معارف
حتی اگر حق با توست، اینجا باید بحث را تمام کنی! / درس مهم اصحاب کهف
آیتالله حائری شیرازی با اشاره به ماجرای اصحاب کهف، یک توصیه مهم برای زندگی روزمره دارد: گاهی درست در لحظهای که احساس میکنیم برنده بحث هستیم، باید گفتوگو را متوقف کنیم؛ چرا که ادامه جدال میتواند یک اختلاف ساده را به کینه و فروپاشی رابطه تبدیل کند.
چه کنم تا نمازم از ترس جهنم نباشد؟
پیامبر اکرم(ص) در پاسخ به پرسشی درباره گریههای فراوان خود فرمود: «آیا بندهای شکرگزار نباشم؟»؛ سخنی که به تعبیر مرحوم علامه مصباح یزدی، نشان میدهد توجه به نعمتهای الهی میتواند فطرت شکرگزاری و عشق به خدا را در انسان بیدار کند.
توبه؛ از زنجیره اضطراب تا مسیر بازسازی اعتمادبهنفس| روانشناسی معنوی چگونه گناه را به فرصتی برای رشد تبدیل میکند؟
پژوهشگر قرآنی با تأکید بر تفاوت «احساس گناهِ مسموم» و «توبه سازنده» میگوید: توبه در روانشناسی معنوی نه ابزاری برای تحقیر انسان، بلکه فرآیندی برای پذیرش مسئولیت، بازسازی اعتمادبهنفس و آغاز دوباره است؛ بهگونهای که اگر گناه به رشد اخلاقی منجر شود، بهجای آسیب روانی میتواند نقش «سمزدایی» داشته باشد. به گفته زهرا عاصمی، فهم رابطه دین و روان نیز زمانی دقیقتر خواهد بود که باورهای معنوی بدون تقلیلدادن آنها به صرفاً پدیدههای روانشناختی، در بستر فرهنگی و دینی هر جامعه بررسی شوند.
راه نجات از فریب، پناه بردن به قرآن و عترت است
مرحوم آیتالله محمدتقی بهجت در توصیهای اخلاقی، با هشدار نسبت به فریب و دروغ، بر ضرورت حفظ پیوند با قرآن و عترت تأکید کرد و گفت: نباید دروغ را از مردم دنیا خرید و پذیرفت.
احکام شرعی | حیله برای فرار از ربا
حضرت آیتالله نوری همدانی به استفتائی پیرامون «حیله برای فرار از ربا» پاسخ گفتند.
روایت کمتر دیدهشده از جامعه نبوی؛ از مشارکت زنان و جوانان تا کرامت انسانی
رئیس پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت(ع) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: در دوره پیامبر(ص) زنان در امور سیاسی و اجتماعی و فرهنگی دخالت می کنند حتی در امور اقتصادی و نظامی هم فعالیت می کنند. در غزوه حنین برخی زنان در کنار مداوای مجروحان، سلاح به دست گرفتند و از جان پیامبر (ص) دفاع کردند.
برای شادابتر شدن چه کنیم؟ توصیههای جالب پیامبر(ص) و امام صادق(ع)
شادابی و نشاط را فقط در نسخههای امروزی جستوجو نکنید؛ در برخی روایات اسلامی، توصیههایی برای تقویت روحیه و سرزندگی آمده که از پیادهروی و تماشای سبزه و آب جاری تا معاشرت با دوستان و توجه به پاکیزگی را دربرمیگیرد. امام صادق(ع) در روایتی از مجموعهای از عوامل شادابی و شکوفایی سخن گفته است؛ توصیههایی که نشان میدهد توجه به نشاط جسم و روان، در آموزههای اسلامی نیز جایگاه ویژهای داشته است.
حکم شرعی| آیا جنین سقط شده، غسل و کفن دارد؟
دفتر رهبر شهید انقلاب اسلامی به استفتائی درباره حکم شرعی غسل و کفن جنین سقط شده پاسخ داد.
تفاوت نگاه مسیحیت و اسلام به نسبت ایمان و عقل
ایمانگرایی یکی از رویکردهای مهم در الهیات مسیحی است که در برخی قرائتها، ایمان را مقدم بر عقل یا حتی در تقابل با آن میداند؛ رویکردی که در سنت اسلامی، به دلیل اعتبار عقل در شناخت اصول دین، پذیرفته نیست.
