حضرت آیت الله جوادی آملی گفتند: انسان نباید بیش از نیاز واقعی خود به جمعآوری مال بپردازد؛ چراکه آنچه فراتر از نیاز است، در حقیقت انسان را به خزانهدار دیگران تبدیل میکند.
برخورد سخت امام علی علیهالسلام با کارگزاران خائن گویای آنست که عدالت درباره نزدیکان و منصوبین باید شدیدتر اجرا شود تا الگویی برای کل سیستم اداری باشد تا همه بدانند نزدیکی به قدرت، مصونیتی در برابر اجرای احکام ایجاد نمیکند.
در بخشی از نامه ۲۵ نهجالبلاغه، امیرالمؤمنین علی (ع) دستورالعملی دقیق برای جمعآوری و انتقال حیوانات زکات صادر کردهاند که قرنها از قوانین امروزی حقوق حیوانات پیشی گرفته است.
امام علی(ع) در نامهای به «زیاد» سفارش کردند: اسراف را رها کن، از امروز به فکر فردا باش و از تکبر بپرهیز. ایشان تأکید کردند که انسان تنها بر اساس اعمالش پاداش میگیرد.
زندگی یک رقابت مداوم با زمان است. اگر تمام تلاش خود را صرف به دست آوردن زمان و تحقق همهی آرزوها کنیم، به خستگی مفرط میرسیم. اما اگر کاملاً غافل باشیم، در حسرت فرصتهای از دست رفته میمانیم.
در خطبه چهلویکم نهجالبلاغه، امامعلیعلیهالسلام با اشارهای تند و هشداردهنده،حیلهگریوعهدشکنی را آفت بزرگ جوامع میخوانند و اعلام میکنند که جامعهای که زیرکی را با فریبکاری اشتباه میگیرد، از حقیقت صدق و وفاداری دور مانده است؛فضائلی که به باور امام، سپر انسان در برابر سقوط اخلاقی و ضمانت پایبندی به عهد الهی و انسانیهستند.
هر دلی که در این ایام سخت با بخشش ما به نرمی گراید و کانون هر خانهای که با اندک انفاق ما به گرمایی دوباره دست یابد، در حقیقت، سرمایهای ارزشمند برای فردای ما اندوخته است.
حکمت امیرالمؤمنین علیهالسلام گویای آن است که بسیاری از بیماریها دورانی دارد که با پایان دورانش خود به خود دفع میشود.
آیتالله عبدالله جوادی آملی از مراجع تقلید، نهجالبلاغه را کتاب تفسیر جامع و ماندگار قرآن کریم دانست و بر ضرورت آبرومندی، وحدت و دوری از باطل در جامعه اسلامی تأکید کرد.
آگاهی از سیره امام علی(ع) در همه ابعاد آن درس آموز، تحولآفرین و راهگشاست. نوع خوراک و پوشاک به عنوان بخشی از سیره آن حضرت برای شناخت سیره و سبک زندگی امام علی(ع) از اهمیت خاصی برخوردار است.
میانهروی و اعتدال در هر امری پسندیده است؛ بهویژه در موضوعات اقتصادی که تفریط در آن، شخص را به خساست کشانده و افراط در آن، انسان را فقیر میکند. امام علی(ع) در حکمت سی و سوم نهجالبلاغه تاکید بر رعایت اعتدال در مصارف اقتصادی، مرز اعتدال را بیان میکنند.
مفسر قرآن کریم با بیان اینکه هر کسی در برابر حق بایستد به هلاکت دچار میشود، اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) در کلامی میفرماید «مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ، هَلَکَ» [هر كه در برابر حق بايستد هلاك شود]؛ زیرا حق، شکستبردار نیست و هر مخالفتی با آن چیزی جز حسرت و سقوط به دنبال ندارد.
در خشکسالی، بارورسازی ابرها راهحلی قطعی نیست؛ زیرا باران به فرمان خداست، چنانکه امیرالمؤمنین(ع) میفرمایند آسمان و زمین مطیع اویند. خدای متعال خشکسالی را وسیله توجه انسان به درگاهش قرار میدهد تا نیاز مادی ما را به رشد معنوی پیوند دهد.
باید هرگاه لطف خدا را در پوشاندن عیبهای خود دیدیم، بهجای خوشدل شدنِ بیجا، به خود آییم و با شرمندگی زمزمه کنیم: «خدایا؛ شکر که رسوایم نکردی، کمکم کن تا اصلاح شوم.»
دعای باران زمانی خوانده میشود که انسان در برابر پدیدههای طبیعی مانند خشکسالی که بقای زندگی بر آن وابسته است، احساس درماندگی میکند. این عمل نمادی از پناه بردن دلها به خداوند در برابر سختیهاست.
