آیا قرآن کریم از روزی خبر داده است که حاکمیت جهان به دست بندگان صالح خدا سپرده می‌شود؟ آیه ۱۰۵ سوره انبیاء با وعده «وراثت زمین به دست صالحان»، یکی از مهم‌ترین آیات مورد استناد در مباحث مهدویت است؛ آیه‌ای که بر اساس روایات اهل‌بیت(ع)، بر حکومت جهانی امام مهدی(عج) و نقش یاران ایشان در تحقق عدالت و حاکمیت صالحان تطبیق داده شده است.
انتظار فرج، روایتی از پیوندی دیرینه میان نسل‌هاست؛ عهدی از جنس محبت، ایمان و امید که از زمزمه‌های مادران برای فرزندانشان تا دعاهای شبانه منتظران امتداد یافته است. این میراث معنوی، با گذشت قرن‌ها همچنان زنده مانده و امروز، پاسداری از آن بر عهده نسلی است که خود را وارثان انتظار می‌داند.
ماهنامه فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی «موعود» در تازه‌ترین شماره‌های خود (۳۰۸ و ۳۰۹)، پرونده‌ای ویژه درباره «امامت» را با مقالاتی از اندیشمندان و پژوهشگران حوزه دین و اندیشه منتشر کرد.
روایتی که از خروج امام مهدی(عج) از روستایی در یمن به نام «کرعه» سخن می‌گوید، با وجود نقل در برخی منابع حدیثی شیعه، از نظر سندی با ابهام‌هایی جدی روبه‌روست. حجت‌الاسلام کامیاب با اشاره به ضعف و ابهام در وضعیت برخی راویان و وجود نقل‌های مشابه در منابع اهل سنت، درباره پذیرش این بخش از روایت هشدار داده و تأکید کرده است که اصل روایات مربوط به امامت دوازده‌گانه، از مسئله «خروج از یمن» جداست.
ظهور امام مهدی(عج) تنها به معنای آغاز دوره‌ای جدید در تاریخ بشر نیست؛ در روایات اسلامی، این رخداد با احیای دین، زنده شدن کتاب و سنت و ارائه تصویری اصیل و پیراسته از اسلام همراه دانسته شده است؛ تصویری که اگرچه همان اسلامِ نازل‌شده بر پیامبر اکرم(ص) است، به دلیل فاصله گرفتن جامعه از آموزه‌های حقیقی دین، برای بسیاری از مردم چهره‌ای تازه و متفاوت خواهد داشت.
بهائیت چه نگاهی به قرآن، پیامبر اسلام(ص)، اهل‌بیت(ع) و امام مهدی(عج) دارد؟ بررسی مبانی اعتقادی این آیین نشان می‌دهد که هرچند بهائیان قرآن و اهل‌بیت(ع) را به‌طور مطلق انکار نمی‌کنند، اما درباره خاتمیت پیامبر(ص)، جایگاه اهل‌بیت(ع) و مسئله مهدویت، دیدگاه‌هایی متفاوت با اعتقادات اسلامی و به‌ویژه باورهای شیعه دارند؛ تفاوتی که در تفسیر آنان از ظهور باب و بهاءالله نیز خود را نشان می‌دهد.
مهدویت در نگاه شیعه صرفاً روایتی درباره آینده‌ای دور یا موضوعی برای مناسبت‌های مذهبی نیست؛ تصویری از مسیر تاریخ، نسبت حق و باطل و سرانجام جامعه انسانی است. با این حال، در بخش قابل توجهی از ادبیات سیاسی و اجتماعی امروز، آخرالزمان کمتر به عنوان یک مؤلفه مؤثر در فهم رفتار جریان‌ها و تحولات جهانی مورد توجه قرار می‌گیرد. پرسش اینجاست که اگر مهدی موعود(عج) را نقطه اوج تاریخ بدانیم، چرا هنوز نتوانسته‌ایم معارف مهدوی را از فضای مناسکی و مناسبتی به متن تحلیل‌های سیاسی، اجتماعی و تمدنی خود وارد کنیم؟
آیا گسترش فساد در جهان فقط یک بحران اجتماعی است یا می‌تواند نشانه‌ای از تغییر سرنوشت جوامع باشد؟ روایتی از امام صادق(ع) و آیه‌ای از قرآن، رابطه میان افزایش گناهان، از دست رفتن برخی نعمت‌ها و ضرورت بازگشت انسان به مسیر اصلاح را یادآوری می‌کنند.