پاسخ به یک شبهه روایی؛ آیا بیماری فرزند کفاره گناهان والدین است؟
برخی از آیات و روایات ممکن است در نگاه نخست، معنایی چالشبرانگیز به ذهن متبادر کنند؛ اما با دقت بیشتر در مفهوم و مقصود آنها، میتوان به معنایی دقیقتر رسید و از برداشتهای نادرست فاصله گرفت.
روایت آیتالله نجابت از روش تربیتی آیت الله قاضی
آیت الله سید علی قاضی در رفتار با دیگران، توجه ویژهای به شاد کردن دلها داشت؛ چنانکه به نوجوانی که در حمام کفش او را جفت میکرد، بیش از دستمزد معمول میپرداخت و هدفش را شادی دل او و بهره معنوی از این کار میدانست.
اینفوگرافیک|همسر، یاور و یکی از بزرگترین حامیان پیامبر(ص)
انتخاب حضرت خدیجه (س) برای ازدواج، بیش از آنکه انتخاب یک موقعیت اجتماعی باشد، انتخاب یک شخصیت والا بود.
استوریموشن | وقتی دل، بیواسطه با خدا حرف میزند
در میان شتاب و هیاهوی زندگی، گاهی فقط چند لحظه خلوت کافی است تا دوباره خودمان را پیدا کنیم؛ جایی که دعا، از مرز واژهها میگذرد و به نجواهای عمیق دل با خدا میرسد.
مسلمان بودن بدون «ظاهر مذهبی» شدنی است؟ / معممی مقدم: اسلام هم باطن را میخواهد و هم ظاهر را / مذهبی بودن را نباید صرفاً با ظاهر و حضور در مراسم سنجید
رضا معممی مقدم، کارشناس مسائل دینی در گفتگو با پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ اظهار داشت: اگر کسی اسلام را قبول دارد، خدا و پیامبر(ص) را قبول دارد و وجوب نماز و روزه را نیز انکار نمیکند، اما به دلیل ضعف، غفلت، سستی یا گناه آنها را انجام نمیدهد، نباید بهسادگی حکم به خروج او از اسلام کرد.
طبیب حکیم و حکیم طبیب؛ بازخوانی میراث اخلاقی ابن سینا در دنیای امروز
ابن سینا به ما یادآوری میکند که پزشکی فراتر از دانش فنی و تجویز دارو است. او در مکتب خود همواره بر اخلاق و نگاه معنوی به انسان تأکید داشت؛ رویکردی که برای پزشکان و کادر درمان عصر حاضر، نقشه راهی ارزشمند است.
احکام شرعی | همراه داشتن گردنبند «چهار قل»، بدون وضو
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «همراه داشتن گردنبندِ چهار قل، بدون وضو» پاسخ گفتهاند.
رد مظالم؛ راهکار جبران حقالناس
کارشناس دینی گفت: بسیاری از افراد در طول زندگی خود ممکن است حقالناسی بر ذمه داشته باشند؛ اما شرایطی پیش میآید که فرد، صاحب حق را نمیشناسد، به او دسترسی ندارد و یا در صورت شناخت، تلاش برای حلالیتطلبی مستقیم، موجب ایجاد مفسده یا آشوب میشود. در چنین مواردی، حکم شرعی این است که فرد باید از طریق «رد مظالم»، دین خود را ادا کند.
قلهی صبر؛ روایتی از بردباری آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی
بخشیدنِ قاتل، آن هم کسی که عزیزترین فردِ زندگیات را به بیرحمانهترین شکل ممکن کشته است، دشوارترین آزمونِ انسانی است. آیتالله ابوالحسن اصفهانی در آن لحظهی جانکاه، نه تنها نماز را با استقامت به پایان برد، بلکه کینهتوزی را نیز با بخشش معاوضه کرد.
معنای پاک کردن حضرت عیسی از یهودیان یعنی چه؟؛ رمزگشایی از یک تعبیر بحثبرانگیز قرآن
تطهیر حضرت عیسی (ع) در آیه ۵۵ سوره آلعمران به معنای مجازی و به معنای نجات جان ایشان از توطئه یهودیان برای قتل است.
