معارف
آیا فهم دین در انحصار روحانیون است؟ / مهدوی: روحانی ها مسئله را وارونه کردند و گفتند شما نمیفهمید/ قرآن برای مردم کوچه و بازار آمده نه برای علما…
ناصر مهدوی، پژوهشگر حوزه فلسفه و دین در گفتگو با مبلغ اظهار داشت: اصل این است که قرآن و مخاطب آن، انسان است و هیچ واسطهای میان انسان و خداوند وجود ندارد. اگر انسانها با مشکلی مواجه شدند، در آن صورت به یک متخصص مراجعه کنند؛ اگر او واقعاً متخصص باشد و بتواند به پرسشها پاسخ دهد.
میانبر شاد زیستن؛ نسخهای که قرآن برای آرامش دل پیشنهاد میدهد
شادی واقعی فقط در خوشگذرانی و لذتهای زودگذر خلاصه نمیشود؛ آموزههای دینی، ایمان به خدا و یاد او را راهی برای رسیدن به آرامش قلبی و شادی پایدار میدانند؛ شادیای که نه با گناه همراه است و نه با آزار دیگران.
تکبّر چه اسباب و انگیزههایی در وجود انسانهای متکبّر دارد؟
تکبّر از رذایل اخلاقی است که انسان را به بزرگ دیدن خویش و کوچک شمردن دیگران میکشاند؛ اما ریشههای آن تنها در ثروت، قدرت یا جایگاه اجتماعی خلاصه نمیشود. علم، عبادت، نسب، زیبایی، فزونی یاران و حتی احساس کمال نیز میتوانند زمینهساز این بیماری اخلاقی شوند.
ببینید| چه جامعهای میتواند پذیرای مهدی موعود ارواحنافداه باشد؟
پاسخ رهبر شهید انقلاب رضواناللهعلیه را درباره جامعه مهدوی ببینید و بشنوید.
چرا تکبّر، ریشه بسیاری از انحرافات اخلاقی و اجتماعی است؟
تکبّر و استکبار، تنها یک خصلت ناپسند اخلاقی نیست، بلکه رذیلهای ویرانگر است که میتواند انسان را از پذیرش حق، کسب دانش، اصلاح خویش و حتی حفظ جایگاه اجتماعی محروم سازد. این خوی زشت، در ساحت فردی و اجتماعی، پیامدهایی چون کفر، انزوا، محرومیت از موفقیت و ... را به دنبال دارد.
این «دقالباب» کلید بهشت است؟!
پایان ماههای سوگواری محرم و صفر و فرارسیدن ماه ربیعالاول، در فرهنگ عامه ایرانیان نقطه عطفی در تغییر مناسبات اجتماعی و آیینها و آداب و رسوم بوده است؛ گذر از دو ماه سوگواری و ورود به ماهی که در باور عمومی گشایش و شادمانی به دنبال دارد، با آداب و رسومی همراه است که البته بخشی از آنها در گذر زمان ارتباط تنگاتنگی با خرافه نیز پیدا کردهاند.
آیتالله حائری شیرازی: حرکت اصلی انسان به سوی خدا با «محبت» صورت میگیرد
آیتالله حائری شیرازی با بیان اینکه انسان معمولاً اعمال قابل اندازهگیری مانند نماز، صدقه و دیگر کارهای خیر را معیار پیشرفت معنوی خود میداند، گفت: ممکن است انسان تأثیر محبت و ولایت امیرالمؤمنین(ع) را در سیر الیالله خود بهصورت محسوس درک نکند، اما حرکت اصلی انسان در مسیر خدا با همین محبت و ولایت صورت میگیرد
ربیعالاول زیر سایه دهه محسنیه؛ بازخوانی یک اختلاف
شهادت حضرت محسن (ع) یکی از مظلومانهترین وقایع تاریخ اسلام است و در منابع معتبر ذکر شده است. اما بزرگداشت این واقعه، نیازمند دقت تاریخی و هماهنگی با سیره اهلبیت (ع) است. نادیده گرفتن دهه محسنیه به معنای انکار شهادت حضرت محسن (ع) نیست، بلکه به معنای پرهیز از تحریف تاریخی و حفظ تعادل در مناسبتهای دینی است.
نصیحت عارفانه امیرالمؤمنین؛ گناه را نه فقط حرام، بلکه همچون سم و لجن ببین
حضرت آیتالله جوادی آملی در درس اخلاق خود، عبادتکنندگان را بر اساس انگیزه بندگی به سه گروه تقسیم کرد. به گفته وی، برخی از سر ترس عبادت میکنند، گروهی با انگیزه رسیدن به بهشت و عدهای نیز از سر شکر و شوق دیدار خداوند.
سه آیهای که به بهانه هجرت پیامبر (ص) نازل شد
یکی از رویدادهای مهم تاریخ اسلام مربوط به هجرت حضرت پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله از مکه به مدینه است و خداوند حداقل سه آیه از آیات قرآن را در همین حوالی زمانی نازل کرد.
