امام علی(ع) میفرمايند: به دنيا به ديد بیاعتنايی که بیميل به آن هستيد نگاه کنيد زيرا به خدا سوگند به زودی ساکنان زمين نقل مکان میکنند و آنان که با خوش گذرانی با کمال آسايش بسر میبرند به سخت ترين شرايط گرفتار میآيند. آنچه در دنیا وجـود دارد به زودی مثل ايـن است کـه قبل نبوده است و آنچه از آخرت وجود دارد به زودی مثـل بـاقیها خواهد بود.
آیتالله شیخ علیاکبر برهان از فقیهان مجاهد، عارفان مکتب تشیع و مربیان برجسته اخلاق بود که نقشی محوری در بازسازی هویت دینی و احیای پایگاههای مذهبی پایتخت ایفا کرد.
امیرالمومنین علی علیه السلام در حدیثی فرمودند: اَفْضَلُ العِبادَةِ الْعِفافُ، یعنی برترین عبادت ها عفاف است. حضرت در خطبه متقین نفس عفیف را از صفات مومن می شمارند.
بدزبانی و آسیبهای ناشی از آن در آموزههای اسلامی از جمله موضوعاتی است که در سخنان پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) مورد توجه قرار گرفته است. بررسی روایات نشان میدهد که گناهان زبانی مانند ناسزاگویی، غیبت، تهمت و سخنان آزاردهنده، علاوه بر آثار فردی، روابط اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و در مقابل، سکوت بهجا، تفکر پیش از سخن گفتن و عادت به گفتار نیک از راهکارهای مهار زبان معرفی شده است.
نهجالبلاغه، افزون بر تبیین مبانی اعتقادی، خداشناسی را زیربنای تربیت انسان معرفی میکند. از نگاه امیرالمؤمنین علی(ع)، اعتراف به ناتوانی در احاطه بر ذات و صفات الهی، در کنار تلاش برای شناخت خداوند به اندازه ظرفیت انسانی، زمینهساز اخلاص، بندگی، رشد اخلاقی و شکلگیری سبک زندگی توحیدی است؛ مسیری که معرفت را نقطه آغاز دین و تربیت میداند.
از جمله مفاهیم ارزشمندی که در آموزههای دینی به خصوص قرآن کریم، مورد عنایت و توجه قرارگرفته و به آن سفارش شده، احسان و نیکوکاری است.
امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام در بخشی از خطبه ۲۳ نهجالبلاغه، با دعایی سرشار از معرفت، از خداوند متعال جایگاه شهیدان، همراهی با سعادتمندان و همنشینی با پیامبران را درخواست میکنند.
در دکترین امنیتی و مدیریتی امیرالمؤمنین علی (ع)، حکمرانی بر تودهها بدون داشتن چشمان بیدار و نظام بازرسی دقیق، منجر به فساد داخلی و نفوذ خارجی خواهد شد.
خطبه ۲۰۱ نهجالبلاغه با تأکید بر استقامت در مسیر هدایت، به مؤمنان هشدار میدهد که کمیِ رهروان حق، نشانه نادرستی آن نیست. امیرالمؤمنین علی(ع) در این خطبه، با اشاره به سرنوشت قوم ثمود، مسئولیت انسان در برابر رضایت به ظلم و اهمیت پیمودن راه روشن هدایت را یادآور میشود.
وقتی قیمتها بالا میرود و سفرهها کوچکتر میشود، نگاهها به حاکمیت و بازار دوخته میشود. اما در قرن نخست هجری، امام علی در کوفه الگویی از نظارت بر بازار و مقابله با گرانفروشی ارائه داد که هنوز هم قابل تأمل است.
محمود کریمی مداح اهل بیت(ع) ضمن معرفی یک کتاب نوشت: جوانان عزیز، جواب تمامی سؤالات خود در تمام شئون زندگی را در این کتاب نورانی به راحتی جستوجو کنید.
در مکتب حکمرانی امیرالمؤمنین علی (ع)، اقتصاد تنها ابزاری برای تأمین معیشت نیست، بلکه یکی از ارکان اصلی «امنیت ملی» و «استقلال سیاسی» در مواجهه با دشمنان خارجی است.
خیانت فقط در عالمِ بیرون رخ نمیدهد. یک بیتوجهیِ چندروزه، یک «سردیِ حسابشده» یا نگاهِ یخزدهای که به جای «دوستت دارم» مژه بر هم میزند، شکلی از «خیانتِ عاطفیِ» پنهان است. تفاوت قهرِ زناشویی با قهرِ دو دوست در «تعلیقِ تعلق» است. دوست میتواند بگوید «فعلاً نمیبینمت»؛ اما زن و شوهر چارهای جز زیستن در کنار هم ندارند. این زیستنِ اجباری در سرما، زخمهایی میزند که بعدها حتی با پوزشِ عمیق هم خوب نمیشوند.
آستان مقدس علوی، از پروژه نگارش نسخهای نفیس از نهجالبلاغه بهعنوان نخستین پروژه از این نوع در جهان اسلام رونمایی کرد.
