چرا بعضی نوجوانان با وجود آگاهی از اهمیت نماز، در خواندن آن سستی می‌کنند؟ کارشناسان تربیتی معتقدند تذکرهای مکرر و اجبار، همیشه راه‌حل نیست؛ گاهی حتی نتیجه معکوس دارد. استاد تراشیون با ارائه ۹ راهکار به والدین می‌گوید چگونه با محبت، الگوسازی و ایجاد تجربه‌ای خوشایند، زمینه علاقه‌مندی فرزندانشان به نماز را فراهم کنند.
یونس بختی، مسئول دفتر نمایندگی ولی‌فقیه در سازمان جوانان جمعیت هلال‌احمر در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: به نظر من مسئله اصلی، لزوماً «گریز جوان از معنویت» نیست؛ بلکه فاصله میان نیاز فطری او به معنویت و شیوه‌ای است که این معنویت به او عرضه می‌شود.
ناصر مهدوی، پژوهشگر حوزه فلسفه و دین در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: در شفقت‌ورزی باید به درون نسل جوان سفر کنیم و با شنیدن ناله‌های ناشنیده آنها و نیازهای سرکوب‌شده‌شان، به آنها فرصت انتخاب، ابراز وجود، داشتن حریم خصوصی و حق انتخاب شیوه زندگی بدهیم.
با آغاز سال تحصیلی، مدرسه دوباره به یکی از پررنگ‌ترین بخش‌های زندگی کودکان و نوجوانان تبدیل می‌شود؛ اما این فضای آشنا فقط در دنیای واقعی خلاصه نشده و سال‌هاست در ادبیات نیز به بستری برای شکل‌گیری دوستی، رقابت، ماجراجویی و تجربه‌های نخستین اجتماعی تبدیل شده است؛ از نیمکت‌های مدرسه ایرانی تا راهروهای جادویی هاگوارتز، نویسندگان بارها مدرسه را به جهانی برای روایت قصه‌های ماندگار تبدیل کرده‌اند.
نسل جدید در جهانی متفاوت از گذشته رشد کرده است؛ جهانی که در آن شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های نوین و دسترسی گسترده به اطلاعات، شیوه شکل‌گیری باورها و نگرش‌ها را دگرگون کرده‌اند. در چنین فضایی، انتقال آموزه‌های دینی دیگر نمی‌تواند صرفاً بر تکرار روش‌های سنتی استوار باشد؛ چراکه نوجوان امروز بیش از آنکه مخاطب منفعل پیام‌ها باشد، پرسشگر است و می‌خواهد نسبت میان باورهای دینی و زندگی واقعی خود را بفهمد. از همین رو، به نظر می‌رسد مسیر ارتباط با این نسل بیش از «گفتن»، به «شنیدن، اعتماد و گفت‌وگوی واقعی» نیاز دارد.
ورود کودکان و نوجوانان به دنیای ابزارهای هوشمند، نگرانی تازه‌ای برای خانواده‌ها ایجاد کرده است؛ از مدیریت زمان و حریم خصوصی گرفته تا احتمال مواجهه با محتوای نامناسب. در این میان، کارشناسان بر واگذاری تدریجی ابزارهای دیجیتال متناسب با نیاز تحصیلی فرزندان و جایگزینی «ممنوعیت مطلق» با نظارت هوشمند تأکید دارند؛ رویکردی که می‌تواند هم نیازهای آموزشی دانش‌آموزان را پاسخ دهد و هم مسیر مسئولیت‌پذیری و خودکنترلی آنها را هموار کند.
نوجوانان بیش از آنکه به بزرگسالانی نیاز داشته باشند که تصور می‌کنند همه پاسخ‌ها را می‌دانند، به کسانی نیاز دارند که بتوانند صادقانه بگویند: «من همه چیز را درباره دنیای تو نمی‌دانم، اما می‌خواهم آن را بشناسم؛ بیا با هم درباره‌اش حرف بزنیم.»
نوجوانی دوره‌ای است که فرزند بیش از هر زمان دیگری به دنبال استقلال، هویت و تجربه کردن انتخاب‌های شخصی خود است؛ اما گاهی واکنش والدین به این تغییرات، به جای تقویت رابطه، شکاف میان آنها را عمیق‌تر می‌کند. کنترل مداوم، مقایسه، تهدید، نادیده گرفتن احساسات و حتی نصیحت‌های طولانی، از جمله رفتارهایی هستند که می‌توانند خانه را به میدان کشمکش تبدیل کنند؛ در حالی که تربیت نوجوان بیش از کنترل، به اعتماد، گفت‌وگو و مرزبندی محترمانه نیاز دارد.
جنگ بر سر گوشی دیگر نسخه مؤثری برای دور کردن نوجوانان از دنیای مجازی نیست؛ قطع ناگهانی اینترنت می‌تواند مقاومت و تنش را بیشتر کند. اما یک چالش ۲۴ ساعته آفلاین، اگر با مشارکت خود والدین، برنامه‌ریزی قبلی و جایگزین‌های جذاب همراه شود، می‌تواند فرصتی باشد برای اینکه نوجوان بدون احساس محرومیت، دوباره لذت گفت‌وگو، بازی و وقت‌گذرانی خانوادگی را تجربه کند.
