب تأکید میکنند که شخصیتهای برجستهای همچون ابوذر، عمار، مقداد، مالک اشتر و میثم تمّار بیش از عبادات فردی، به دلیل مواضع سیاسی و اجتماعی و مجاهدتهایشان در تاریخ ماندگار شدهاند.
اقلیتهای دینی در ایران از تساوی حقوق بهرهمندند
سرگی زاگربلنی در دیدار رایزن فرهنگی کشورمان در قرقیزستان، گفت: برای رهبر ایران ارزش خاصی قائل هستم و آن را شهید در راه حق میدانم، ایشان برای آسمانها زندگی میکرد و از مرگ هراس نداشت.
عبادت یا خدمت به مردم؟
ماجرای بخشیدن انگشتر توسط امام علی در حال رکوع، تنها یک روایت تاریخی نیست؛ بلکه آیهای از قرآن است که نشان میدهد در منطق اسلام، عبادت و مسئولیت اجتماعی از یکدیگر جدا نیستند.
