اخلاق اسلامی
درس اخلاق | آیا به خاطر لغزشها و خطورات ذهنی نیز باید استغفار کرد؟
خطورات و تصورات ذهنی ممکن است زمینهی گناه را فراهم کنند. ذهن با تکرار این افکار آمادهی عمل میشود، بنابراین لازم است از همان مرحلهی تصورات استغفار کرد تا دل و ذهن پاک بماند و آمادهی انجام اعمال صالح گردد.
هنر «نه» گفتن در اسلام
در زندگی اجتماعی، اغلب در معرض دعوتها، درخواستها یا موقعیتهایی قرار میگیریم که گاهی با ارزشهای شخصی و دینیمان ناسازگار است. اگر نتوانیم درست «نه» بگوییم، یا ارزشهایمان خدشهدار میشود یا روابط اجتماعیمان. اینجاست که مهارت «نه گفتن» اهمیت پیدا میکند.
راز بهشتی شدن در یک کلمه؛ «مشفق بودن» در خانواده
در آیه ۲۶ سوره طور، خداوند تنها یک ویژگی را بهعنوان نشانِ روشن تقوا معرفی میکند: مشفق بودن. گزارشی که پیشِ روست، نگاهی است به نقش دلسوزی در خانواده و جامعه و اینکه چگونه گسترده شدن دایره شفقت، مسیر انسان را تا مراتب بالای تقوا و حتی بهشت هموار میسازد.
رسیدن به حقیقت نیازمند علم و شهود باطنی است
آیتالله العظمی جوادی آملی در سلسله جلسات درس اخلاق، با تأکید بر اهمیت ترکیب علم ظاهری و شهود باطنی، مسیر رسیدن انسان به حقیقت و قرب الهی را تشریح کرد و نماز، سحر و تزکیه نفس را راهنمای رسیدن به باطن عالم دانست.
دخالت نکنیم؛ مگر برای این کار!
زندگی در شهرها و حتی روستاها آنقدر بههمتنیده شده که مردم ناچارند هر روز در رفتوآمدها، صفها، شلوغیها و فشارهای مختلف اجتماعی با یکدیگر برخورد کنند.
انسان نباید عمر خود را صرف «جاهطلبی»، «مقامخواهی» یا «بستن راه مردم» کند
حضرت آیت الله جوادی آملی در پیامی به هفتمین همایش بینالمللی سیره نبوی(ص) در طب که در شیراز برگزار شد، با تأکید بر اینکه «سیره پیامبر اکرم(ص) همان قرآن مجسم است» بیان داشتند: برنامه تعلیم و تربیت پیامبر(ص)، قرآن کریم بود و هرگاه قرآن به صورت انسان درآید، پیامبر است و اگر پیامبر به صورت کتاب ظاهر شود، قرآن خواهد بود؛ ازاینرو اخلاق و سیره آن حضرت چیزی جز عینیتبخشی به قرآن نیست.
«تجمل» و «چشم و هم چشمی» ریشه بسیاری از بحران های اجتماعی است
حضرت آیت الله مکارم شیرازی راه حل بسیاری از مشکلات اجتماعی را عمل به اصل «ساده زیستی» دانستند و گفتند: ریشه بسیاری از بحرانهای اجتماعی، ورود زندگیها به مرحله تجمل و چشموهمچشمی است.
علم بدون ولایت، دزدی است نه دانایی
«لا إله إلا الله» و «ولایت علی بنابیطالب» یک حقیقتاند؛ دژی که نگهبانش خدا و دربانش علی و فرزندان اویند. علمی که از مسیر ولایت به دست نیاید، بیبرکت است و نه به درد انسان میخورد و نه به درد جهان.
گناهی که با استغفار پیامبر هم بخشیده نمیشود
گناهی که حتی پیامبر اگر هفتاد بار برای آن دعا کند بخشیده نمیشود، تحقیر و خوار کردن دیگران است. همانگونه که حضرت زینب (سلاماللهعلیها) فرمودند «شام از کربلا بدتر بود»؛ یعنی خون ریخته شد، اما تحقیر و خوار کردن روح و کرامت انسانها، گناهی است که بخشایش آن دشوار است.