سال‌هاست نسل Z را با برچسب‌هایی مثل «تنبل»، «کم‌حوصله» و «وابسته به موبایل» می‌شناسیم؛ اما آیا واقعاً ماجرا همین است؟ زومرها در دنیایی بزرگ شده‌اند که بحران اقتصادی، کرونا، تغییرات بازار کار، شبکه‌های اجتماعی و نگرانی از آینده، بخشی از زندگی روزمره‌شان شده است. شاید آنچه نسل‌های قبل «تنبلی» می‌نامند، در واقع واکنشی متفاوت به جهانی باشد که دیگر وعده موفقیت در برابر تلاش بیشتر را نمی‌دهد.
گسترش شبکه‌های اجتماعی و حضور پررنگ نسل جدید در فضای دیجیتال، تنها شیوه دسترسی به اطلاعات و ارتباط با دیگران را تغییر نداده، بلکه بر الگوی شکل‌گیری و تداوم روابط نیز اثر گذاشته است؛ نسلی که در دنیای انتخاب‌های بی‌پایان رشد کرده، ممکن است در مواجهه با نخستین اختلاف یا دشواری، به جای گفت‌وگو و تلاش برای حفظ رابطه، به دنبال گزینه‌ای تازه باشد؛ مسئله‌ای که اهمیت آموزش مهارت‌های ارتباطی، گفت‌وگو و «ماندن» را بیش از گذشته برجسته می‌کند.
حواس‌پرتی، رفتارهای تکانشی و ناتوانی در تمرکز نوجوانان گاهی به‌سرعت به استفاده زیاد از فضای مجازی یا «بیش‌فعالی» نسبت داده می‌شود؛ اما متخصصان تأکید دارند پیش از هر قضاوتی باید علت این رفتارها به‌درستی بررسی شود. کتاب «اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی نوجوانان» با ارائه راهکارهای علمی و کاربردی، به والدین و مربیان کمک می‌کند تفاوت میان یک رفتار معمول و یک اختلال واقعی را بهتر بشناسند.
آیا نسل جدید واقعاً بی‌اراده‌تر و تنبل‌تر از نسل‌های قبل شده است؟ یک پژوهشگر معتقد است مسئله چیز دیگری است؛ سبک زندگی امروز بسیاری از فرصت‌های طبیعی برای تمرین صبر، تاب‌آوری و خویشتنداری را از نوجوانان و جوانان گرفته است.
حجت الاسلام دکتر زهیر اسلامی قرائتی، استاد حوزه و عضو هیئت علمی دانشگاه در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: در بسیاری از ادیان، نوعی شریعت‌گریزی و فاصله گرفتن از مناسک دیده می‌شود. انسان امروز نگاهی نقادانه و پرسشگر نسبت به سنت، گذشته و رویه‌های پیشین دارد و گاهی این سنن و احکام را در دنیای امروز، جامعه مدرن و تحولات آن، قابل فهم یا قابل اجرا نمی‌بیند و به همین دلیل از آنها فاصله می‌گیرد.
بسیاری از کودکانی که در سال‌های ابتدایی دبستان با علاقه کتاب می‌خوانند، با رسیدن به آغاز نوجوانی از مطالعه فاصله می‌گیرند؛ اما چرا ۱۲ سالگی به نقطه‌ای حساس برای عادت کتاب‌خوانی تبدیل می‌شود؟
نوجوان امروز در جهانی متفاوت از نسل والدینش رشد می‌کند؛ جهانی که فناوری، شبکه‌های اجتماعی و دسترسی گسترده به اطلاعات، سبک زندگی و نگاه او را تغییر داده است. تکرار جمله «زمان ما این‌طور نبود» نه‌تنها راه تربیت نسل جدید نیست، بلکه می‌تواند فاصله میان والدین و نوجوانان را بیشتر کند.
نسل Z برای روزهایی دلتنگ می‌شود که هیچ خاطره‌ای از آنها ندارد؛ از موسیقی و دوربین‌های آنالوگ گرفته تا خیابان‌ها و سبک زندگی دهه‌های گذشته. اما چرا نسلی که از کودکی با اینترنت و تلفن هوشمند بزرگ شده، ناگهان شیفته گذشته‌ای شده که هرگز در آن زندگی نکرده است؟
در روزگاری که نوجوانان می‌توانند در خلوت خود به انواع محرک‌های جنسی و محتوای نامناسب دسترسی داشته باشند، نظارت والدین همیشه امکان‌پذیر نیست؛ حجت‌الاسلام محسن عباسی‌ولدی با تأکید بر نقش «ایمان»، معتقد است نیرویی که می‌تواند در نبودِ ناظر بیرونی نوجوان را از گناه بازدارد، باید از درون او شکل گرفته باشد.
