روایات اسلامی از روزی خبر میدهند که با ظهور حضرت مهدی(عج)، بساط ظلم و بیعدالتی برچیده میشود، حق به صاحبانش بازمیگردد و عدالت تا درون خانههای مردم نفوذ میکند.
چشمزخم از نگاه روایات اسلامی خرافه نیست و حتی ممکن است از سوی نزدیکترین افراد و دوستان اتفاق بیفتد؛ موضوعی که در سخنان امام رضا(ع) نیز مورد تأکید قرار گرفته است. در روایات منقول از امام هشتم(ع)، علاوه بر تأیید چشمزخم، راهکارهایی برای در امان ماندن از آثار آن، از جمله خواندن سوره حمد، توحید، معوذتین و آیهالکرسی، بیان شده است.
برخی انسانها که فرصت کافی برای بندگی ندارند، همواره در جستوجوی فرصتی برای عبادت هستند و از خداوند مهلت میخواهند؛ اما در مقابل، کسانی که فرصت در اختیار دارند، با بهانههای مختلف انجام کارهای نیک را به آینده موکول میکنند.
احترام به پدر و مادر فقط یک توصیه اخلاقی نیست؛ در آموزههای دینی برای بیاحترامی و عقوق والدین پیامدهای سنگینی در دنیا و آخرت بیان شده است. مرحوم آیتالله محمدعلی ناصری با اشاره به روایات، از آثار عاق والدین و نقش رضایت پدر و مادر در زندگی انسان میگوید.
شب جمعه در فرهنگ روایی شیعه تنها شبی برای عبادت نیست؛ روایات از حضور پیامبران و فرشتگان در کربلا و همراهی حضرت زهرا(س) با زائران امام حسین(ع) در این زمان حکایت دارند.
گاهی یک لحظه میتواند آبروی یک انسان را به خطر بیندازد؛ اما در روایتی شنیدنی که حجتالاسلام حسینی قمی نقل میکند، ماجرای حفظ آبرویی روایت میشود که به برکت امام صادق(ع) پایانی متفاوت پیدا کرد.
قرآن کریم پس از فرمان به توحید، بلافاصله از نیکی به پدر و مادر سخن میگوید؛ اما این احسان فقط به کمک مالی محدود نیست و حتی یک «اف» گفتن یا رفتار تند با والدین نیز مورد نهی قرار گرفته است.
روایتی از ابن مغازلی شافعی، از منابع اهلسنت، ماجرای انفاق چهار درهم توسط امام علی(ع) را روایت میکند؛ چهار درهمی که یکی در شب، یکی در روز، یکی پنهانی و دیگری آشکارا بخشیده شد.
امام صادق(ع) برای تشخیص روایت صحیح از حدیث جعلی، یک معیار روشن معرفی کردند: سنجش روایت با قرآن و آموزههای کتاب خدا.
اسلام عسل را تنها یک ماده غذایی شیرین و مقوی نمیداند؛بلکه آن را آیتی بزرگ از نشانههای الهی در جهان آفرینش، مظهر شفای جسمی و روحی، و نمادی از نظم، هدایت و خدمت در نظام طبیعت قلمداد میکند.
برخی از آیات و روایات ممکن است در نگاه نخست، معنایی چالشبرانگیز به ذهن متبادر کنند؛ اما با دقت بیشتر در مفهوم و مقصود آنها، میتوان به معنایی دقیقتر رسید و از برداشتهای نادرست فاصله گرفت.
اگر نماز شب فقط راهی برای روزی بیشتر، رفع مشکلات یا ثواب تلقی شود، بخشی از معنای عمیق آن نادیده گرفته میشود.
ریاستطلبی در نگاه آیتالله مجتبی تهرانی(ره) با پذیرفتن مسئولیتی که خداوند بر عهده انسان میگذارد، تفاوتی اساسی دارد. ایشان با استناد به سخن امام صادق(ع) که فرمودند «مَنْ طَلَبَ الرِّئَاسَةَ هَلَکَ»، تأکید میکند که کسی که برای رسیدن به ریاست تلاش میکند، در معرض هلاکت است؛ اما در «ریاست الهیه»، این خداوند است که مسئولیت را به فرد شایسته میسپارد، نه اینکه انسان برای به دست آوردنش دنبالهروی کند.
هر بار که کسی عطسه میکند، بعضیها میگویند «صبر کن، عطسه شگون ندارد!»؛ اما آیا این باور واقعاً ریشه دینی دارد؟ در روایات اسلامی، عطسه نه نشانه بدیمنی، بلکه امری مرتبط با سلامت و شکرگزاری دانسته شده و برای عطسهکننده و کسی که عطسه او را میشنود، آدابی نیز بیان شده است. پس ماجرای «بعد از عطسه باید صبر کرد» از کجا آمده است؟
شمر بن ذیالجوشن، با وجود مشارکت در شهادت امام حسین(ع)، اطاعت از فرمان حاکمان را توجیه رفتار خود میدانست. در کنار این گزارش، روایتی منقول از حذیفه درباره اطاعت از امیر حتی در صورت ظلم، زمینه بررسی مبانی فکری این رفتار را فراهم میکند.
اگر خداوند انسان را در «أحسن تقویم» آفریده است، پس نقصهای مادرزادی چگونه با عدالت و حکمت الهی سازگار میشود؟ این پرسش از دیرباز ذهن بسیاری را درگیر کرده است. در نگاه معارف اسلامی، بیماری و نقص جسمی لزوماً نشانه بیعدالتی یا بیحکمتی خداوند نیست؛ بلکه عواملی همچون تزاحم علل طبیعی، رفتار انسان و شرایط محیطی میتوانند در بروز برخی ناهنجاریها نقش داشته باشند. در عین حال، خداوند برای رنجدیدگان، تکلیف متناسب با توان و پاداشی ویژه قرار داده است؛ تا آنجا که بلا و محرومیتی که انسان نقشی در ایجاد آن نداشته، میتواند در مسیر رشد و جبران اخروی او معنا پیدا کند.
