نخستین لحظات ورود انسان به عالم برزخ با چه پرسش‌هایی همراه است؟ بر اساس روایات اسلامی، دو فرشته درباره توحید، نبوت، ولایت امامان(ع) و حتی چگونگی گذراندن عمر و کسب‌وکار انسان از او سؤال می‌کنند؛ اما نکته مهم این است که آیا پاسخ به این پرسش‌ها تنها به دانسته‌های انسان بستگی دارد یا حقیقت اعتقادات و اعمال او نیز در این مرحله آشکار می‌شود؟
وقتی با یک اختلاف خانوادگی، خشم، نگرانی درباره تربیت فرزند یا حتی مسئله‌ای اجتماعی مواجه می‌شویم، آیا تا به حال از خود پرسیده‌ایم قرآن درباره این مشکل چه می‌گوید؟ «استنطاق» آیات، یعنی مسئله را به قرآن عرضه کنیم و برای یافتن پاسخ به سراغ آیات برویم؛ نه اینکه پاسخ از پیش ساخته خود را به قرآن تحمیل کنیم. این شیوه مواجهه، انسان را از خواندن صرف آیات فراتر می‌برد و به گفت‌وگویی فعال با قرآن می‌رساند؛ گفت‌وگویی که از یک سؤال آغاز می‌شود، با تدبر و بررسی مجموعه آیات ادامه پیدا می‌کند و در نهایت باید به تغییر و عمل در زندگی منتهی شود.
گاهی یک جمله کوتاه می‌تواند دل کسی را شاد کند و یک کلمه نادرست، رابطه‌ای را به‌هم بریزد؛ از نگاه اسلام، خوب حرف زدن تنها به انتخاب واژه‌های زیبا محدود نمی‌شود، بلکه سلام کردن، نرم سخن گفتن، پرهیز از دشنام و تحقیر، بلند نکردن صدا، پرهیز از پرحرفی و دوری از سخنان بیهوده نیز بخشی از آداب گفت‌وگو با دیگران است.
محمد حسین معزی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: من معتقدم حرم حضرت معصومه(س) را باید چیزی بیش از یک زیارتگاه دانست. حرم، حافظ حافظه معنوی قم است و حوزه علمیه، در امتداد همین حافظه، تلاش کرده است آن محبت و ایمان را به زبان دانش، استدلال و تعلیم منتقل کند. اینکه امروز در قم، زیارت و درس، حرم و مدرسه، دعا و بحث علمی، در کنار یکدیگر دیده می‌شوند، حاصل قرن‌ها تعامل این دو جریان است.
ولادت امام حسن عسکری(ع) در روزگاری رقم خورد که فشار و نظارت عباسیان، عرصه را بر امام و شیعیان تنگ کرده بود؛ اما محدودیت نتوانست رسالت او را متوقف کند. امام عسکری(ع) با تربیت انسان‌های آگاه و تقویت بصیرت و مسئولیت‌پذیری، چراغ امامت را در دل یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ تشیع روشن نگه داشت؛ درسی که امروز، در عصر هیاهوی اطلاعات و شایعات، بیش از همیشه قابل تأمل است.
حجت الاسلام مجید محمدی در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: تقیه به معنای سکوت مطلق یا تأیید شرایط سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند اقدامی حساب‌شده برای حفظ نیروها و استمرار حرکت دینی باشد؛ رویکردی که امام حسن عسکری(ع) آن را به‌خوبی دنبال کردند.
در آموزه‌های اسلامی، دعا و ذکر از مهم‌ترین راه‌های پناه بردن به خداوند در برابر گرفتاری‌ها و حوادث معرفی شده است. در روایات، پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) دعاها و اذکاری را برای طلب حفظ از بلا، شر و آسیب‌های مختلف بیان کرده‌اند؛ از خواندن برخی آیات و سوره‌های قرآن تا اذکار ویژه صبح و شام، هنگام سفر و پس از نمازهای یومیه.در این گزارش، بخشی از این دعاها و توصیه‌های روایی را مرور می‌کنیم.
از خانه که خارج می‌شویم، فقط درِ خانه را پشت سر نمی‌گذاریم؛ در روایات اهل‌بیت(ع) برای همین لحظه دعایی سفارش شده که با توکل بر خدا، طلب خیر، برکت و دوری از آسیب‌ها همراه است. برای هنگام ورود به خانه نیز دعایی از امیرالمؤمنین(ع) نقل شده است.
استجابت دعا تنها به گفتن خواسته و انتظار برای برآورده شدن آن محدود نمی‌شود؛ در آموزه‌های قرآن و اهل‌بیت(ع)، عواملی مانند اخلاص، معرفت، عمل صالح، حلال‌خوری، رقت قلب و دوری از گناه در مسیر اجابت دعا نقش دارند. در این گزارش، مهم‌ترین توصیه‌های دینی درباره چگونگی دعا کردن، عوامل تسریع در استجابت و دلایلی که ممکن است موجب تأخیر یا عدم اجابت دعا شوند را مرور می‌کنیم.