گرامیداشت سالروز شهادت حضرت زهرا (س) به اشک ریختن و سینه زدن نیست
آیت الله جوادی آملی تاکید کردند: اگر گفتند سالگشت شهادت این بانو را گرامی بدارید، تنها برای این سینه زدن و مرثیه خواندن و اشك ریختن نیست، این در صف نعال وظیفه است؛ این جزء آن ده درصد است، آن نود درصد وظیفهٴ ما پیروی اندیشهٴ عالمانهٴ آن حضرت، پیروی انگیزه مخلصانهٴ آن حضرت است، آن ده درصدش گریه كردن است.
معرفت الهی راه شک را میبندد / جهان ظلم را برنمیتابد و سنت الهی بر نابودی ستمکاران است
آیتاللهالعظمی جوادی آملی در ادامه شرح نهجالبلاغه و در تفسیر کلام قصار ۱۸۴ امیرالمؤمنین(ع) «مَا شَكَكْتُ فِي الْحَقِّ مُذْ أُرِيتُهُ» بیان داشتند: معرفت حقیقی، هنگامی که از سوی خداوند به بنده ارائه شود، هرگز با تردید همراه نیست و راه شک در آن بسته میشود.
بازخوانی مفاهیم عدل، امانت و امر به معروف در عصر هوش مصنوعی
با گسترش هوش مصنوعی و نفوذ آن در ابعاد گوناگون زندگی انسانی، از اقتصاد و آموزش گرفته تا امنیت و پزشکی، این پرسش مطرح میشود که آیا این فناوری صرفاً ابزاری خنثی است، یا حامل ارزشها و جهتگیریهای خاصی نیز میتواند باشد؟
سهگانه رهایی: پرهیز از دشنام، ظلم و بخل در کلام پیامبر (ص)
پیامبر گرامی اسلام، در توصیهای جامع و هشدارآمیز، امت خود را از ارتکاب سه عمل ویرانگر برحذر میدارند: دشنام دادن، ظلم و بخل.
کنترل خشم و پرهیز از انتقام
حس خشم و انتقام در در برابر ظلمی که به ما می شود، طبیعی به نظر میرسد؛ اما بخشش و عفو از خطای دیگران توصیهای است که اسلام به آن تأکید فراوان کرده است.
توبه در حقالناس تنها با استغفار زبانی کافی نیست / باید حق مردم ادا شود
حضرت آیتاللهالعظمی جوادی آملی با اشاره به رحمانیّت فراگیر ذات اقدس الهی، اظهار داشتند: کارهای خداوند سراسر رحمت و برکت است و هیچ امری از او صادر نمیشود مگر آنکه مایهی رحمت و خیر باشد، تأخیر در بارش باران نیز از جلوههای امتحان الهی و رحمت است. دستور به برپایی نماز استسقاء نیز خود نشانهی دیگری از رحمت خداوند است، زیرا نظام عالم بر مدار رحمت او میچرخد.
خدا را در هر قطره باران ببینیم
هنگامی که باران می بارد، می گوییم ابرها از دریا بلند می شود، بخار آب خنک شده و تبدیل به آب می شود و نهایتا جاذبه زمین آن را پایین می کشد و به باران تبدیل می شود. قرآن می خواهد برای انسان ها و مسلمان ها یک چنین درکی ایجاد شود که خدا است که روزی می دهد؛ خدا است که باران می فرستد.
توصیههایی از مرحوم دولابی درباره تأثیر زبان
مرحوم میرزا اسماعیل دولابی می فرمود: بنده یک وقت به ذهنم آمده بود که نکند زبان مقدر باشد؛ یعنی اگر گفتی خوب است خوب میَشود و اگر گفتی بد است بد میشود.
آیت الله جوادی آملی: «ظلم در دستگاه قضا» و «گرفتن زیرمیزی و رومیزی»، سبب نزول بلا و بازداشتن رحمت الهی میشود
حضرت آیت الله جوادی آملی با بیان اینکه تاخیر در نزول باران از جلوه های امتحان الهی و رحمت است، گفتند: گسترش برخی گناهان همچون ظلم در دستگاه قضا و ستم در نظام اقتصادی و گرفتن زیر میزی و رومیزی، سبب نزول بلا و بازداشتن رحمت الهی میشود.
نشاط واقعی در سامانِ اقتصاد مردم است
مرجع تقلید با تأکید بر اینکه «نشاط حقیقی در اقتصاد مردم است»، افزود: اگر مردم را با فیلم و نمایش بخندانیم، این نشاط کاذب است؛ نشاط واقعی آن است که اقتصاد مردم سامان یابد.