هر انسانی در قیامت با آن چیزی محشور میشود که در دنیا آن را دوست میداشت و برایش زندگی میکرد.
زندگی موفق و سعادتمند، آن زندگیای است که در آن، آرزوها و خواستههای نفسانی، صرفاً در خدمت هدف نهایی و غایت خلقت انسان (یعنی قرب الهی و رستگاری ابدی) قرار گیرند، نه اینکه خود این آرزوها به جای هدف نهایی، هدفگذاری شوند.
خطبه هشتاد نهج البلاغه پیرامون موضوع زن و ویژگی های فطری و شخصیتی آن است. آنچه این خطبه را متمایز می کند، تفاسیر و تعابیر متنوع و گاه دور از متن کلام امیرالمومنین است. پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ این خطبه را این چنین تفسیر کرده است:
مسئول اسلامی باید بداند که مقام، فرصت خدمت است نه امتیاز شخصی. در نگاه علوی، موفقترین مدیر کسی است که پس از کنارهگیری از مسئولیت، جز رضایت الهی و دعای خیر مردم برایش نماند.
کلیپی از سخنرانی حجت الاسلام ناصر رفیعی در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود که با استناد به روایتی از امام علی (ع) اظهار داشت: خداوند حتماً دعای شما را میشنود و اجابت میکند.
سخن امیرالمومنین علی (ع) که "هر کس به کار غیر مهم بپردازد، کار مهم تر را تباه ساخته است!" ریشهای عمیق در آموزههای قرآنی دارد.
آیتاللهالعظمی جوادی آملی در ادامه شرح نهجالبلاغه و در تفسیر کلام قصار ۱۸۴ امیرالمؤمنین(ع) «مَا شَكَكْتُ فِي الْحَقِّ مُذْ أُرِيتُهُ» بیان داشتند: معرفت حقیقی، هنگامی که از سوی خداوند به بنده ارائه شود، هرگز با تردید همراه نیست و راه شک در آن بسته میشود.
طبق فرمایش امیر مؤمنان علیهالسلام جوانی، سلامتی و فراغت، زمانهایی هستند که سختی کار کمتر است. اگر آمادهسازی برای آینده را به دوران پیری و بیماری موکول کنیم، انرژی لازم برای حرکت و عمل صالح را نخواهیم داشت؛ چرا که آن زمان، زمان «شغل» و سختی است.
میثاق امیرفجر، با اشاره به فلسفه نگارش مجموعه ۲۰ جلدی «پیامبر اعظم(ص)» گفت: همواره در طول بیش از پنج دهه فعالیتم، نگاهم به زبان، خاصه زبان فارسی بر بلندای حجت اندیشه، فصاحت و بلاغت این زبان استوار بود. اصلیترین الگوی من در جنس روایی و بهره بردن از این زبان شاعرانه بهرهمندی از آن چیزی است که آئینهای سترگ چون کلام الله مجید(قرآن) به من انتقال داده است.
اندیشهی مرگ، اگرچه در ظاهر یادآور پایان است، اما در حقیقت آغاز نوعی بیداری است؛ بیداری از غفلت دنیا و بازگشت به معنای زندگی. یاد مرگ نه تنها زوال و فنا را به یاد نمیآورد، بلکه انسان را به سوی رشد، تقوا و انسانیت فرا میخواند.
در یکی از خشکسالیهای دوران زندگی حضرت امام امیرالمومنین علی علیه السلام، ایشان نماز باران اقامه کردند و پس از آن خطبهای بسیار پرمعنی و پرمحتوا با تعبیراتی بسیار زیبا و عمیق ایراد کردند.
تربیت کامل زمانی شکل میگیرد که موفقیت دنیوی، در خدمت تعالی روح و رضایت خدا قرار گیرد. والدینی که در عرصهی تربیت معنوی کم میگذارند، ندانسته آیندهای تیره و تار برای فرزندانشان میسازند؛ آیندهای به ظاهر موفقیت اما درون آن تهی از آرامش و معنویت.
در آیات متعددی از قرآن، واژهٔ «خیانت» با مفاهیمی چون امانتداری، عدالت، و وفاداری درهمتنیده است.
ما نباید هرگز فکر کنیم که دیگر کارمان از دست رفته و خدا ما را رها کرده است. این اطمینان قلبی، مانند یک لنگر محکم در میان تلاطمهای زندگی عمل میکند و به جای تسلیم در برابر سختیها، انسان را به جستجوی راهحلهای خلاقانه و توأم با امید ترغیب میکند.
استاد عبدالمحمد آیتی با این کار، به نوعی بنیانگذار مکتبی در ترجمه شد که در آن، دقت علمی، زیبایی ادبی، و وفاداری به اصل، سه رکن اساسی به شمار میروند.