نهج البلاغه
ایمانی که با صبر توأم نباشد، مرده و بیخاصیت است
نهجالبلاغه به عنوان تجلیگاه اندیشههای قرآنی، در جایجای خود به شرح این حقیقت پرداخته است که چگونه صبر و نماز میتوانند به عنوان دو بال پرواز، انسان را از زمینگیری در ابتلائات رهایی بخشد.
نهج زندگی | دل، بیحکمت میمیرد
امام علی در نهجالبلاغه با تشبیه دل به بدن، بر نیاز قلب انسان به طراوت حکمت تأکید میکنند و هشدار میدهند که دلبستگی به شهوات، جان را از اثرپذیری پند و اندرز محروم میسازد؛ حقیقتی که راه آرامش دل و رهایی از غبار غفلت را نشان میدهد.
زن و مرد در نهجالبلاغه؛ تفاوت در ویژگیها، برابری در کرامت
بحث تفاوتهای زن و مرد، امروز موضوع بسیاری از پژوهشهای روانشناسی است؛ اما قرنها پیش، در کلمات علی بن ابیطالب در نهج البلاغه به ابعاد جسمی، عاطفی و مسئولیتی این تفاوتها پرداخته شده است. تأکید امام(ع) بر اشتراک در گوهر انسانی، در کنار تمایز در نقشها، تصویری متفاوت از نسبت زن و مرد ارائه میدهد.
حدیث روز | حقوق فرزند از نگاه امام علی(ع)، سه وظیفه طلایی والدین
از انتخاب یک نام نیک تا تربیت شایسته و آموزش قرآن؛ امام علی در کلامی کوتاه اما عمیق در نهج البلاغه، سه حق اساسی فرزند بر پدر را یادآور میشوند؛ حقوقی که سنگبنای شخصیت و آینده هر انسان را شکل میدهد.
پندی از نهج البلاغه: نماز جمعه را سبک نشماریم
امام علی(ع) در نامه ۶۹ نهجالبلاغه با تأکید بر جایگاه والای نماز جمعه، مسلمانان را از سفر در روز جمعه پیش از اقامه این فریضه نهی میکنند و تنها جهاد در راه خدا یا ضرورتهای اجتنابناپذیر را استثنا میدانند؛ توصیهای که نشاندهنده نقش عبادی و اجتماعی نماز جمعه در تقویت وحدت و همبستگی مسلمانان است.
آزمایش اخلاص در نهجالبلاغه: راهنمایی برای زندگی بهتر
نهجالبلاغه، گنجینهای از گفتارهای دقیق و حسابشده امیرالمؤمنین علی است که حتی برای غیرمسلمانان نیز الهامبخش است.
در تفسیر سخنان امام علی(ع): رضایت مردم بر خشنودی خواص مقدم است
امام علی(ع) در عهدنامه مالک اشتر با نگاهی عمیق به فلسفه حکمرانی، حاکمان را از ترجیح خواص بر عموم مردم برحذر میدارد و تأکید میکند که خشنودی تودههای مردم، ضامن استحکام حکومت و نارضایتی آنان عامل سستی و سقوط آن است، حتی اگر خواص و نزدیکان در ظاهر همراه و راضی باشند.
آسیبهای دوران نوجوانی و جوانی از نگاه نهجالبلاغه
در نامه ۳۱ نهجالبلاغه، امام علی علیهالسلام خطاب به فرزندشان امام حسن علیهالسلام، به آسیبهای مهمی که جوانان را تهدید میکند اشاره فرمودهاند. از میان این رهنمودهای گرانبها، میتوان ۶ آسیب اساسی را که در دوران جوانی بیشتر نمود پیدا میکنند، استخراج کرد.
برترین بینیازی از نگاه امام علی(ع)؛ چرا ترک آرزوهای مادی آرامش میآورد؟
امید و آرزو موتور حرکت انسان است، اما آنگاه که آرزوهای مادی بیمهار شوند، انسان را به فقر درونی و وابستگی دائمی میکشانند. امام علی(ع) در حکمت ۳۴ نهجالبلاغه، با نگاهی عمیق به ریشه آرامش انسانی، «ترک آرزوها» را برترین نوع بینیازی معرفی میکند؛ سخنی که ناظر به مدیریت آمال دنیوی و تعادل میان دنیا و آخرت است.
مشتاقان دیدار خدا چه کسانی هستند؟
آیتالله مصباح یزدی از یاد خدا برای اشتیاق دیدار پرودگار یاد کرد و گفت: هرچه یاد و تمرکز بیشتر باشد، شوق نیز زیادتر میشود و برای امتحان، چند شب هنگام سحر، در جایی خلوت، دل خود را ساعتی متوجه خدا کنید.