انتظار حقیقی، فقط آرزوی دیدار امام نیست؛ گاهی باید پیش از آنکه در جست‌وجوی حضور او باشیم، پرده‌های غفلت را از دل کنار بزنیم و خود را برای همراهی با امام آماده کنیم.
آیا انتظار ظهور فقط برای روزهای سخت و پر از مشکل است؟ فلسفه مهدویت پاسخی متفاوت دارد؛ انتظار، نه پناه بردن به آینده برای فرار از مشکلات، بلکه دعوتی برای خودسازی، مبارزه با ظلم و آماده شدن برای جهانی سرشار از عدالت، آگاهی و معنویت است.
یک پژوهشگر قرآن با اشاره به تکرار ۱۰۰ مرتبه عبارت «إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ» در نماز منسوب به حضرت ولی‌عصر(عج) اظهار کرد: این تکرار را نباید صرفاً یک ذکر زبانی دانست؛ بلکه می‌توان آن را تمرینی برای رسیدن به عبودیت ناب و فراهم‌کردن زمینه شکل‌گیری جامعه‌ای توحیدی دانست؛ جامعه‌ای که می‌تواند در مسیر ظهور قرار گیرد.
در آموزه‌های اسلامی، پایان تاریخ با نشانه‌هایی همراه است؛ از گسترش بحران معنویت و درگیری‌ها تا ظهور منجی، نزول حضرت عیسی(ع)، رجعت و برقراری صلح در سراسر جهان.
در روایتی از پیامبر اکرم(ص)، از فتنه‌ای در دوران غیبت سخن گفته شده که در آن برخی مردم حتی در اصل ولادت امام عصر(عج) تردید می‌کنند؛ اما راه مقابله با این شبهه‌ها چیست؟ پیامبر(ص) بر تمسک به دین و بستن راه نفوذ شیطان از مسیر شک و تردید تأکید کرده‌اند.
در روزگاری که مرز میان حقیقت و انحراف باریک می‌شود و مدعیان مختلف راه‌های بدیل پیش پای مردم می‌گذارند، دعای ندبه یک نشانی روشن ارائه می‌کند: «بقیةالله»؛ امامی که برای احیای دین، زنده‌کردن سنت‌های الهی و برچیدن بساط ظلم خواهد آمد.
یک عالم معتزلی و شارح مشهور نهج‌البلاغه، سخن امام علی(ع) درباره «یعسوب‌الدین» و گرد آمدن مردم پیرامون او را از اخبار مربوط به مهدی آخرالزمان دانسته است؛ روایتی که می‌تواند یکی از نقاط قابل تأمل در گفت‌وگوی مشترک شیعه و اهل سنت درباره مهدویت باشد.
مهدویت در آموزه‌های امام صادق(ع) جایگاهی ویژه دارد و بخش قابل توجهی از روایات آن حضرت به این موضوع اختصاص یافته است. در میان روایات مربوط به مهدویت، بیشترین احادیث به امام صادق(ع) و پدر بزرگوارشان بازمی‌گردد. همچنین بر اساس روایات تفسیری موجود از امام صادق(ع)، ۲۰۴ آیه از قرآن کریم درباره موضوعات مرتبط با مهدویت مورد توجه قرار گرفته است.
چرا امام زمان(عج) تاکنون در غیبت به سر می‌برند؟ روایات، دلایل مختلفی را برای این غیبت بیان کرده‌اند؛ از حفظ جان حضرت و آزمون مردم تا آشکار شدن «ودیعه‌های الهی»، اما بخشی از این حکمت همچنان فراتر از فهم انسان دانسته شده است.
باور به ظهور قائم از خاندان پیامبر(ص)، یکی از مشترکات مهم مسلمانان است؛ هرچند درباره هویت، زمان ولادت و وضعیت کنونی این موعود، میان مذاهب اسلامی اختلاف دیدگاه وجود دارد.