گاهی برای گشایش درهای روزی، بیش از هر چیز باید به خدا پناه برد؛ در آموزههای اسلامی، استغفار یکی از مهمترین اذکار برای طلب رزق معرفی شده است. در کنار آن، دعاهای مأثور، تلاوت سوره واقعه، خواندن آیات سوره طلاق و صدقه دادن نیز از اعمالی است که برای افزایش برکت و گشایش در زندگی سفارش شده است.
روایتی خواندنی از یکی از کرامات امام حسن مجتبی علیهالسلام؛ وقتس با دعای ایشان نخل خشکیده به بار نشاند.
روایات اسلامی جایگاه ویژهای برای مراقبت از بیماران و یاری رساندن به انسانهای ناتوان قائل شدهاند؛ تا آنجا که برای پرستاری یک شبانهروز از بیمار، پاداشی بزرگ همچون محشور شدن با حضرت ابراهیم خلیل(ع) و عبور سریع و ایمن از صراط وعده داده شده است.
صدقه، یکی از محبوبترین اعمال نیک در آموزههای اسلامی است؛ عملی که بنا بر وعده قرآن و روایات، میتواند بلا را دفع کند، روزی را افزایش دهد و برکت را به زندگی انسان بازگرداند. اما آیا هر صدقهای همین آثار را دارد؟ آیات قرآن و سخنان اهلبیت(ع) نشان میدهد که صدقه زمانی ارزش حقیقی پیدا میکند که با نیت خالص، بدون ریا و منت، از مال حلال و در جای درست پرداخت شود؛ حتی اگر تنها یک جرعه آب باشد.
اگر حاجت مهمی در دل دارید، روایات اسلامی بهترین زمان برای درخواست از خداوند را از دست ندهید. از نگاه اهلبیت(ع)، فاصله پس از نماز صبح تا طلوع خورشید، از برترین لحظههای دعا و طلب روزی است؛ زمانی که خواندن چند دعای سفارششده میتواند زمینهساز گشایش کارها، آرامش دل و برآورده شدن حاجات باشد.
تعقیبات نماز تنها چند ذکر و دعا پس از سلام نماز نیست، بلکه در روایات اسلامی بهعنوان ادامه عبادت و فرصتی برای نزدیکتر شدن به خداوند معرفی شده است. بر اساس آنچه در مفاتیحالجنان آمده، تعقیبات علاوه بر تکمیل نماز، زمینهساز افزایش روزی، آمرزش گناهان، استجابت دعا و برآورده شدن حاجات است؛ تا جایی که در روایات، دعا پس از نماز واجب از بسیاری از نمازهای مستحبی برتر شمرده شده است.
امام باقر (ع) فرمودند: «هر بنده ای تصمیم بگیرد که هر ساعت و لحظه ای که خداوند بهتر از آن آگاه است بیدار شود، خداوند دو فرشته به او می گمارد تا او را در آن لحظه حرکت دهند.
در برخی از روایات اسلامی آمده است که مسلمانان از انجام کارهای مهم در ماه صفر، پرهیز و برای دفع آفات و بلایای این ماه بسیار صدقه دهند که بر همین اساس صدقه دارای شرایطی و مصارفی است.
استخاره در لغت به معنای طلب خیر کردن از خداوند است. در اصطلاح دینی، استخاره به معنای درخواست راهنمایی از خداوند برای انتخاب بهترین گزینه در مواقع تردید و سرگردانی است.
این پرسش که اگر زمان مرگ هر انسان از پیش در علم الهی مشخص است، چگونه در روایات اسلامی از تأثیر صدقه و صلهرحم در تأخیر اجل سخن گفته میشود، از جمله شبهات رایج در حوزه معارف دینی است. بر اساس آموزههای قرآنی و دیدگاه اندیشمندان شیعه، اعمال نیک میتوانند «اجل معلق» یا مشروط را به تأخیر بیندازند، بیآنکه تغییری در علم ازلی خداوند ایجاد شود.
تربت امام حسین(ع) یادگارِ خاکِ کربلا و نشانهای از پیوند با فرهنگِ ایثار و ولایت است. در روایات، برای آن آثارِ معنوی و شفابخشی نقل شده و مؤمنان آن را با نیتِ توسل و طلبِ شفا به کار میبرند.
عدد چهل در متون دینی نماد کمال و پختگی است، اما «چلههای مرسوم» دستور شرعی نیستند و به عنوان تمرینات معنویِ تجربی، جایگاه «فضیلت» دارند نه «حکم تعبدی».
امیرالمؤمنین علی(ع)، نمونهای کامل از فضایل اخلاقی و انسانی است. یکی از روایتهای شاخص درباره ایشان، ماجرای «خاتمبخشی» است؛ وقتی حضرت در حال رکوع نماز، انگشتر خود را به فقیر بخشیدند. این روایت، که در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده و به گفته مفسران، آیه ولایت در شأن آن نازل گردیده، الگویی روشن برای تربیت کودکان در مسیر مهر، کرامت و مسئولیت اجتماعی است.
غالباً این سؤال برای توده مردم مطرح است که در عین این که خداوند مکان و محلی ندارد، چرا هنگام دعا کردن چشم به آسمان می دوزیم؟ و دست به سوی آسمان بلند می کنیم؟ مگر العیاذ باللَّه خداوند در آسمان ها است؟