توسل به اهلبیت(ع) ضامن بقای نظام و حفظ جامعه است
مرحوم علامه مصباح یزدی با تأکید بر استمرار توسل به اهلبیت(ع)، از مؤمنان خواست در تصمیمها و اقدامات خود به حضرت ولیعصر(عج) توجه داشته باشند و ضمن انجام وظیفه، حفظ ایمان، نظام و جامعه را در پناه اهلبیت(ع) جستوجو کنند، زیرا این پیوند، پشتوانهای الهی است.
پلکانِ هجرت؛ بازخوانیِ وقایع در پرتوِ آیات وحی
هجرت پیامبر (ص) از بیعتهای عقبه تا معجزات غار ثور، مسیرِ پیریزی تمدن اسلامی را در پرتو آیات الهی رقم زد.
عطسه؛ نشانه صبر یا خرافه؟ اسلام درباره «تک عطسه» چه میگوید؟
هر بار که کسی عطسه میکند، بعضیها میگویند «صبر کن، عطسه شگون ندارد!»؛ اما آیا این باور واقعاً ریشه دینی دارد؟ در روایات اسلامی، عطسه نه نشانه بدیمنی، بلکه امری مرتبط با سلامت و شکرگزاری دانسته شده و برای عطسهکننده و کسی که عطسه او را میشنود، آدابی نیز بیان شده است. پس ماجرای «بعد از عطسه باید صبر کرد» از کجا آمده است؟
عدالت پشت میز قضاوت یا رحمت در آغوش شفاعت؟
تصور کنید در یک دادگاه بزرگ نشستهاید و قاضی با نگاهی نافذ به پروندههای روی میز خیره شده است؛ در این فضا هرگونه توصیه یا میانجیگری بوی پارتیبازی و بیعدالتی میدهد. بسیاری از منتقدان و حتی دینپژوهان با همین نگاه به سراغ مفهوم شفاعت میروند و میپرسند چگونه ممکن است خداوند عادل، جرم کسی را به خاطر وساطت دیگری نادیده بگیرد؟
وقتی اسلام جهان را متحول کرد؛ روایت شگفتانگیز دانشمندان از تمدن اسلامی
تمدن اسلامی چگونه در چند قرن به یکی از کانونهای بزرگ علم، فرهنگ و تمدن جهان تبدیل شد؟ از ریاضیات و پزشکی و شیمی تا فلسفه و هنر، دانشمندان و پژوهشگران بسیاری بر تأثیر گسترده مسلمانان بر تمدن بشری و انتقال دانش به اروپا تأکید کردهاند؛ روایتی از روزگار شکوفایی اسلام که هنوز یکی از فصلهای مهم تاریخ علم و تمدن به شمار میرود.
شمر بن ذیالجوشن؛ خروجیِ کدام تفکر بود؟
شمر بن ذیالجوشن، با وجود مشارکت در شهادت امام حسین(ع)، اطاعت از فرمان حاکمان را توجیه رفتار خود میدانست. در کنار این گزارش، روایتی منقول از حذیفه درباره اطاعت از امیر حتی در صورت ظلم، زمینه بررسی مبانی فکری این رفتار را فراهم میکند.
اسلام در مسیر ادویه و ابریشم؛ روایت تمدنی از تاجران مسلمان در شرق آسیا
برخلاف تصورات رایج که فتوحات نظامی را عامل اصلی گسترش اسلام میدانند، شواهد تاریخی نشان میدهد اسلام در شرق آسیا با قدرت نرمِ تجارت و اخلاق گسترش یافته است. بازرگانان مسلمان با تکیه بر اصول انسانی، اعتماد مردمان این مناطق را جلب کردند و مدلی ماندگار از تمدنسازی را ارائه دادند که امروز نیز میتواند الگوی دیپلماسی فرهنگی باشد.
بندگان خاص خدا چنین کسانی هستند
قرآن کریم در ترسیم سیمای «عبادالرحمن»، مجموعهای از ویژگیهای اخلاقی، عبادی و اجتماعی را برمیشمارد؛ از تواضع و بردباری و شبزندهداری گرفته تا پرهیز از شرک، قتل، زنا و شهادت دروغ، توجه به آیات الهی و دعا برای خانوادهای صالح و شایسته.
حضور قلب یا فقط انجام تکلیف؛ معنای واقعی نماز خواندن در روزهای پرشتاب
در عصر بمباران اطلاعات و اضطرابهای بیپایان، نماز نه یک بار اضافی بر دوش زندگی، بلکه تنها پناهگاه برای بازگشت به خویشتن و اتصال به مبدأ هستی است؛ اما چگونه میتوان در میان هیاهوی این جهان، دلی حاضر داشت؟
ربیع الاول و سالروز لیلة المبیت
لیلةالمبیت از جلوههای ایثار امیرالمؤمنین علیهالسلام در تاریخ اسلام است؛ شبی که همزمان با هجرت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله از مکه به مدینه، علی علیهالسلام با فدا کردن جان، نقشه دشمنان را ناکام گذاشت و تصریح شیخ مفید، شرافت دنیا و دین را به دست آورد.