دعای توسل یکی از دعاهای شناخته‌شده و پرکاربرد در میان شیعیان است؛ دعایی که در فرازهای مختلف آن، پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) به عنوان وسیله‌ای برای تقرب به خداوند و طلب حاجت از درگاه الهی مورد توسل قرار می‌گیرند.
سیره اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهد که مسیر جذب مردم به مکتب آنان از اختلاف‌افکنی نمی‌گذشت؛ علم، اخلاق، گفت‌وگوی منطقی و رفتار نیک، ابزار اصلی ائمه(ع) برای جلب محبت مسلمانان و حفظ وحدت جامعه اسلامی بود.
درد، فقط جسم را درگیر نمی‌کند؛ گاهی آرامش روان و دل انسان را نیز تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. در آموزه‌های اسلامی، دعا و ذکر به‌عنوان راهی برای پناه بردن به خدا و طلب شفا مورد توجه قرار گرفته است. از دعاهای نقل‌شده از پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع) برای دردهای عمومی گرفته تا آیات و سوره‌هایی از قرآن که با نیت شفا تلاوت می‌شوند، مجموعه‌ای از توصیه‌های معنوی برای لحظات بیماری و درد وجود دارد؛ البته در کنار بهره‌گیری از این آموزه‌ها، مراجعه به پزشک و پیگیری درمان پزشکی نیز ضروری است.
قنوت، آن لحظه کوتاه و معنوی در نماز است که دست‌ها به سوی آسمان بلند می‌شود و بنده با خدا به راز و نیاز می‌پردازد. در روایات پیامبر(ص) و اهل‌بیت(ع)، برای این بخش از نماز جایگاه ویژه‌ای بیان شده و بر خواندن دعا در قنوت تأکید شده است؛ از توصیه به ترک نکردن این سنت تا سفارش به دعا، استغفار و طلب فرج.
تحلیل همه جانبه ای از کارنامه درخشان دوره امامت امام حسن عسکری(ع) و نیز مواضع دقیق و سنجیده آن حضرت در برابر تحولات سیاسی و توطئه بسیار خطرناک و پیچیده دشمنان اهل بیت علیهم السلام در یادداشتی تبلیغی تببین شد.
روایات اهل‌بیت(ع) پاسخ قابل تأملی دارند: عبادتِ بی‌تفکر می‌تواند از هدف اصلی خود فاصله بگیرد. از همین رو، اندیشیدن در کار خدا و عاقبت اعمال، جایگاهی ویژه در معارف اسلامی دارد.
نماز اول وقت در آموزه‌های اسلامی فقط یک توصیه برای رعایت زمان عبادت نیست؛ در قرآن و روایات، برای آن آثار و فضیلت‌های فراوانی از رضایت الهی و آرامش دل تا آمرزش گناهان، گشایش در گرفتاری‌ها و پاداش اخروی بیان شده است. چرا این‌همه بر «وقت» نماز تأکید شده و تفاوت نماز اول وقت با نمازی که به تأخیر می‌افتد چیست؟ نگاهی به آیات و روایات، اهمیت این فرصت معنوی را روشن می‌کند.
عصمت امامان شیعه از باورهای بنیادین مکتب امامیه است؛ اما این باور بر چه اساسی شکل گرفته است؟ عالمان شیعه برای اثبات عصمت اهل‌بیت(ع) به مجموعه‌ای از دلایل عقلی و نقلی استناد کرده‌اند؛ از ضرورت مصونیت راهنمایان الهی از خطا و گناه تا حدیث ثقلین و آیه تطهیر که جایگاه ویژه اهل‌بیت(ع) را تبیین می‌کنند.
اگر روزهای سخت و پراضطرابی را پشت سر می‌گذارید، آیةالکرسی از آیاتی است که در روایات اسلامی به تلاوت آن سفارش فراوان شده است. بسیاری از مؤمنان آن را زمزمه‌ای برای آرامش قلب و امید به لطف الهی می‌دانند.
صدقه، یکی از محبوب‌ترین اعمال نیک در آموزه‌های اسلامی است؛ عملی که بنا بر وعده قرآن و روایات، می‌تواند بلا را دفع کند، روزی را افزایش دهد و برکت را به زندگی انسان بازگرداند. اما آیا هر صدقه‌ای همین آثار را دارد؟ آیات قرآن و سخنان اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهد که صدقه زمانی ارزش حقیقی پیدا می‌کند که با نیت خالص، بدون ریا و منت، از مال حلال و در جای درست پرداخت شود؛ حتی اگر تنها یک جرعه آب باشد.