در انتخابها تعادل را حفظ کنید تا در مسیر صلاح بمانید
رئیس ستاد اقامه نماز با تأکید بر ضرورت دقت در انتخابهای فردی و اجتماعی گفت: راه مستقیم، راهی است که نه افراط دارد و نه تفریط؛ در انتخاب همسر، رشته تحصیلی، دوست، شغل و حتی نوع عبادت نیز باید تعادل را حفظ کرد تا جامعه در مسیر حق و صلاح باقی بماند.
رازداری شرط عقلانیت/امام زمان (عج) جاهلیت را ریشهکن میکند
آیتالله العظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود با اشاره به جایگاه اهلبیت علیهمالسلام و نقش نظام اسلامی در استمرار معارف الهی، بر لزوم حفظ اسرار، رعایت حسن خلق، و مقابله با بدیها از طریق نیکی تأکید کردند.
ابراز تأسف استاد انصاریان از وضعیت حجاب در سطح جامعه
حجت الاسلام انصاریان با ابراز تأسف از وضعیت حجاب در سطح جامعه، گفت: اگر خداوند میفرماید: زیبایی خود را حفظ کنید، این فرمان به نفع و خیر زنان و مردان است تا جامعه از آسیبهای اخلاقی در امان بماند.
خیانت به جامعه از نگاه قرآن و نهجالبلاغه
در آیات متعددی از قرآن، واژهٔ «خیانت» با مفاهیمی چون امانتداری، عدالت، و وفاداری درهمتنیده است.
درس اخلاق | وظیفهی ما نسبت به دوست خوب چیست؟
در برابر دوست خوب، وظیفه داریم در غیابش از آبرو و حیثیتش دفاع کنیم و در صورت نیاز، به یاریاش بشتابیم. دوستی واقعی بر پایهی صداقت، حمایت و خیرخواهی است و آنچه برای خود میپسندیم، باید برای او نیز بخواهیم.
توصیههای آیتالله العظمی سبحانی برای نفوذ در قلب مردم
حضرت آیت الله سبحانی تصریح کردند: قرآن مجید نیز در آیه «وَ لَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ» به این اصل اشاره میکند که اگر تندخو و سختدل بودی، مردم از اطرافت پراکنده میشدند. بنابراین، نفوذ اجتماعی در سایه همین آداب معاشرت به دست میآید.
هر اقدام یا سخنی که به نظام آسیب بزند، مصداق جهل است
حضرت آیتالله جوادیآملی با تأکید بر این که در نظام امامت و امت برای حفظ سلامت اجتماعی و دینی باید جهل را شناسایی و ریشهکن کرد، تصریح کردند: هر اقدام یا سخنی که به نظام آسیب بزند، مصداق جهل است و باید شناخته و اصلاح شود.
ببینید| از توسل به امام زمان(عج) ناامید نشوید
مرحوم آیتالله ناصری درمورد توسل به امام زمان(عج) میگوید: از توسل به امام زمان(عج) غافل نشوید و هیچوقت نگویید من درب خانه امام را زدم اما پاسخی نگرفتم شاید حجاب بین شما و امام زیاد باشد و صدای شما به امام نرسیده باشد.
استاد فاطمینیا تفاوت عُجب و شکرگزاری را در چه میداند؟
مرحوم استاد فاطمی نیا در گفتاری به بیان تفاوت میان عجب و شکرگزاری پرداخته است.
خانواده محل اجابت دعاست؛ در خانواده فحاشی نکنید
در روایات است که گفتار رکیک یا رفتار توهینآمیز در خانواده، موجب مسدود شدن رحمت و اجابت دعا میشود. خانه اسلامی محلی برای سکون و آرامش است و نباید کلمات رکیک، فحاشی یا آشفتهگی آن را آلوده کند. مراقبت از زبان و رفتار، مقدمۀ نزول رحمت الهی است.
دعوت خداوند به دیدن ملکوت، نهایت تکریم انسان است
حضرت آیت الله جوادی آملی با بیان اینکه قرآن کتاب ادب است و سراسر احترام به انسان را نشان میدهد، گفتند: این دعوت به دیدن ملکوت، نهایت تکریم الهی نسبت به انسان است.