نهج زندگی | راهکاری برای جذب دلهای گریزان
انسان خوشخُلق به مانند کسی است که درختِ وجودش متأثر از زیباییهای اخلاقی، آنچنان با طراوت گشته که دیگران، همچون شاخه هایی در اطراف او جمع گشته و از فیض وجود او بهره می برند.
حدیث روز | جایی که نعمت الهی به زنگ خطر تبدیل می شود
امیرالمؤمنین امام علی علیهالسلام در روایتی، نسبت به آزمونی بنام وفور نعمت هشدار میدهند.
بهترین و زیباترین حیا از نگاه نهجالبلاغه؛ وقتی انسان از خود شرم میکند
امیرالمؤمنین علیهالسلام در کلمات نورانی نهجالبلاغه، حیا را جوهره اخلاق اسلامی معرفی میکند؛ خصلتی که نهتنها نشانه ایمان، بلکه لباس اسلام است و زیباترین مرتبه آن، حیای انسان از خویشتن خویش دانسته شده است.
سه راهکار نهجالبلاغه برای مواجهه با فتنههای امروز
نهجالبلاغه امیرالمؤمنین علی(ع) در مواجهه با فتنهها، سه راهبرد روشن و کاربردی ارائه میدهد؛ ندادن امتیاز به فتنهگران، تفکیک فریبخوردگان از طراحان اصلی و حفظ اتحاد اجتماعی در برابر جنگ شناختی و رسانهای. راهبردهایی که با توجه به تحلیل رهبر انقلاب از حوادث اخیر بهعنوان «فتنه»، میتواند نقشه راه امروز جامعه ایران باشد.
شناخت جریان نفاق در عصر حاضر با تکیه بر خطبه ۱۹۴ نهجالبلاغه
در نشستی علمی، حجتالاسلام شکیبایی با تبیین خطبه ۱۹۴ نهجالبلاغه، ۱۷ ویژگی منافقان از جمله گمراهی، رنگبهرنگی، ظاهرآرایی، فتنهگری، آمیختن حق و باطل و برنامهریزی پنهان را برای شناخت نفاق در شرایط امروز بیان کرد.
حدیث روز | اعمال انسان بر نَسَب خانوادگی برتری دارد
أمیرالمؤمنین امام علی علیهالسلام در نهجالبلاغه میفرمایند: «کسی که کردارش او را به جایی نرساند، افتخارات خاندانش او را به جایی نخواهد رسانید.» این روایت یادآوری میکند که ارزش و موفقیت انسان به کردار و رفتار او وابسته است، نه به پیشینه خانوادگی.
راهکارهای نهجالبلاغه برای درمان نشخوار فکری
حتماً برای شما هم پیش آمده؛ ساعت دو نیمهشب است، همه خوابند، اما مغز شما در حال پخش کردن فیلمی تکراری از اتفاقی که سه سال پیش افتاده. آن حرفی که پنج سال پیش زدید، آن فرصتی که پارسال از دست دادید، یا آن فاجعهای که شاید ماه آینده رخ دهد. آشناست، نه؟ روانشناسها به این حالت "نشخوار فکری" میگوید. اما نکتۀ جالب اینجاست که قرنها پیش، نهجالبلاغه، نسخهای برای این وضعیت پیچیده که علم روانشناسی امروز هم آن را تایید میکند.
چرا قرآن «حیات طیبه» را راه نجات انسان امروز میداند؟
در جهانی که با وجود پیشرفتهای فناورانه با بحرانهایی چون اضطراب، افسردگی و فروپاشی خانواده مواجه است، بازخوانی مفهوم قرآنی «حیات طیبه» میتواند راهکاری بنیادین برای بازگشت آرامش و معنویت به زندگی فردی و اجتماعی انسان معاصر باشد؛ مفهومی که قرآن کریم آن را در ایمان و عمل صالح ریشهیابی میکند.
اولویت اصلی حکمرانی؛ عدالت برای عامه یا امتیاز برای خواص؟
پایداری دولت، نه با تکیه بر اطرافیان پرادعا، بلکه با حمایت قلبی مردمی که نگهبانان کشورند، تضمین میشود.
نهج حیات| عواملی که هر سرزمینی را دچار ویرانی میکند
امام علی (ع) به مالک تأکید میکنند نگاه او به آبادانی باید عمیقتر و جدیتر از نگاهش به دریافت مالیات باشد.
اخذ مالیات نباید به فقر تولیدکننده بینجامد؛ نظارت مستقیم امام بر بازار
امام علی(ع) شخصاً به بازارها میرفت و بر قیمتها و رفتار تجار نظارت میکرد و از کارگزاران خود میخواست که گزارشهای دقیق از وضعیت مردم ارائه دهند.