برزخ، مرحله‌ای است میان دنیا و آخرت که روح انسان پس از مرگ وارد آن می‌شود و تجربه‌ای منحصر به فرد از زندگی روحانی، بازخواست اعمال و نزدیکی به خداوند را به همراه دارد. بر اساس احادیث اهل‌بیت (ع)، برزخ محیطی است که در آن روح انسان بسته به اعمال و ایمانش، آسایش یا فشار را تجربه می‌کند.
بخشش مال یا همان انفاق برای برخی سخت است، ولی اگر بدانند این بخشش مالشان را بیشتر می‌کند احتمالا خوشحال هم می‌شوند.
آیت‌الله بهجت می‌فرمود: زیاد از روی اعتقاد کامل بگویید: «أستغفر الله»، هیچ چیز شما را منصرف نکند غیر از ضروریات و واجبات تا کلیه ابتلائات رفع شود.
شکستن دل، قابل جبران نیست، چون ترمیم دل شکسته ممکن نیست و بازیافت آن ممکم نیست.
حرم مطهر ، جغرافیایِ بی‌زمانی است که در آن، ساحتِ قدس و حضورِ انسانی به هم گره می‌خورند. با این حال، نفوذ فرهنگِ سلفی‌گرفتن و نمایشگری‌هایِ مجازی به این فضایِ خلوت، تعادلِ روانیِ زائران را برهم زده است. این گزارش به بررسی چراییِ تغییرِ نگاهِ ما از زائرِ عاشق به ناظرِ لنز دوربین در صحن‌هایِ نورانیِ مشهد می‌پردازد.
امام باقر(ع) سرآمد همه بنی هاشم در علم و زهد و تقوا در زمانه خود بود و دوست و دشمن به مقام علمی و اخلاقی او گواهی می دادند. ایشان با موقعیت شناسی از ضعف خلفای اموی وقت نهایت استفاده را برد و به نشر علوم و معارف الهی پرداخت و بن بست های علمی را گشود و زمینه را برای شکوفایی دانش در زمان امام صادق(ع) مهیا کرد. رجال و شخصیت های علمی آن روز- حتی بزرگان اهل تسنن و تنی چند صحابه رسول خدا که هنوز در قید حیات بودند – همه از محضر علمی ایشان استفاده می کردند.
حدیث کساء از مشهورترین روایات اسلامی در تفسیر آیه تطهیر است که با نقل‌های متعدد در منابع شیعه و اهل سنت، بر جایگاه ویژه اهل‌بیت(ع) تأکید دارد. بررسی تعابیر مختلف این حدیث نشان می‌دهد پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به درخواست برخی همسران برای ورود به جمع اهل کساء، با عبارات گوناگون، مصداق «اهل‌بیت» را به پنج تن آل‌عبا(ع) اختصاص داده‌اند.
یکی از جنبه‌های حادثه کربلا، بُعد عاطفی آن است. شهادت شانزده تن از اهل بیت پیامبر(ص) به آن صورت استثنایی امری سخت بوده و اندوه ناشی از آن در قلوب شیعه به صورت امری پایدار در آمد. اثر عاطفی آن بلافاصله در شیعه پدیدار شد و توّابین به عنوان اولین گروهی بودند که تحت تأثیر این بُعد قضیه قرار گرفته و به خاطر مقصر دانستن خود، راه قیام و شهادت را انتخاب نمودند.
در برخی روایات نقل‌شده از پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع)، برای پیروان واقعی قرآن و عترت، فضیلت‌ها و جایگاه‌هایی در قیامت بیان شده است. این روایات بر تمسک به اهل‌بیت(ع)، پایبندی به ولایت و همراهی شیعیان با امامان در مسیر هدایت تأکید دارند و از پاداش‌هایی مانند ورود به بهشت و بهره‌مندی از شفاعت سخن می‌گویند.
سوره نساء، چهارمین سوره قرآن کریم و طولانی‌ترین سوره پس از بقره، به دلیل پرداخت گسترده به احکام و حقوق زنان، مسائل خانواده، ارث، عدالت و روابط اجتماعی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. در روایات اسلامی، برای تلاوت این سوره فضیلت‌هایی همچون پاداش آزاد کردن بنده، دوری از شرک و در امان ماندن از فشار قبر نقل شده و در منابع روایی، آثار و برکاتی نیز برای قرائت آن ذکر شده است.
نماز اول وقت از جمله سفارش‌های مؤکد در آموزه‌های اسلامی است که همواره مورد تأکید پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) قرار گرفته است. روایات اسلامی، این عمل عبادی را سرچشمه جلب رضایت الهی، آرامش قلب، نظم در زندگی و زمینه‌ساز سعادت دنیا و آخرت معرفی کرده‌اند. اما چرا اسلام تا این اندازه بر اقامه نماز در نخستین لحظات وقت تأکید دارد و این عبادت چه آثار و برکاتی برای فرد و جامعه به همراه می‌آورد؟