توسل به حضرت زینب کبری (س)، بانوی صبر و استقامت کربلا، از جمله شیوه‌هایی است که بسیاری از شیعیان در زمان گرفتاری و برای طلب حاجت به آن روی می‌آورند. در برخی منابع و نوشته‌های مذهبی، روش‌هایی برای نماز حاجت و ختم توسل به ایشان نقل شده است که از نماز دو رکعتی و قرائت سوره توحید تا ذکر صلوات و «یا حی یا قیوم» را در بر می‌گیرد.
نام علویان در طول تاریخ اسلام با روایت‌ها و برداشت‌های متفاوتی همراه بوده است؛ از پیوند با خاندان پیامبر(ص) و تشیع اثنی‌عشری تا انتساب به جریان‌هایی چون نصیریه. اما این شباهت‌ها و تفاوت‌ها از کجا سرچشمه می‌گیرند و منابع تاریخی درباره باورهای این گروه چه می‌گویند؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند بازخوانی انتقادی اسناد و تفکیک عنوان‌های مذهبی از یکدیگر است.
آیا محبت اهل‌بیت(ع) برای شیعه واقعی بودن کافی است؟ امام رضا(ع) در حدیثی صریح، سه معیار اساسی برای تشخیص پیروان حقیقی اهل‌بیت(ع) معرفی می‌کنند: تسلیم در برابر فرمان آنان، پایبندی به سخنانشان و مخالفت با دشمنانشان؛ معیارهایی که نشان می‌دهد تشیع، فراتر از ادعا و احساس، به تعهد و رفتار عملی نیاز دارد.
دعای فرج تنها نیایشی برای تعجیل در ظهور حضرت مهدی (عج) نیست؛ این دعای پرفضیلت، با یادآوری سختی‌های دوران غیبت و تأکید بر امید، توکل و توسل، جایگاهی ویژه در فرهنگ انتظار شیعه دارد. آشنایی با مفاهیم این دعا، پیشینه نقل آن و فضایل و آثار معنوی‌اش می‌تواند دریچه‌ای تازه برای درک عمیق‌تر این نیایش و نقش آن در زندگی فردی و اجتماعی منتظران بگشاید.
استاد جامعه المصطفی(ص)، با اشاره به جریان غالیان در دوران امام عسکری(ع) اظهار کرد: اعتقاد به استقلال اهل بیت(ع) از خداوند، اعتقادی نادرست است و امام عسکری(ع) با مقابله با چنین باورهایی، زمینه‌های اعتقادی و فکری شیعه را برای ورود به عصر غیبت فراهم کرد.
شناخت واقعی یک شیعه فقط به ادعا و سخن نیست؛ امام جعفر صادق(ع) در روایتی، زمان نماز را فرصتی برای سنجش میزان پایبندی شیعیان دانسته و بر مراقبت از نماز در وقت آن تأکید کرده‌اند؛ روایتی که اهمیت نماز را در سیره شیعی برجسته می‌کند.
دوران غیبت به معنای قطع ارتباط معنوی امام با شیعیان و محرومیت آنان از فیض ولایت نیست. در طول تاریخ، حکایت‌هایی از توسل مؤمنان به حضرت ولی‌عصر(عج) در شرایط دشوار نقل شده که از جمله آنها، ماجرای ابوراجح حِلّی است؛ پیرمرد شیعه‌ای که پس از تحمل شکنجه‌های سخت و قرار گرفتن در آستانه مرگ، با توسل قلبی به امام زمان(عج) شفا یافت.
حجت الاسلام مجید محمدی در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: تقیه به معنای سکوت مطلق یا تأیید شرایط سیاسی نیست؛ بلکه می‌تواند اقدامی حساب‌شده برای حفظ نیروها و استمرار حرکت دینی باشد؛ رویکردی که امام حسن عسکری(ع) آن را به‌خوبی دنبال کردند.
دوران امامت امام حسن عسکری(ع) کوتاه بود، اما در همین شش سال یکی از سرنوشت‌سازترین مراحل تاریخ تشیع رقم خورد. در شرایطی که حکومت عباسی ارتباط مستقیم امام با پیروانش را محدود کرده بود، آن حضرت با تقویت شبکه وکالت، ارسال مکاتبات، معرفی نیروهای مورد اعتماد و تأکید بر مهدویت، جامعه شیعه را برای دوره‌ای آماده کرد که دیگر دسترسی عمومی به امام امکان‌پذیر نبود.
امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در روایتی، استغفار مؤمنان برای یکدیگر را امری با آثار گسترده دانسته و در کنار آن، از ویژگی مهم شیعیان خاص سخن گفته‌اند؛ کسانی که میان آنچه بر زبان می‌آورند و آنچه در عمل انجام می‌دهند، فاصله‌ای نیست.
امام حسن عسکری(ع) در روزگاری که محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی، ارتباط مستقیم ایشان با شیعیان را دشوار کرده بود، از مسیر علم، تربیت شاگردان، حمایت از نویسندگان و نگارش نامه‌ها برای هدایت جامعه بهره گرفتند؛ آثاری که بخشی از میراث علمی آن حضرت را شکل داده و جلوه‌ای از نقش ایشان در گسترش معارف اهل‌بیت(ع) به شمار می‌رود.
ادعاهای منسوب به برخی مکاشفات عرفانی درباره شیعیان، از مشاهده آنان در قالب «سگ» و «خوک» تا برخی برداشت‌های جنجالی از ماجرای گوساله سامری و حضرت یعقوب(ع)، پرسش‌های جدی درباره مرز میان مکاشفه شخصی و حقیقت دینی ایجاد کرده است؛ در این میان، امام خمینی(ره) در تعلیقات خود بر «فصوص الحکم» پاسخی متفاوت و طعنه‌آمیز به ادعای مشاهده شیعیان به شکل خوک می‌دهد و می‌نویسد: شاید آن مرتاض، در حقیقت تصویر خودش را در آینه وجود شیعیان دیده باشد.
استاد حسین انصاریان از مهم‌ترین وظایف شیعیان در عصر غیبت می‌گوید؛ از شناخت امام زمان(عج) تا خودسازی و تلاش برای اصلاح جامعه.
زیارت جامعه کبیره، تصویری متفاوت از شیعه در روزگار بحران ارائه می‌کند؛ مؤمنی که نه در برابر حوادث منفعل می‌شود و نه اسیر شایعه و نفرت‌پراکنی. این زیارت، ولایت اهل‌بیت(ع) را با معرفت، مقاومت، اخلاق، خدمت و وحدت پیوند می‌زند و از جامعه مؤمنان می‌خواهد در سخت‌ترین روزها، امید و مسئولیت را فراموش نکنند.
آیا موجودات جهان «عین خدا» هستند یا آفریده او؟ پاسخ به این پرسش، یکی از مهم‌ترین نقاط اختلاف میان عرفان وحدت‌وجودی و نگاه کلامی و روایی شیعه است؛ اختلافی که به مرز میان خالق و مخلوق بازمی‌گردد.
شب جمعه در فرهنگ روایی شیعه تنها شبی برای عبادت نیست؛ روایات از حضور پیامبران و فرشتگان در کربلا و همراهی حضرت زهرا(س) با زائران امام حسین(ع) در این زمان حکایت دارند.
دعای توسل یکی از دعاهای شناخته‌شده و پرکاربرد در میان شیعیان است؛ دعایی که در فرازهای مختلف آن، پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) به عنوان وسیله‌ای برای تقرب به خداوند و طلب حاجت از درگاه الهی مورد توسل قرار می‌گیرند.
هفته وحدت فقط فرصتی برای یادآوری مشترکات مسلمانان نیست؛ می‌تواند بستری برای بازخوانی ارزش‌هایی باشد که شیعه و سنی را کنار هم قرار می‌دهد. حجاب، به عنوان یکی از آموزه‌های مشترک قرآن، می‌تواند یکی از همین نمادهای وحدت‌آفرین باشد.
در اندیشه شیعه، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های ارتباط امام زمان(عج) با مؤمنان در دوران غیبت، توجه و عنایت آن حضرت نسبت به شیعیان و حمایت معنوی از آنان است. بر اساس این باور، وجود مقدس امام عصر(عج) در تمام دوران غیبت، نسبت به وضعیت شیعیان بی‌تفاوت نیست و در مسیر هدایت و حمایت از آنان نقش دارد.