سیدمحسن میرباقری، استاد و مفسر قرآن، با تأکید بر نقش امید به ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) در زندگی انسان گفت: امید به آینده‌ای سرشار از عدل و داد، انسان را در برابر سختی‌ها و ظلم‌ها سرپا نگه می‌دارد و او را به تلاش، مقاومت و امیدبخشی به دیگران وامی‌دارد.
نهم ربیع‌الاول، در فرهنگ شیعه فرصتی برای بازخوانی عهد با امام حیّ و حاضر و آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) است؛ عهدی که در انتظار منفعلانه خلاصه نمی‌شود، بلکه معرفت، ولایت‌پذیری، خودسازی، دفاع از آرمان‌های اهل‌بیت(ع)، تربیت نیرو و تلاش برای تحقق عدالت و معنویت را مطالبه می‌کند. پیوند این فرهنگ با عاشورا نیز نشان می‌دهد که منتظر واقعی، همان‌گونه که از نهضت حسینی درس قیام و مقاومت می‌آموزد، باید خود را برای یاری امام عصر(عج) و زمینه‌سازی ظهور آماده کند.
امام حسن عسکری علیه‌السلام درباره یکی از ویژگی‌های دوران غیبت فرمود بر مردم زمانی خواهد آمد که چهره‌هایشان خندان و شاد است، ولی دل‌هایشان تاریک و گرفته است.
پیامبر گرامی اسلام فرموده اند: «افضل اعمال أمّتی انتظار الفرج»: یعنی بهترین اعمال امت من انتظار فرج امام زمان است.
پاسخ رهبر شهید انقلاب رضوان‌الله‌علیه را درباره جامعه مهدوی ببینید و بشنوید.
امام رضا(ع) پس از آنکه سه ندای آسمانی در آخرالزمان را معرفی کرد، فرمود: در این موقع فرج (و آزادى) مردم فرا مى‌رسد و آنان که مرده‌اند دوست مى‌داشتند که در آن وقت زنده مى‌بودند و خداوند دل‌هاى مردم باایمان را التیام و شفا مى‌بخشد.
مهدویت تنها در روایات پیامبر(ص) و ائمه(ع) تبیین نشده، بلکه بخشی از مهم‌ترین آموزه‌های آن در توقیعات و سخنان خود امام مهدی(عج) بازتاب یافته است؛ جایی که حضرت با استناد به آیات قرآن، از جایگاه قیام الهی، لشکر حق و موضوع رجعت سخن می‌گویند.
تولی و تبری در فقه شیعه، صرفاً توصیه‌ای اخلاقی نیست، بلکه تکلیفی هم‌پای نماز و روزه است که جزئی‌ترین رفتارهای مؤمنان ــ از شرط تشیع برای مراجع تقلید گرفته تا آداب سفر و طهارت در زیارت ائمه اطهار(ع) را جهت‌دهی می‌کند.
شكى نيست هر آغازى را انجام و هر شروعى را پايانى است جز ذات بى پايان خداوندى كه هم آغاز است و هم انجام. زمان نيز مانند تمام مخلوقات الاهى از اين قاعده مستثنا نيست. روزگارى بر دنيا سپرى شده كه ديباچه زندگى دنيايى به شمار مى آيد و زمانى نيز خواهد گذشت كه پايان اين كتاب خواهد بود. برگه هاى پايانى كتاب زندگى انسان در زمين «آخرالزمان» خوانده مى شود.
انتظار فرج نه به معنای دست روی دست گذاشتن، بلکه به مفهوم امید، مقاومت و باور به برطرف شدن سختی‌ها تبیین شده و با اشاره به داستان حضرت موسی(ع) و بنی‌اسرائیل، نقش این امید در ایستادگی مؤمنان تشریح می‌شود.
انتظار سازنده به‌جای انتظار ویرانگر، بر محور عقلانیت و مسئولیت‌پذیری استوار است تا جامعه اسلامی را برای ظهور منجی و تحقق تمدن نوین آماده سازد.
« این الطالب بدم المقتول بکربلاء » کجاست آن کسی که خون شهید کربلا را انتقام کشد…