دنیاگریزی یا دنیاشناسی؟ بررسی یک شبهه درباره نهجالبلاغه
در پاسخ به شبهه رهبانیت در نهجالبلاغه، این متن نشان میدهد که مذمت دنیا در کلام امیرالمؤمنین(ع) نه دعوت به گوشهنشینی، بلکه هشدار نسبت به دلبستگی کور به متاع فانی است. نهجالبلاغه با تکیه بر قرآن و سنت نبوی، دنیا را ابزار تعالی انسان میداند نه هدف نهایی زندگی.
هنر وقتی میتواند معقول و مقبول باشد كه ریشه عقلانی داشته باشد
در آیین اختتامیه دهمین جشنواره «هنر آسمانی» که در سالن همایش مدرسه علمیه امام کاظم(ع) و به همت معاونت تبلیغ و امور فرهنگی حوزه های علمیه برگزار شد، یکی از پیام های حضرت آیت الله جوادی آملی با موضوع هنر ولایی و آسمانی پخش گردید.
تأکید بر جایگاه دعا و اعتکاف در ماه رجب / علمِ حقیقی باید از درون بجوشد، نه اینکه فقط در حافظه انباشته شود
حضرت آیتاللهالعظمی جوادی آملی در جلسه درس اخلاق خود، با گرامیداشت سالروز ولادت امام جواد علیه السلام و اعیاد موالید اهلبیت(ع)، به تبیین بخشی از کلمات قصار امیرالمؤمنین علی(ع) پرداختند.
چرا دعا کردن در منظومه معارف دینی جایگاهی فراتر دارد؟
یکی از مهمترین ابزارهایی که مؤمنان و رهروان راه حق به آن نیازمندند و خداوند آن را در اختیار این جبهه نهاده، «دعا» است. دعا ریسمانی است از سوی خداوند برای آنان که میخواهند در مسیر حق گام بردارند؛ وسیلهای برای تقرب و درخواست یاری از اوست.
راز خانوادههای شاد از نگاه نهجالبلاغه
امیرالمؤمنین علیهالسلام قرنها پیش، نکاتی را درباره رفتار با همسر، فرزند و دیگر اعضای خانواده بیان کردهاند که امروز روانشناسی خانواده آنها را تأیید میکند. مهربانی، کنترل خشم، و پرورش نقاط قوت، پایههای یک زندگی خانوادگی سالم و پایدار هستند.
نهج حیات | آنگاه که چراغ تجربه، پیشاپیشِ شور جوانی میتابد
در دنیایی که شتاب تصمیمگیری گاه بر تعمق و تدبیر پیشی میگیرد، نادیدهگرفتن تجربه سالخوردگان به یکی از چالشهای اجتماعی تبدیل شده است؛ در حالی که پیوند خردِ برخاسته از سالها آزمون و خطا با توان و انگیزه جوانان، میتواند مسیر پیشرفت فردی و جمعی را روشنتر و خطاهای آینده را کمتر کند.
عمر سرمایه اصلی انسان است؛ مواظب باشیم صرف لذتهای زودگذر دنیا نشود
حضرت آیتالله العظمی جوادی آملی در جلسه هفتگی درس اخلاق خود در مسجد اعظم قم تأکید کردند که عمر انسان سرمایهای بیهمتاست و استفاده نادرست از آن در پی دنبال کردن لذتهای زودگذر دنیا، باعث زیان جبرانناپذیر میشود. ایشان با اشاره به کلمات نورانی امیرالمؤمنین(ع)، یادآور شدند که هیچ نعمتی بدون هزینه به دست نمیآید و بهترین بهره از زندگی، صرف رشد معنوی و کسب علم در زمان آمادگی قلبی است.
نهج زندگی | گاهی خدا هشدار میدهد، اما نه با قهر، بلکه با نعمت!
نعمت، همواره نیازمند مراقبت است. هر نعمتی که انسان را از خدا غافل کند، در واقع نقمت است. اگر دیدیم که پس از معصیت، راه رزق و نعمت همچنان باز است، باید بیش از پیش استغفار کنیم؛ چراکه شاید آن نعمت، آزمایش پایانی باشد.
زیباترین خطبه نهج البلاغه کدام خطبه است؟
نهج البلاغه، گنجینهای از فصاحت، بلاغت و حکمت حضرت علی (ع) است؛ هر خطبهای در این کتاب مانند جواهری درخشان، با مفاهیم عمیق دینی و قدرت بینظیر کلام، دلها را روشن و اندیشهها را به تحیر وا میدارد. انتخاب زیباترین خطبه شاید کاری ناممکن باشد، اما خطبههای شقشقیه، غراء، اشباح، قاصعه و متقین جلوهای از اوج بلاغت و اثرگذاری سخن آن حضرت را به نمایش میگذارند.