تقویم خدا در آسمان؛ ماه چگونه روزهای زندگی ما را میشمارد؟
اگر تقویم از زندگی بشر حذف شود، نظم بسیاری از امور اقتصادی، اجتماعی و حتی کشاورزی و زندگی روزمره از بین میرود؛ اما آیا برای فهمیدن زمان همیشه به تقویمهای چاپی و محاسبات پیچیده نیاز داریم؟ شکلهای گوناگون ماه در آسمان، خود یک «تقویم طبیعی» است؛ تقویمی که با نگاهی دقیق به هلال و تغییرات آن، میتوان گذر روزهای ماه را از روی آسمان تشخیص داد.
احکام شرعی | ضمان در صورت ارائه گزارش نادرست
حضرت آیت الله مکارم شیرازی به استفتائی پیرامون «ضمان در صورت ارائه گزارش نادرست» پاسخ گفتند.
درس اخلاق |جوانی بهترین فصل اصلاح نفس و بازگشت به خداست
آیتالله محفوظی جوانی را «بهار توبه» مینامند؛ چرا که بار گناه سبکتر و قلب، آمادگی بیشتری برای اصلاح دارد. با گذشت عمر، ریشههای گناه در جان مستحکمتر و قلب دچار کدورت و ظلمت بیشتری میشود.
کدام صفت رذیله کلید شر است؟
یکی از آسیبهای جدی در رفتارهای فردی و اجتماعی، پدیده «غضب» یا عصبانیت است. حجتالاسلام والمسلمین فلاح با اشاره به روایت نورانی امام صادق (علیهالسلام) که میفرمایند: «اَلْغَضَبُ مِفْتَاحُ کُلِّ شَرٍّ»، به تحلیل این ویژگی مخرب پرداخته و تأکید میکند که برخلاف تصورِ برخی، نمیتوان از مسیر خشم به خیر و برکت دست یافت.
اگر خدا مهربان است، چرا در قرآن «جبار»، «مکار» و «ضار» نامیده شده است؟
وقتی در قرآن با تعابیری مانند «جبّار»، «مکر» و «ضرر» درباره خداوند روبهرو میشویم، ممکن است در نگاه نخست معنایی متفاوت از آنچه درباره خدای مهربان میشناسیم به ذهن برسد؛ اما آیا این برداشت نخستین، با معنای واقعی این تعابیر در قرآن همخوان است؟
فتوتیتر | کار خیر؛ وقتی پای عشق به خدا در میان است
وقتی توفیق انجام کار خیر نصیب انسان میشود، خودِ این توفیق نعمتی الهی است. در نگاه قرآنی، نیکی کردن مراتبی دارد؛ از امید به اجر و پاداش تا جایی که محبت خدا انگیزه اصلی انسان برای خیرخواهی میشود.
چرا وقتی فردی می میرد می گویند دیدار به قیامت
حجتالاسلام و المسلمین رضا محمدی در پاسخ به پرسشی دربارهی معنای رایجِ «دیدار به قیامت» توضیح داد که این تعبیر در گفتار عامه، بیشتر ناظر به قیامت صغرا یعنی مرگ و مرحلهی پس از آن است، نه لزوماً قیامت کبرا.
درس اخلاق | اثر معنوی مصلی در خانه از نگاه آیت الله العظمی جوادی آملی
خانه مؤمن تنها محل سکونت نیست؛ میتواند با نماز، دعا و مناجات، به محیطی نورانی و آرامبخش تبدیل شود. آیتالله جوادی آملی در تفسیر سوره حجر، به توصیهای کمتر مورد توجه درباره «مصلی» در خانه اشاره کردهاند.
احکام شرعی | اگر در نیت روزه استیجاری تردید کنیم، روزه صحیح است؟
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «تردید در نیت روزه استیجاری» پاسخ گفتهاند.
سیری در القاب امام زمان (عج)؛ منتظر واقعی کنشگر است یا منزوی؟
«خلیفهالرحمن» یعنی نماینده خدا بر روی زمین، نه برای اعمال قدرت، بلکه برای جاری کردن «رحمت واسعه».
از پیامرسانی تا مدیریت وجوهات؛ بازخوانی نقش سازمان وکالت در عصری که شیعه در محاصره بود
در روزگاری که سامرا به پادگانی محصور برای امام یازدهم و شیعیان تبدیل شده بود، سازمان وکالت نه فقط یک نهاد مالی، بلکه شریان حیاتی ارتباط و حفظ هویت شیعه بود که زمینهساز گذار به دوران غیبت شد.