دستخط مرحوم آیتالله العظمی گلپایگانی: بدون وجود حضرت ولیعصر(عج)، طول عمر ارزشی ندارد
در خاطرهای به دستخط شیخ علی افتخاری گلپایگانی، از شاگردان و ملازمان آیتالله سید محمدرضا گلپایگانی، آمده است که این مرجع فقید در پاسخ به دعای مردم برای طول عمرش گفت: اگر ظهور حضرت ولیعصر(عج) نزدیک باشد، طول عمر ارزشمند است؛ وگرنه مطلوب نیست.
نقصهای مادرزادی و عدالت خدا؛ چرا برخی کودکان با بیماری و معلولیت متولد میشوند؟
اگر خداوند انسان را در «أحسن تقویم» آفریده است، پس نقصهای مادرزادی چگونه با عدالت و حکمت الهی سازگار میشود؟ این پرسش از دیرباز ذهن بسیاری را درگیر کرده است. در نگاه معارف اسلامی، بیماری و نقص جسمی لزوماً نشانه بیعدالتی یا بیحکمتی خداوند نیست؛ بلکه عواملی همچون تزاحم علل طبیعی، رفتار انسان و شرایط محیطی میتوانند در بروز برخی ناهنجاریها نقش داشته باشند. در عین حال، خداوند برای رنجدیدگان، تکلیف متناسب با توان و پاداشی ویژه قرار داده است؛ تا آنجا که بلا و محرومیتی که انسان نقشی در ایجاد آن نداشته، میتواند در مسیر رشد و جبران اخروی او معنا پیدا کند.
ربیع ماه بازگشت به امید و ساختن جامعه
دو ماه محرم و صفر با حافظه سنگین سوگ و شهادت و اسارت و رنج خاندان پیامبر پایان می گیرد و ربیع الاول از راه می رسد. ماهی که در فرهنگ عمومی بیشتر با پایان روزهای عزاداری و آغاز مناسبت های شادی شناخته می شود اما تقویم ربیع تصویری بسیار گسترده تر دارد. این ماه از هجرت پیامبر آغاز می شود. شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت حضرت مهدی را در خود جای داده است.
راز لقب «امام مهربانیها»؛ وقتی امام رضا(ع) با دوست و دشمن مهربان بود
امام رضا(ع) در سیره و سبک زندگی خود، مهرورزی را تنها به خانواده و نزدیکان محدود نمیکرد؛ بلکه یاری فقرا، احترام به بردگان، دلجویی از دوستان و همسایگان و حتی برخورد کریمانه با مخالفان و پیروان دیگر ادیان، جلوههایی از مکتب «امام مهربانیها» بود؛ سیرهای که در آن، انساندوستی، مدارا، بخشش و احترام به کرامت انسان جایگاهی ویژه داشت.
بشنوید| اگر عصر غیبت را درک کردیم، چه دعایی بخوانیم؟
در روزگار غیبت امام عصر(عج)، انتظار تنها به چشمدوختن به آینده خلاصه نمیشود؛ بلکه دعا و توجه به حضرت ولیعصر(عج) بخشی از وظیفه منتظران است.
آیتالله حائری شیرازی: آفت اصلی مردم، ضعف آگاهی است نه ضعف تنسک
آیتالله حائری شیرازی با تبیین تفاوت آسیبهای مردم و علما، مهمترین تهدید برای جامعه را ضعف آگاهی و بصیرت دانست و تأکید کرد که کاهش تنسک و ظواهر دینداری، به اندازه جهل و ناآگاهی خطرناک نیست.
سخنان امام موسی صدر درباره امام رضا (ع): کجاست دوستی اهل بیت؟
امام موسی صدر در یک سخنرانی به بخش هایی از سیره امام رضا (ع) پرداخته است.
احکام شرعی | نذر چه زمانی شرعی و لازمالاجراست؟
حضرت آیت الله شهید سیدعلی خامنهای به استفتائی پیرامون «شرایط نذر شرعی» پاسخ گفتهاند.
تبیین توحید در ایستگاه نیشابور؛ چرا ولایت شرط ورود به حصن الهی است؟
حدیث سلسلةالذهب از ماندگارترین سخنان امام رضا (ع) در مسیر حرکت به خراسان است؛ روایتی که توحید را دژ امن معرفی میکند، اما ورود به این دژ را بدون پذیرش ولایت و راهبری الهی کامل نمیداند.
انیس النفوس؛ تحلیل تجربه شهود معنوی در رواقهای حرم
انیس النفوس لقبی است که قرنهاست بر سر زبان زائران جاری است؛ اما این عنوان تنها یک تعارف شاعرانه نیست، بلکه واقعیتی روانشناختی و معنوی است که در مواجهه جانهای بیقرار با حریم رضوی، به تجربهای شهودی تبدیل میشود.