باور به ظهور قائم از خاندان پیامبر(ص)، یکی از مشترکات مهم مسلمانان است؛ هرچند درباره هویت، زمان ولادت و وضعیت کنونی این موعود، میان مذاهب اسلامی اختلاف دیدگاه وجود دارد.
در روزهایی که امام زمان(عج) تنها پنج سال داشت و عباسیان در جست‌وجوی او بودند، بانویی از خاندان اهل‌بیت(ع) مسئولیتی حساس بر دوش گرفت؛ «جده» با تدبیر و شجاعت، در حفظ جریان امامت و سامان‌دهی امور شیعیان نقشی فراموش‌نشدنی ایفا کرد.
ماه ربیع‌الاول، سومین ماه از تقویم قمری است. ربیع‌الاول پس از ماه‌های محرم و صفر که با ایام شهادت ائمه، وفات پیامبر، سوگواری و ... همراه است فرامی‌رسد و به دلیل مناسبت‌هایی مانند ولادت پیامبر (ص) و ... در باورهای عامه به عنوان ماه خروج از غم‌ها و ایامی خوش‌یمن و پر برکت شناخته می‌شود.
مدیر مسئول موسسه فرهنگی هنری موعود عصر(عج) ضمن تاکید بر ضرورت تامل بر فرازهای عاشورا یادآور شد: برای هریک از فرازهای زیارت عاشورا می توان یک کتاب نوشت. در میانِ انبوهِ مناسک و ادعیه، گاهی یک فرازِ کوتاه، چنان پرده از رویِ حقیقت برمیدارد که انسان را در برابرِ هویتِ خویش میایستاند. فرازِ «اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد و آل محمد» از زیارتِ عاشورا، نه یک طلسمِ لفظی، که منشورِ بصیرت افزایی است که وجدانِ تاریخیِ شیعه را به داوری میطلبد.
تولد پنهان، وکلای سری، ۴۰ عقیقه و یک عمه‌ی شاهد؛ این موارد راه‌حل‌های امام عسکری (ع) برای گفتن یک حقیقت بزرگ بود: امام هست ولی دیده نمی‌شود.
نهم ربیع‌الاول از مناسبت‌هایی است که درباره آن، سخنان و دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده است؛ آیت‌الله بهجت(ره) نیز در بیاناتی، با نگاهی قابل تأمل به این روز و نحوه مواجهه با آن پرداخته‌اند.
امام حسن عسکری(ع) از جمله امامانی است که حتی مخالفان نیز به بزرگی، علم و شجاعت او اعتراف کرده‌اند. حضرت آیت‌الله شهید خامنه‌ای در بیاناتی، بر این نکته تأکید می‌کنند که شهادت این امام بزرگوار در ۲۸سالگی، خود نشانه‌ای از عظمت شخصیت او و ظرفیت‌های شگفت‌انگیز یک الگوی الهی برای نسل جوان است.
امام حسن عسکری(ع)، یازدهمین پیشوای شیعیان، در سال ۲۳۲ق چشم به جهان گشود و به دستور خلیفه عباسی در سامرا و محله «عسکر» سکونت اجباری داشت. ایشان پس از شهادت پدر، شش سال امامت کرد و در سال ۲۶۰ق، در ۲۸سالگی، در سامرا به شهادت رسید؛ دوره‌ای همراه با ستم خلفای عباسی.
پیامبر گرامی اسلام فرموده اند: «افضل اعمال أمّتی انتظار الفرج»: یعنی بهترین اعمال امت من انتظار فرج امام زمان است.
تحلیل همه جانبه ای از کارنامه درخشان دوره امامت امام حسن عسکری(ع) و نیز مواضع دقیق و سنجیده آن حضرت در برابر تحولات سیاسی و توطئه بسیار خطرناک و پیچیده دشمنان اهل بیت علیهم السلام در یادداشتی تبلیغی تببین شد.
امام رضا(ع) در سیره و سبک زندگی خود، مهرورزی را تنها به خانواده و نزدیکان محدود نمی‌کرد؛ بلکه یاری فقرا، احترام به بردگان، دلجویی از دوستان و همسایگان و حتی برخورد کریمانه با مخالفان و پیروان دیگر ادیان، جلوه‌هایی از مکتب «امام مهربانی‌ها» بود؛ سیره‌ای که در آن، انسان‌دوستی، مدارا، بخشش و احترام به کرامت انسان جایگاهی ویژه داشت.