امام علی(علیه السلام) در بخشی از خطبه ۱۰۹ «نهج البلاغه» پس از بیان سکرات موت و وحشت های هنگام مرگ و از کار افتادن زبان، به بیان مرحله پایانی عمر و نقطه نهایی زندگی می پردازد و با تعبیراتی تکان دهنده چنان ترسیمی از این مرحله می کند که هر شنونده ای را تحت تأثیر قرار می دهد؛ گویی خود را در آن حال می بیند که می خواهد با زندگی وداع گوید.
در حکومت علوی مسئولی که اسیر هوا و هوس باشد، نه تنها برای جامعه سود ندارد، بلکه از بند کفش هم کمفایدهتر است.
در خطبه ۱۹۹ نهجالبلاغه، امیرالمؤمنین علی (ع) در آستانه یکی از نبردها، یاران خود را به پایبندی به اصول بنیادین دین دعوت میکند. ایشان نماز را عامل پاکی از گناه، زکات را مایه نزدیکی به خدا، امانتداری را معیار صداقت و انسانیت و آگاهی از علم الهی را ضامن تقوا و خودکنترلی معرفی میکنند؛ مجموعهای از اصول که بهعنوان نقشه راه زندگی مؤمنانه ترسیم شده است.
امام علی(ع) در سنت اسلامی فقط چهره ای سیاسی یا قهرمان میدان های نبرد نیست، بلکه در حافظه دینی مسلمانان به عنوان مرجع فهم، تبیین و اجرای حقیقت نیز شناخته می شود. سه عنوان باب مدینة العلم، القرآن الناطق و امیرالبلاغه، هر کدام بخشی از این جایگاه علمی را روشن می کنند.
امام خمینی(ره) درباره وصف امام علی (ع) میگفتند: امیر المومنین حضرت علی (ع) مظهر همه عدالتها و اعجوبه عالم است ، از صدر عالم تا ابد به جز رسول اکرم کسی به فضیلت او نیست، به مقام علی بن ابی طالب قسم که اگر ملائکه مقرّبین و انبیاء مرسلین – غیر از رسول خاتم که مولای علی و غیر اوست – بخواهند یک تکبیر او را بگویند نتوانند، او بحق عبد اللَّه است و پرورش یافته عبد اللَّه اعظم است.
بخشی از فرمان امیرالمؤمنین علی (ع) به مالک اشتر، به یکی از کلیدیترین اصول حکمرانی، یعنی اخلاق مسئولین در مواجهه با خواص و خویشاوندان، اختصاص دارد.
از دیدگاه نهجالبلاغه، جامعهای که نسبت به خود سختگیر و نسبت به دشمن نرم باشد، دچار ارتداد هویتی شده است.
امروزه متاسفانه سبک زندگی جوانان بسیار متفاوت شده و از همین روی دچار خطاهای بسیار میشوند. امیرالمومنین علیهالسلام راههای بسیاری برای سبک مناسب زندگی و رستگار شدن ارائه دادهاند که در واقع چگونه زیستن را آموزش میدهند.
امیرالمؤمنین با آرامش، اقتدار و اعتماد در قبال دشمن سخن میگوید؛ نه از موضع هیجان و نه از ادبیات ضعف.
بخش امور معارف اسلامی و انسانی آستان مقدس عباسی، از آمادگیها برای برگزاری مراسم رونمایی از پژوهش جدید سه جلدی درباره نهجالبلاغه خبر داد.
یکی از موقعیتهایی که آدمی ناگزیر در زندگی فردی و اجتماعی با آن روبهرو میشود، اختلافنظرها و کشمکشهایی است که گاه نحوه رفتار و موضعگیری او میتواند تأثیری سرنوشتساز برایش داشته باشد. اکنون این پرسش مطرح میشود که در مواجهه با چنین موقعیتهایی، امیر دانایی در نهجالبلاغه چه راهی را پیش پای ما میگذارند و ما را به چه نوع رفتار و موضعگیری دعوت میکنند؟
هنر مکتب علوی آن است که حتی در میانه نبرد، انسان را از سقوط به ورطه ظلم و بیاخلاقی حفظ میکند.
عدالت و حفظ حق مردم اصل غیرقابل چشمپوشی در سیرهی علوی بود، حتی اگر هزینههای سیاسی یا اجتماعی به همراه داشت.
حفظ عدالت در بازار با خوشبینی به تجار و در عین حال برخورد با محتکران بدون افراط مجازاتشان توصیهای علوی است.
«کلمات سید العرب ابیالحسن علیبنابیطالب» توسط شریف ابوالحسن محمد بن طاهر جعفری اصفهانی، ملقب به «اشرف جعفری»، در قرون چهارم و پنجم هجری، به زبان عربی و در اصفهان تالیف شد.
امیرالمؤمنین علی علیهالسلام در روایتی مهم درباره نقشۀ شیطان برای تفرقه سخن گفتهاند.