نوجوانی دوره‌ای است که هیجان‌طلبی، تصمیم‌های لحظه‌ای و میل به لذت‌های فوری می‌تواند بیش از همیشه خود را نشان دهد؛ رفتاری که گاهی والدین آن را به تنبلی یا بی‌مسئولیتی تعبیر می‌کنند.
لباس فقط یک انتخاب ظاهری نیست؛ وقتی خانواده و فضای مجازی الگوهای متناقضی به نوجوان می‌دهند، هویت و عزت‌نفس او هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
بیکاری در دوران نوجوانی می‌تواند آغازگر بسیاری از آسیب‌ها و سرگرمی‌های نامناسب باشد. کارشناس خانواده با اشاره به پیامدهای منفی بی‌برنامگی نوجوانان در ایام فراغت، بر ضرورت برنامه‌ریزی والدین برای مهارت‌آموزی و حتی اشتغال تابستانی فرزندان تأکید کرد.
کنترل شدید نوجوان همیشه به معنای مراقبت نیست؛ گاهی نتیجه‌اش پنهان‌کاری و فاصله گرفتن فرزند از خانواده است. یک روانشناس و حقوقدان از راهکاری متفاوت می‌گوید: آموزش «خودمراقبتی» و مهارت «نه گفتن».
مسجد پنج‌تن آل‌عبا(ع) در قرچک تلاش کرده است با برگزاری برنامه‌های مختلف فرهنگی، اجتماعی و محرومیت‌زدایی و همچنین تجمع‌های شبانه، ارتباط نوجوانان محله با مسجد را حفظ کرده و گسترش دهد.
نسل زد در شرایطی قرار گرفته که از یک سو با آزادی و دسترسی گسترده دنیای مجازی مواجه است و از سوی دیگر باید محدودیت‌ها و قواعد دنیای واقعی را بپذیرد. این نسل بیش از گذشته به استقلال احتیاج دارد، اما نبود تعادل میان آزادی و محدودیت می‌تواند علاوه بر آسیب زدن به رابطه والدین و فرزندان، زمینه‌ساز بروز آسیب‌های فردی و اجتماعی شود.
تا به حال برای پیدا کردن یک لباس زیبا، کاربردی و متناسب با پوشش اسلامی، مجبور شده‌اید چندین فروشگاه را زیرورو کنید؟ پشت این کمبود، یک جای خالی مهم دیده می‌شود: طراحانی که هم با دنیای مد و طراحی آشنا باشند و هم نیازهای واقعی زنان ایرانی را بشناسند. اگر به هنر و طراحی علاقه دارید، شاید این جای خالی قرار است با ایده‌های شما پر شود
گاهی برای نماز پنج دقیقه وقت داریم، اما آن را در یک دقیقه تمام می‌کنیم؛ انگار نماز هم یکی از کارهای فهرست روزانه است که باید سریع تیک بخورد. غافل از اینکه نماز خوب، نه مسابقه است و نه الزاماً با گریه و حال عجیب معنوی همراه می‌شود؛ از جایی ساده‌تر شروع می‌شود: ادب، آرامش و چند دقیقه وقت گذاشتن برای ایستادن در برابر خدا.
نسل جدید برای یادگرفتن، امکانات کم ندارد؛ از این کلاس فوق‌برنامه گرفته تا آن یکی. اگر هم چیزی را ندانید، چند ثانیه بعد گوگل یا هوش مصنوعی جواب را جلوتان می‌گذارد.
رضا معممی مقدم، کارشناس مسائل دینی در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: اگر کسی اسلام را قبول دارد، خدا و پیامبر(ص) را قبول دارد و وجوب نماز و روزه را نیز انکار نمی‌کند، اما به دلیل ضعف، غفلت، سستی یا گناه آنها را انجام نمی‌دهد، نباید به‌سادگی حکم به خروج او از اسلام کرد.
یک لباس می‌تواند برای والدین فقط یک انتخاب ساده باشد، اما برای نوجوان بخشی از هویت و استقلال اوست؛ به همین دلیل یک تذکر تند درباره پوشش می‌تواند خیلی سریع به قهر، لجبازی یا پنهان‌کاری منجر شود. والدین به جای تحقیر و کنترل سلیقه نوجوان، پیش از خرید درباره خط قرمزها گفت‌وگو کنند، میان «تفاوت سلیقه» و «مسئله واقعی» تفاوت بگذارند و در چارچوبی مشخص، حق انتخاب را به فرزندشان بدهند.
نوجوانی فراتر از یک بحران ساده است؛ تشخیـص به‌موقع مرز میان رفتارهای معمول بلوغ و اختلالاتی چون افسردگی، نیازمند تغییر رویکرد تربیتی از مدیریت دستوری به مشاوره و حمایت است. با تقویت پیوند عاطفی و پرورش تاب‌آوری، می‌توان چالش‌های این دوره حساس را به فرصتی برای رشد و بالندگی نسل نو تبدیل کرد.